بیماری هلندی (Dutch Disease) یک اصطلاح اقتصادی است که به پیامدهای منفی افزایش ناگهانی درآمد ارزی ناشی از منابع طبیعی اشاره دارد. این اصطلاح پس از کشف منابع عظیم گاز طبیعی در هلند در دهه ۱۹۶۰ رایج شد، زمانی که این کشور با رشد درآمد ارزی روبهرو شد اما در مقابل، بخش صنعت و صادرات غیرنفتیاش دچار ضعف شد.
افزایش درآمدهای ارزی → تقویت ارزش پول ملی
گرانتر شدن کالاهای داخلی برای بازار جهانی
کاهش صادرات صنعتی و تولیدی
وابستگی اقتصاد به صادرات منابع خام
رکود در بخش صنعت و کشاورزی
افزایش وابستگی به واردات کالاهای صنعتی
ناپایداری اقتصادی در بلندمدت
شکنندگی در برابر نوسانات قیمت جهانی منابع طبیعی
کشورهای نفتخیز مانند ایران، ونزوئلا و نیجریه نمونههای بارز این پدیده هستند. در این کشورها، درآمدهای کلان نفتی اغلب منجر به رونق کوتاهمدت شده، اما در بلندمدت رکود و وابستگی بیشتر به اقتصاد تکمحصولی را به همراه داشته است.
تنوعبخشی اقتصادی با توسعه صنعت و کشاورزی
مدیریت درآمدهای ارزی از طریق صندوقهای ثروت ملی
سرمایهگذاری در زیرساختها و آموزش برای افزایش بهرهوری
بیماری هلندی نشان میدهد که منابع طبیعی همیشه به معنای رفاه پایدار نیستند. اگر درآمدهای حاصل از منابع درست مدیریت نشوند، میتوانند به مانعی جدی برای رشد اقتصادی تبدیل شوند.
