مقدمه
کارآفرینی به عنوان موتور محرک توسعه اقتصادی و اجتماعی، نقش مهمی در پیشرفت کشورها ایفا میکند. در ایران نیز طی دهههای اخیر، توجه ویژهای به ترویج فرهنگ کارآفرینی و حمایت از کارآفرینان شده است. این مقاله به بررسی وضعیت کارآفرینی در ایران، فرصتها و چالشها، و چارچوبهای حمایت و توسعه آن میپردازد.
تعریف کارآفرینی
کارآفرینی به معنای شناسایی فرصتها و خلق ارزش از طریق نوآوری و ایجاد کسبوکار جدید است. یک کارآفرین فردی است که توانایی ریسکپذیری، نوآوری و بهرهبرداری از فرصتهای بازار را داراست.
وضعیت کنونی کارآفرینی در ایران
با وجود مشکلات ساختاری اقتصادی، وجود نیروی انسانی جوان و تحصیلکرده، ایران را به یکی از کشورهای دارای ظرفیت بالا در زمینه کارآفرینی تبدیل کرده است. رشد استارتاپها، مراکز شتابدهنده، فضای کاری اشتراکی و نهادهای حمایتگر در سالهای اخیر بسیار چشمگیر بوده است.
برخی از حوزههای پُر پتانسیل برای کارآفرینی در ایران عبارتاند از:
چالشهای کارآفرینی در ایران
با وجود ظرفیتهای بالا، کارآفرینی در ایران با چالشهایی جدی نیز مواجه است:
پیچیدگیهای قانونی و بروکراسی اداری
محدودیت دسترسی به منابع مالی و سرمایهگذاری
مشکل در توسعه بازار و صادرات
نبود فرهنگ شکستپذیری و حمایت ناکافی اجتماعی
چارچوبهای حمایت از کارآفرینی در ایران
برای حمایت و توسعه کارآفرینی در ایران، چارچوبها و سیاستهایی تدوین شده است که مهمترین آنها عبارتاند از:
سند توسعه کارآفرینی: معطوف بر آموزش و ترویج کارآفرینی از مدارس تا دانشگاه و حمایت از ایجاد شرکتهای دانشبنیان.
برنامههای حمایت مالی: راهاندازی صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر (VC)، اعطای تسهیلات بانکی و تورهای سرمایهگذاری.
مراکز رشد و شتابدهندهها: پشتیبانی فناورانه و مشاورهای برای ایدههای نوآورانه.
پارکهای علم و فناوری: ارائه زیرساخت، امکانات آزمایشگاهی و دسترسی به شبکه همکاران.
نهادهای تسهیلگر: مانند انجمنها و اتاقهای بازرگانی جهت شبکهسازی و آموزش مستمر.
بهبود فضای کسبوکار: تسهیل ثبت شرکتها، کاهش پیچیدگیهای مالیاتی و ایجاد قوانین حمایتی از نوآوران.
حمایت از مالکیت فکری: ثبت اختراعات و علامتهای تجاری، حمایت از ایدههای نو.
آینده کارآفرینی در ایران
آینده کارآفرینی در ایران روشن است، به شرطی که چالشهای فعلی با اصلاحات ساختاری، ایجاد مشوقها و فرهنگسازی مناسب رفع شود. توسعه فناوری، گسترش بازار منطقهای و بینالمللی، و همافزایی بین دولت و بخش خصوصی میتواند منجر به شکوفایی بیشتر کارآفرینان ایرانی در عرصههای مختلف شود.
مشکلات کارآفرینی در ایران
کارآفرینی در ایران با وجود رشد قابل توجه در سالهای اخیر، همچنان با موانع و مشکلات متعددی روبهروست. این مشکلات در سطوح مختلف اقتصادی، اجتماعی، قانونی و فرهنگی قابل دستهبندی هستند. در ادامه، مهمترین چالشهای کارآفرینان ایرانی آورده شده است:
پیچیدگی در ثبت شرکت و اخذ مجوز: فرآیندهای اداری طولانی و پیچیده، بسیاری از کارآفرینان را در آغاز راه خسته و بیانگیزه میکند.
شفاف نبودن آییننامهها: ابهام در مقررات و تغییر مکرر قوانین، ریسک سرمایهگذاری و شروع کسبوکار جدید را افزایش میدهد.
دشواری در دریافت وام و سرمایهگذاری: بانکها معمولا ریسک ابتدای کارآفرینی را نمیپذیرند و وثایق سنگین طلب میکنند.
