در سالهای اخیر پلتفرمهای مختلفی وارد بازار «اعتبار خرید کالا» شدهاند؛ اغلب این پلتفرمها در تبلیغات خود به نرخ سود مصوب بانکی اشاره میکنند؛ نرخی که طبق مصوبات رسمی بانک مرکزی معمولاً حدود ۲۳ درصد اعلام میشود. اما بررسی مدل بازپرداخت و مبلغ واقعی دریافتی کاربران نشان میدهد هزینه نهایی این اعتبارها در عمل میتواند بسیار بیشتر از نرخ اعلامی باشد.
هزینه یا سود اعتبار خرید کالا معمولاً از چند روش مختلف افزایش پیدا میکند، روشهایی که باعث میشود «نرخ سود سالانه» اعتبار دریافتی از نرخ رسمی فاصله بگیرد. این اتفاق به دلیل این است پلتفرمها هزینهای را به عنوان کارمزد، اشتراک، هزینه خدمات یا مبلغ کسرشده از اعتبار دریافت میکنند و در نهایت نرخ سود وام افزایش پیدا میکند.
در این گزارش، چند پلتفرم مطرح اعتبار خرید کالا مانند دیجیپی، مانیسا، دیجیشهر و تکنوپی را بر اساس اطلاعات منتشرشده در ماشینحساب اقساط سایت، پنل کاربران و محاسبه سود وام در سایت باحساب به آدرس www.bahesab.ir، مقایسه کردهایم تا تصویر شفافتری از هزینه واقعی این تسهیلات ارائه شود.
دیجیپی نیز در حوزه اعتبار خرید کالا تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان اعتبار ارائه میدهد. دوره بازپرداخت این طرح ۱۲ ماهه است و کاربران برای استفاده از آن باید حدود ۲۹ میلیون تومان هزینه اشتراک پرداخت کنند. این هزینه میتواند بهصورت نقدی توسط کاربر پرداخت شود یا از مبلغ اعتبار دریافتی کسر شود؛ موضوعی که در عمل روی هزینه نهایی تأمین مالی اثر میگذارد.
با محاسبه اطلاعات اعتبار این پلتفرم در باحساب، سود سالانه اعتبار ۲۰۰میلیونی دیجیپی با بازپرداخت ۱۲ماهه با هزینه اشتراک ۲۹ میلیون تومان، به حدود ۶۹۷/۵۴ درصد میرسد.
پلتفرم مانیسا برای کاربران خود تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان اعتبار خرید کالا در نظر گرفته است. با این حال، مبلغی که عملاً در کیف پول کاربر قرار میگیرد حدود ۲۳۷ میلیون تومان است و مابقی بهعنوان هزینههای مرتبط با دریافت اعتبار کسر میشود.
بر اساس اطلاعات درجشده در ماشینحساب این پلتفرم، اگر بازپرداخت روی دوره ۱۸ ماهه تنظیم شود، سود مؤثر سالانه این اعتبار به حدود ۵۶.۸۷۷ درصد میرسد.
دیجیشهر یکی از پلتفرمهای فعال در حوزه اعتبار خرید کالاست که بیشترین سقف اعتبار با طولانیترین مدت بازپرداخت را برای تسهیلات خود ارائه میکند. بر اساس اطلاعات ماشینحساب وام دیجیشهر، کاربران میتوانند تا سقف ۲۲۰ میلیون تومان با اقساط ۱۲ تا ۶۰ ماه اعتبار خرید کالا دریافت کنند.
میزان وامی که کاربران برای دریافت این میزان اعتبار باید درخواست دهند، از مبلغ ۲۴۲ میلیون تا ۷۰۰/۲۸۷ میلیون تومان و با نرخ سود اسمی ۲۳ درصد است. بر اساس محاسبات انجامشده برای اعتبار خرید ۲۲۰میلیونی دیجیشهر نرخ سود مؤثر این تسهیلات با زمان بازپرداخت ۶۰ماهه حدود ۳۷ درصد در سال است.
تکنوپی نیز یکی دیگر از بازیگران حوزه اعتبار خرید کالاست که در طرح «خورشید» تا ۱۵۰ میلیون تومان اعتبار ارائه میدهد. کاربر برای دریافت وام باید اشتراک خریداری کند و مبلغ حدود ۳۶ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان از اعتبار اسمی کسر میشود.
بازپرداخت این اعتبار روی دوره ۲۴ ماهه تعریف شده و طبق محاسبات انجامشده از طریق ماشینحساب داخل پنل کاربری، سود مؤثر سالانه آن حدود ۵۴.۶۶۴ درصد است.
جمع بندی
بررسی پلتفرمهای اعتبار خرید کالا نشان میدهد نرخ سود اسمی ۲۳ درصدی، لزوماً بیانگر هزینه واقعی این تسهیلات نیست. در بسیاری از این سرویسها، هزینههایی مانند اشتراک، کارمزد یا کسر بخشی از مبلغ اعتبار باعث میشود نرخ سود مؤثر وام فاصله قابلتوجهی با نرخ رسمی داشته باشد.
مقایسه اطلاعات منتشرشده در ماشینحساب سایت پلتفرمها نشان میدهد هزینه واقعی برخی اعتبارهای خرید کالا در عمل به بیش از ۵۰ درصد در سال میرسد. در همین حال، بررسیهای منتشرشده در سایتهای مقایسه وام و تسهیلات مانند رده به آدرس https://www.rade.ir/installment نیز نشان میدهد دیجیشهر با وجود ارائه سقف اعتبار بالاتر و بازپرداخت طولانیتر، نرخ سود مؤثر پایینتری نسبت به برخی پلتفرمهای دیگر دارد؛ موضوعی که باعث میشود هزینه نهایی دریافت اعتبار برای کاربران کمتر باشد و خرید اقساطی ارزانتر و بهصرفهای را انجام دهند.
