سامانه Cell Broadcast روشی است برای ارسال سریع پیامهای هشدار به همه تلفنهای همراه حاضر در یک یا چند سلول (پوشش آنتن) بدون نیاز به ارسال پیامک جداگانه به هر شماره. این روش برای هشدارهای فوری (زلزله، سیل، حوادث عظیم، هشدار ملی، آزمایشها) طراحی شده است و در دنیا تحت استانداردهایی مانند ETWS/CMAS/WEA پیادهسازی شده است.
مرجع انتشار (Originator / Authority)
نهاد مجاز (مثلاً سازمان پدافند غیرعامل، مدیریت بحران، سازمان هواشناسی، یا دیگر مراجع رسمی) پیام هشدار را آماده میکند و درخواست ارسال را ثبت میکند. (در ایران اینگونه رزمایشها از طرف پدافند غیرعامل اعلام میشود).
سیستم مدیریت هشدار (Alert Management System)
پیام به یک سامانهٔ مدیریت هشدار فرستاده میشود که متن، سطح هشدار، محدودهٔ جغرافیایی هدف، زمانبندی و پارامترهای فنی را تعیین میکند.
مرکز پخش پیامک سلولی — Cell Broadcast Center (CBC)
CBC سامانهای در شبکهٔ اپراتور است که پیام را میگیرد و آن را به سلولهای مشخص ارسال میکند. CBC با تجهیزات اپراتور (BSC/MSC/eNodeB/gNodeB و BTS) تعامل میکند تا پیام را در سلولهای هدف پخش کند.
بیسیم/ایستگاه پایه (BTS / eNodeB / gNodeB)
هر ایستگاه پایه پیام را «بصورت یک پیام پخشی» (broadcast) روی کانال Cell Broadcast منتشر میکند. این پیام برای همه گوشیهایی که در شعاع آن ایستگاه قرار دارند قابل دریافت است.
دستگاه کاربر (گوشی همراه)
گوشیهایی که قابلیت دریافت Cell Broadcast را فعال و پشتیبانی میکنند، پیام را فوراً نمایش میدهند—معمولاً با صدای هشدار ویژه و نمایش پیام در بالای صفحه یا پنجرهٔ جدا. این پیامها مستقل از پیامکهای معمولی (SMS) هستند.
ارسال بر اساس سلول، نه شماره: پیام به سلهای آنتن ارسال میشود؛ بنابراین همهٔ گوشیها در آن منطقه (بدون نیاز به داشتن شمارهٔ خاص) پیام را دریافت میکنند.
تحمل بار شبکه: Cell Broadcast در شرایط شلوغی شبکه عملکرد بهتری نسبت به SMS انبوه دارد چون بار مربوط به هر کاربر ایجاد نمیشود.
طول و فرمت پیام: معمولاً پیامها کوتاه و ساختیافتهاند؛ سیستمهای استاندارد (3GPP/ETWS/CMAS) از ساختارهای مشخصی برای دستهبندی پیام استفاده میکنند (مثلاً نوع هشدار، کد، متن). (برای جزئیات پروتکل باید به مستندات 3GPP مراجعه شود).
زبان و چندزبانی: اپراتور/مرجع میتواند متن را به زبانهای مختلف ارسال کند، ولی گوشی گیرنده باید آن زبان را پشتیبانی کند یا پیام در قالب متن ساده نشان داده شود.
عدم نیاز به ثبت نام: معمولاً کاربران نیاز به ثبتنام ندارند؛ پیامها را دریافت میکنند مگر اینکه در گوشیشان قابلیت را غیرفعال کرده باشند.
سازمان پدافند غیرعامل پیام آزمایشی را برای اپراتور (مثلاً همراه اول در مرحلهٔ نخست) ارسال کرد. اپراتور پیام را از طریق CBC به سلولهای منتخب پخش کرد و برخی مشترکان پیام را دریافت کردند. این کار برای «آزمون پوشش، سرعت و دقت» انجام شد. نتایج فنی در حال تحلیل است و دورههای بعدی گستردهتر خواهد بود.
ژاپن - هشدار زلزله: ژاپن یکی از پیشروان استفاده از Cell Broadcast برای هشدارهای زلزله است. این سیستم به محض تشخیص زلزله، پیامهایی را به سرعت به تمام دستگاههای موبایل در مناطق متاثر ارسال میکند، تا مردم بتوانند به موقع اقدام کنند.
کره جنوبی - هشدارهای COVID-19: در دوران همهگیری COVID-19، دولت کره جنوبی از Cell Broadcast برای ارسال هشدارهای بهداشتی و اطلاعات مربوط به مناطق قرنطینه استفاده کرد. این اقدام به کنترل شیوع ویروس کمک شایانی کرد.
هلند - هشدارهای آب و هوا: هلند از این تکنولوژی برای ارسال هشدارهای آب و هوا و اعلام خطرات طوفان و سیلاب استفاده میکند. این پیامها به مردم کمک میکنند تا برای شرایط بحرانی آماده شوند.
سرعت بالا: پیامها به سرعت به تمام دستگاههای موجود در محدوده ارسال میشوند.
پوشش گسترده: تمام دستگاههای موبایل در محدوده سلولها پیام را دریافت میکنند، حتی اگر شبکه مشغول باشد.
قابلیت هدفگذاری جغرافیایی: پیامها میتوانند به مناطق خاصی ارسال شوند بدون نیاز به دانستن شماره تلفن کاربران.
سامانهٔ Cell Broadcast یکی از کارآمدترین روشها برای ارسال پیامهای گسترده در شرایط اضطراری و اطلاعرسانیهای حیاتی است. این فناوری با قابلیت انتقال سریع پیام به جمعیت بسیار زیاد، نقشی اساسی در افزایش سطح ایمنی و آگاهی مردم دارد. تجربهٔ کشورهای مختلف نیز نشان میدهد که استفاده از این سامانه در موقعیتهای بحرانی میتواند به کاهش خسارات و حتی نجات جان افراد کمک کند.
