در سال ۱۴۰۴، داروخانههای ایران با چالشهای متعددی در زمینه تأمین دارو مواجهاند. این بحران نهتنها سلامت بیماران را تهدید میکند، بلکه نظام دارویی کشور را نیز در معرض خطر قرار داده است. در این مقاله، به بررسی دلایل اصلی کمبود دارو و داروهای نایاب در سال جاری میپردازیم.
دلایل اصلی کمبود دارو در داروخانهها
۱. نوسانات ارزی و تأثیر آن بر واردات
تغییر نرخ ارز از مرجع به نیمایی باعث افزایش هزینههای واردات دارو و مواد اولیه شده است. این امر موجب کاهش توان مالی شرکتهای داروسازی برای تأمین مواد اولیه و در نتیجه کاهش تولید دارو شده است.
۲. بدهیهای بیمهها و کمبود نقدینگی
تأخیر در پرداخت بدهیهای بیمهها به داروخانهها و شرکتهای پخش دارو باعث کمبود نقدینگی در زنجیره تأمین دارو شده است. این مشکل، توان مالی داروخانهها را برای خرید دارو کاهش داده و منجر به کمبود دارو در بازار شده است.
۳. سوءمدیریت و تصمیمات ناهماهنگ
سوءمدیریت در برنامهریزی و تصمیمگیریهای ناهماهنگ بین نهادهای مختلف، از جمله وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو، باعث ایجاد اختلال در تأمین دارو شده است. بهعنوان مثال، تعطیلی ناگهانی کارخانههای تولید دارو بدون پیشبینی جایگزین مناسب، منجر به کمبود دارو در بازار شده است.
۴. صادرات دارو به کشورهای دیگر
صادرات داروهای تولید داخل به کشورهای دیگر، مانند روسیه، در حالی که همان داروها در داخل کشور با کمبود مواجه هستند، یکی دیگر از عوامل تشدید کمبود دارو در بازار داخلی است.
۵. احتکار و بازار سیاه
برخی شرکتهای دارویی با احتکار دارو و انتظار برای افزایش قیمتها، از عرضه دارو به بازار خودداری میکنند. این رفتار منجر به شکلگیری بازار سیاه و افزایش قیمت داروها شده است.
داروهای نایاب در سال ۱۴۰۴
طبق گزارشها، فهرست داروهای نایاب در کشور از ۳۰ قلم در پنج ماه گذشته به ۹۰ قلم افزایش یافته است. این داروها شامل موارد زیر هستند:
• داروهای مربوط به بیماریهای خاص مانند اماس و هموفیلی
• داروهای شیمیدرمانی
• داروهای دیابت، از جمله انسولین
• داروهای عفونی و آنتیبیوتیکها
• داروهای حاجب برای رادیولوژی
این کمبودها، بیماران را با مشکلات جدی در تأمین داروهای حیاتی مواجه کرده است.
راهکارهای پیشنهادی برای مقابله با بحران
1. تخصیص ارز مناسب و بهموقع: تأمین ارز مورد نیاز برای واردات مواد اولیه دارویی بهصورت منظم و با نرخ مناسب، میتواند به کاهش کمبود دارو کمک کند.
2. پرداخت بهموقع بدهیهای بیمهها: تسویه بدهیهای بیمهها به داروخانهها و شرکتهای پخش دارو، نقدینگی لازم را در زنجیره تأمین دارو فراهم میکند.
3. مدیریت صحیح و هماهنگی بین نهادها: ایجاد هماهنگی بین نهادهای مرتبط با حوزه دارو و اتخاذ تصمیمات کارشناسیشده، از بروز بحرانهای مشابه جلوگیری میکند.
4. ممنوعیت صادرات داروهای مورد نیاز داخلی: ممنوعیت صادرات داروهایی که در داخل کشور با کمبود مواجه هستند، میتواند به تأمین نیاز داخلی کمک کند.
5. مقابله با احتکار و بازار سیاه: نظارت و برخورد قانونی با شرکتهایی که دارو را احتکار میکنند یا در بازار سیاه به فروش میرسانند، ضروری است.
نتیجهگیری
بحران کمبود دارو در سال ۱۴۰۴، نتیجه ترکیبی از عوامل اقتصادی، مدیریت نادرست است. برای عبور از این بحران، نیاز به اقدامات فوری و هماهنگ بین نهادهای مختلف وجود دارد. تأمین داروهای حیاتی برای بیماران باید در اولویت قرار گیرد تا از بروز مشکلات جدیتر در آینده جلوگیری شود.
