مقدمه: وقتی ایدئولوژی رنگ میبازد
در تاریخ رسمی، انقلاب ۱۹۱۷ روسیه نبردِ «فقرا علیه اغنیا» و جنگِ «کمونیسم علیه سرمایهداری» معرفی میشود. اما اگر کمی عمیقتر به اسناد مالی آن دوران نگاه کنیم، با یک پارادوکس عجیب روبرو میشویم: بزرگترین بانکداران و سرمایهدارانِ نیویورک و لندن، حامیان اصلی لنین و تروتسکی بودند.
آیا این یک خودزنی بود؟ چرا نمادهای سرمایهداری باید به دشمن خونی خود پول بدهند؟ پاسخ در یک اصل ساده اقتصادی نهفته است: «بازار انحصاری». اسناد تاریخی نشان میدهند که برای اَبَر سرمایهداران، هیچ بازاری جذابتر از یک حکومت سوسیالیستی متمرکز نیست؛ جایی که برای تجارت، فقط کافیست با «یک دولت» معامله کنید، نه با هزاران رقیب.
پرده اول: جاکوب شیف و سقوط تزار
یکی از مستندترین بخشهای دخالت خارجی در انقلاب روسیه، نقش جاکوب شیف (Jacob Schiff)، رئیس بانک قدرتمند «کوهن، لوئب و شرکا» در نیویورک است.
واقعیت تاریخی: اسناد وزارت خارجه آمریکا و گزارشهای اطلاعاتی فرانسه نشان میدهند که شیف مبالغ هنگفتی (تخمین زده شده تا ۲۰ میلیون دلار آن زمان) را به جنبشهای انقلابی روسیه تزریق کرد.
انگیزه استراتژیک: حکومت تزار نیکلای دوم، یک امپراتوری سنتی و بسته بود که اجازه نفوذ بانکهای غربی را نمیداد. برای باز کردن دروازههای عظیم روسیه به روی سرمایههای والاستریت، تزار باید میرفت. جاکوب شیف از نفرت عمومی نسبت به تزار استفاده کرد و با تأمین مالی تروتسکی (که در آن زمان در نیویورک زندگی میکرد)، اهرم فشار را فعال کرد.
سفر تروتسکی: لئون تروتسکی در سال ۱۹۱۷ با پاسپورت آمریکایی (که با دخالت مستقیم کاخ سفید صادر شده بود) و منابع مالی قابل توجه، نیویورک را به مقصد روسیه ترک کرد. این سوال مطرح است: چرا آمریکا باید به یک انقلابی خطرناک اجازه خروج و سفر بدهد؟ مگر اینکه ماموریتی در کار بوده باشد.
پرده دوم: راکفلرها و تسخیر نفت قفقاز
خاندان راکفلر (مالکان استاندارد اویل) همواره به دنبال انحصار جهانی نفت بودند. پیش از انقلاب، نفت باکو در دست رقبای اروپایی آنها (خاندان نوبل و روچیلدهای فرانسوی) بود.
استراتژی حذف رقیب: اگر بلشویکها پیروز میشدند، اولین کارشان «ملی کردن صنعت نفت» و اخراج شرکتهای خارجی بود. این دقیقاً چیزی بود که راکفلرها میخواستند: حذف رقبای اروپایی از بازی.
معامله قرن: پیشبینی راکفلرها درست بود. لنین پس از پیروزی، نفت را ملی کرد و دست نوبلها و اروپاییها کوتاه شد. اما حکومت شوروی تکنولوژی استخراج و شبکه فروش نداشت. در سال ۱۹۲۶، شرکت «استاندارد اویل نیویورک» (متعلق به راکفلرها) قراردادی انحصاری با شوروی بست تا نفت روسیه را در بازارهای جهانی بفروشد.
نتیجه: پرچم داس و چکش بالا رفت، اما سود نفت به جیب والاستریت سرازیر شد.
پرده سوم: ردپای «فدرال رزرو» و ماموریت آلمان
انقلاب اکتبر بدون کمک لجستیکی آلمان و پول بانکداران بینالمللی ممکن نبود.
قطار مهر و موم شده: لنین در سوئیس در تبعید بود. دولت آلمان با هماهنگی بانکداران (به ویژه ماکس واربرگ، برادر پل واربرگ که از موسسان فدرال رزرو آمریکا بود)، لنین را سوار یک قطار امنیتی کرد و با چمدانهایی پر از مارک (پول آلمان) به روسیه فرستاد.
هدف: هدف آلمان خارج کردن روسیه از جنگ جهانی اول بود و هدف بانکداران، ایجاد تغییر رژیم در روسیه برای شکلدهی به نظم جدید اقتصادی. پل واربرگ در آمریکا و برادرش در آلمان، دو لبهی یک قیچی بودند که نقشه اروپای جدید را میبریدند.
پرده چهارم: منطق «بازارهای اسیر» (Captive Markets)
پروفسور آنتونی ساتن (Antony Sutton)، پژوهشگر برجسته موسسه هوور، در کتاب مستند خود «والاستریت و انقلاب بلشویکی» نظریهای را مطرح میکند که همه چیز را توضیح میدهد.
او میگوید: «سرمایهداران انحصارطلب (Monopoly Capitalists) از بازار آزاد و رقابت متنفرند. آنها عاشق سوسیالیسم هستند، زیرا در سوسیالیسم، دولت مالک همهچیز است. اگر شما بتوانید دولت سوسیالیست را کنترل کنید (از طریق وام و تکنولوژی)، شما بر کل بازار آن کشور مسلط شدهاید، بدون اینکه نگران رقابت با شرکتهای کوچک باشید.»
شوروی تبدیل به یک «بازار اسیر» شد. تکنولوژی کارخانهها، سیستمهای برق و صنایع نظامی شوروی در دهههای ۲۰ و ۳۰ میلادی عمدتاً توسط شرکتهای آمریکایی مثل جنرال الکتریک، فورد و استاندارد اویل ساخته شد.
نتیجهگیری: اتحاد نانوشته
تاریخی که اسناد به ما نشان میدهد، داستان جنگ ایدئولوژیها نیست، بلکه داستان «ادغام منافع» است. انقلاب ۱۹۱۷ روسیه، پروژهای بود که در آن، منافع انقلابیون (کسب قدرت سیاسی) با منافع بانکداران والاستریت (کسب قدرت اقتصادی و حذف رقبا) همراستا شد.
