آیا کرمانج های خراسان با گاو به خراسان آمدند؟

🔸آیا کرمانج‌های خراسان با گاو به خراسان آمدند؟

✍️ خداداد امیری

شاعر و نویسنده کرمانج

گاهی در برخی نوشته‌ها و روایت‌ها می‌خوانیم که کرمانج‌های خراسان از نواحی ترکیه و اطراف دریاچه ارومیه به خراسان کوچ کرده‌اند و در این کوچ، گاوهای خود را همراه داشته‌اند. حتی بعضی افراد نام‌هایی مانند «گاوستیانلو» را به «گاو خسته» نسبت می‌دهند و می‌گویند چون گاوهای آنان در مسیر طولانی خسته شده‌اند، این نام بر آنان نهاده شده است. همچنین درباره برخی طوایف، تعبیرهایی مانند «گاوسوار» یا «گاومیش‌سوار» نیز به کار می‌رود.

اما این روایت‌ها چند پرسش مهم را در ذهن ایجاد می‌کند.

اگر کرمانج‌ها واقعاً سوار گاو بوده‌اند، چرا از حیواناتی مانند اسب، قاطر و شتر استفاده نکرده‌اند؟ مگر پشت گاو برای سواری‌های طولانی مناسب است؟ آیا گاو به اندازه اسب سرعت و چابکی دارد؟

اگر گفته شود که گاوها فقط ارابه‌ها را می‌کشیده‌اند، این موضوع قابل فهم‌تر است؛ زیرا در گذشته گاو یکی از حیوانات مهم برای کشیدن ارابه و حمل بار بوده است. اما کشیدن ارابه با گاوسوار بودن تفاوت دارد.

از سوی دیگر، بسیاری از تاریخ‌نویسان نوشته‌اند که کرمانج‌ها برای پاسداری از مرزهای خراسان به این منطقه منتقل شدند. حال این پرسش مطرح می‌شود که آیا یک قوم مرزدار و جنگاور می‌تواند با گاو به میدان نبرد برود؟ آیا در طول تاریخ، سپاهیان بر پشت گاو جنگیده‌اند یا بر پشت اسب؟

همه می‌دانیم که اسب از دیرباز همراه جنگاوران بوده است. سرعت، قدرت و توان رزمی اسب باعث شده که در بیشتر ارتش‌های جهان جایگاه ویژه‌ای داشته باشد. در مقابل، گاو حیوانی آرام و مناسب کارهای کشاورزی و حمل بار است.

بنابراین شاید بهتر باشد میان «همراه داشتن گاو» و «گاوسوار بودن» تفاوت قائل شویم. ممکن است نیاکان کرمانج‌های خراسان در کوچ‌های خود گاوهای فراوانی داشته باشند و از آنها برای حمل بار و کشیدن ارابه استفاده کرده باشند، اما این موضوع به معنای آن نیست که آنان با گاو به جنگ می‌رفتند یا مسیرهای طولانی را بر پشت گاو طی می‌کردند.

هدف از طرح این پرسش‌ها رد یا تأیید قطعی هیچ نظریه‌ای نیست. مقصود این است که درباره روایت‌های تاریخی با دقت بیشتری بیندیشیم و هر سخنی را بدون بررسی نپذیریم.

تاریخ کرمانج‌های خراسان بخشی ارزشمند از هویت ماست. هرچه این تاریخ بر پایه پژوهش، سند و منطق استوارتر باشد، برای نسل‌های آینده ماندگارتر و قابل اعتمادتر خواهد بود.

پس این پرسش همچنان باقی است:

اگر کرمانج‌ها برای مرزداری و دفاع از خراسان آمده بودند، آیا منطقی است که وسیله اصلی آنان گاو بوده باشد، یا اینکه این روایت‌ها در گذر زمان دچار برداشت‌ها و تعبیرهای نادرست شده‌اند؟

قضاوت را به خوانندگان و پژوهشگران تاریخ می‌سپاریم.

🖊 خداداد امیری شاعر و نویسنده کرمانج

#کانال_خداداد_امیری_شاعر_و_نویسنده_کرمانج

🔸کانال خداداد امیری شاعر و نویسنده کرمانج

🆔 @khodadad_amiri 📖