به قسمت دوم آموزش تئوری موسیقی ایرانی خوش آمدید. همانطور که در بخش پیشین اشاره شد، مبانی نظری موسیقی ما با رویکردهای تحلیلی متفاوتی مواجه است که شناخت آنها برای هر هنرجو و پژوهشگری ضروری است. در این بخش، ابتدا به طور مختصر به سه رهیافت اصلی نظری پرداخته و سپس وارد هسته اصلی بحث، یعنی فواصل و چگونگی محاسبه آنها خواهیم شد.
سه رهیافت اصلی که در سده اخیر بر تئوری موسیقی ایرانی سایه افکندهاند عبارتند از:
این رویکرد، که از پیشگامانی چون علینقی وزیری و شاگردانش مانند روحالله خالقی آغاز شد، سعی داشت با اتکا به تئوریهای موسیقی اروپا، موسیقی ایرانی را نظاممند سازد. ایراد اصلی این دیدگاه، تلاش برای «اصلاح» و «تغییر» واقعیت اجرایی موسیقی ایرانی بود تا با ساختارهای غربی تطبیق یابد؛ به این معنا که این رهیافت میگفت موسیقی ایرانی «باید اینگونه باشد».
منبع پیشنهادی برای کنکور ارشد: کتاب «نظری به موسیقی ایرانی» (روحالله خالقی).
در واکنش به رویکرد اول، سنتگرایان شکل گرفتند. این مکتب تلاش میکرد واقعیت اجرایی موسیقی ایرانی را به یک دوره تاریخی خاص و مشخص پیوند دهد. اما محدودیت این دیدگاه در آن بود که دوره تاریخی انتخابی، اغلب محدود و فاقد نگاهی جامع به تحول تاریخی بود. از مهمترین افراد این جریان میتوان به مهدی برکشلی و بعدها مجید کیانی اشاره کرد.
منبع پیشنهادی برای کنکور ارشد: کتاب «هفت دستگاه موسیقی ایرانی» (مجید کیانی).
این رویکرد، که امروزه نیز پیروان بسیاری دارد، برخلاف دو رویکرد پیشین، موسیقی ایرانی را «آنچنان که هست و در حال اجراست» مورد تحلیل قرار میدهد. این نگرش بر ویژگیهای واقعی اجرای معاصر متمرکز است و به دنبال فرمولبندی «بایدها» نیست. از پیشگامان این رویکرد میتوان به هرمز فرحبخش، محمدتقی مسعودی و تا دوران معاصر، دکتر هومان اسدی اشاره کرد.
منبع پیشنهادی برای کنکور ارشد: رساله دکتری دکتر هومان اسدی.
نکته کلیدی برای کنکور ارشد: مطالعه یک یا دو کتاب محوری از هر رهیافت، به همراه مقالات مرتبط، چارچوب نظری شما را کامل خواهد ساخت.
مسیر تئوری موسیقی دشوار است، اما برنامهریزی برای اخذ مدرک تخصصی باید هوشمندانه باشد. برای ترسیم نقشه راه تحصیلی خود، با متخصصان پلتفرم دکتر اباصلتیان در ارتباط باشید. تحصیل آسان و اخذ مدارک تحصیلی در رشته های مختلف در ایران . مهاجرت تحصیلی و اعزام دانشجو به خارج کشور
با این مقدمه نظری، اکنون به قلب تئوری فواصل میرسیم. در موسیقی ایرانی، تفاوت بنیادین با موسیقی غربی در حضور «ربع پرده» است.
مطالعات بیشتر در این زمینه، به ویژه مرور فصل دوم رساله دکتری دکتر هومان اسدی (تحت عنوان «مروری بر تئوری موسیقی ایرانی در سده اخیر»)، توصیه میشود.
در مواجهه با فواصل، باید رابطه ربع پرده را به دقت در نظر گرفت:
اگر از یک فاصله بزرگ، بنیان آن (احتمالاً یک فاصله مشخص که جلوتر مثال زده میشود) به اندازه یک ربع پرده کم شود، به فاصله کوچک ربع پردهای خواهیم رسید.
برعکس، اگر به فاصله اصلی یک ربع پرده اضافه شود، فاصله بزرگتری به دست میآید.
مثالهایی از این دستهبندیها (مانند تفاوت فواصل بزرگ و کوچک بر اساس ربع پرده) در ادامه بحث برای درک بهتر ارائه خواهد شد.
در بحثهای بعدی، با مثالهای عملیتر مواجه خواهیم شد؛ به طور مثال، نحوه برخورد با سی کرون و زمانی که باید آن را در معکوس فواصل به کار برد و نکاتی که در این زمینه اهمیت دارند، به تفصیل بررسی خواهد شد.
این بخش از تئوری موسیقی ایرانی، یعنی درک ساختار فواصل مبتنی بر ربع پرده، سنگ بنای درک آوازها، دستگاهها و ساختارهای پیچیده موسیقی ماست. همانطور که مشاهده کردید، حتی در مباحث تئوریک نیز سه مکتب فکری متفاوت وجود دارد که هر کدام منابع مطالعاتی خاص خود را برای داوطلبان کنکور کارشناسی ارشد میطلبند.
این پیچیدگیها و نیاز به انتخاب منابع درست، دقیقا جایی است که خدمات مشاوره تحصیلی تخصصی معنا پیدا میکند.
نقشه راه موفقیت شما با خدمات تخصصی پلتفرم دکتر اباصلتیان:
شناسایی دقیق هدف: آیا شما علاقهمند به رهیافت تجددگرایانه در موسیقی هستید یا میخواهید مسیر پدیدارشناسانه را دنبال کنید؟ ما با ارزیابی دقیق، رشته تحصیلی متناسب با دیدگاه شما را مشخص میکنیم.
تضمین اخذ مدرک تخصصی: آیا قصد اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته موسیقی (یا هر رشته دیگری) را دارید؟ ما مسیر اپلای و قبولی در دانشگاههای برتر داخلی و خارجی را برای شما هموار میسازیم.
برنامهریزی منابع درسی: همانطور که در این بخش دیدید، منابع متعددی وجود دارد. ما با ارائه برنامهریزی منسجم، دقیقاً منابع لازم (از منابع خالقی تا رساله اسدی) را برای هر آزمون به شما معرفی کرده و شما را از سردرگمی نجات میدهیم.
پشتیبانی تا مرحله اخذ مدرک: از انتخاب رشته، مطالعه منابع، تا دفاع از پایاننامه، پلتفرم دکتر اباصلتیان همراه شماست تا اطمینان حاصل شود که مدرک تحصیلی معتبر در مقطع دلخواه خود (کارشناسی ارشد، دکترا و…) را کسب خواهید کرد.
مسیر تئوری موسیقی دشوار است، اما برنامهریزی برای اخذ مدرک تخصصی باید هوشمندانه باشد. برای ترسیم نقشه راه تحصیلی خود، با ما در ارتباط باشید.