کمبود سرمایهگذاران خطرپذیر (VC): تعداد سرمایهگذاران ماجراجو و صندوقهای جسور در ایران نسبت به نیاز کارآفرینان پایین است.
گرانی تجهیزات و مواد اولیه: نوسانات ارزی و بالا بودن قیمت مواد مورد نیاز برای تولید، هزینههای آغاز کسبوکار را بالا میبرد.
نوسانات اقتصادی: تورم و بیثباتی نرخ ارز، پیشبینی جریان نقدی و آیندهنگری را دشوار میکند.
تحریمها: موجب محدودیت دسترسی به بازارهای بینالمللی و فناوریهای روز دنیا میشود و روند صادرات را مختل میکند.
نگرش منفی به شکست: بسیاری هنوز شکست را به عنوان نقطه پایان میدانند و ریسکپذیری پایین است.
نداشتن مهارتهای نرم: ارتباط موثر، مذاکره، کار گروهی و مدیریت بحران جزو مهارتهایی است که در نظام آموزشی کمتر به آنها توجه شده است.
حمایت ناکافی خانواده و جامعه: هنوز در بسیاری از موارد، کارآفرینی در مقایسه با مشاغل دولتی کماهمیت تلقی میشود.
دسترسی محدود به فناوری: در برخی مناطق، دسترسی به اینترنت پرسرعت یا ابزارهای دیجیتال با کیفیت محدود است.
مشکلات لجستیک و حملونقل: ضعف در سامانههای پستی و حملونقل باعث افزایش هزینهها و زمان رسیدن کالا به مشتریان میشود.
کوچکی بازار داخلی: برخی محصولات و ایدهها به دلیل بازار داخلی کمظرفیت رشد کافی ندارند.
کپیبرداری سریع: نبود حمایت قانونی جدی باعث میشود ایدههای نو بهسرعت توسط رقبا یا افراد دیگر کپی شوند و منحصر به فرد بودن کسبوکار از دست برود.
تاثیر تغییرات مداوم سیاستهای دولتها بر کارآفرینی
تأثیر تغییرات مداوم سیاستهای دولتها بر کارآفرینی یکی از موضوعات مهم و چالشبرانگیز است که اثرات زیادی بر فضای اقتصادی و رشد و بقای استارتاپها و کسبوکارهای نوپا دارد. در ادامه به این موضوع می پردازیم:
وقتی سیاستهای دولتها، چه در حوزه اقتصادی و چه در بخشهای قانونی و مقرراتی، به صورت مکرر تغییر میکند، فضای عدم اطمینان افزایش مییابد. کارآفرینان برای شروع یک کسبوکار نیاز به برنامهریزی میانمدت و بلندمدت دارند؛ اما تغییر سیاستها میتواند این برنامهریزیها را بیاثر کند و ریسک شکست را بالا ببرد.
سرمایهگذاران داخلی و خارجی به طور ویژه نسبت به ثبات قوانین و سیاستها حساس هستند. با تغییرات پیدرپی قوانین مالیاتی، گمرکی، بیمه و حتی حمایتهای دولتی، اعتماد سرمایهگذار به شدت کاهش مییابد، چرا که آینده سودآوری و امنیت سرمایهگذاری قابل پیشبینی نیست.
ثبات نسبی در سیاستگذاری دولتها، کارآفرینان را ترغیب میکند تا در حوزههای نوآورانه و جدید سرمایهگذاری کنند. اما تغییر مداوم سیاستها باعث میشود کارآفرینان به دنبال راهکارهای کوتاهمدت، ریسک پایین و حتی فعالیتهای غیرمولد بروند. این موضوع، پتانسیل نوآوری و رشد بلندمدت اقتصاد را تضعیف میکند.
هنگامی که مقررات مربوط به مالیات، بیمه، واردات، صادرات یا حمایتهای مالیاتی به سرعت و بدون شفافیت عوض میشوند، کارآفرینان باید زمان و منابع زیادی را صرف سازگاری با شرایط جدید کنند. این اتلاف وقت و انرژی، میتواند منجر به کاهش بهرهوری و حتی توقف فعالیتهای تولیدی شود.
تغییرات نابهنگام در سیاستها، به ویژه اگر غیرشفاف و غیرقابل پیشبینی باشند، بسیاری از کارآفرینان مستعد را ناامید و حتی به مهاجرت به کشورهایی با ثباتتر سوق میدهد. این امر در بلندمدت به خروج استعدادها و کاهش سرمایه انسانی منجر خواهد شد.
نمونههای عینی از تاثیرات تغییرات سیاستی در ایران
افزایش ناگهانی مالیات یا قوانین جدید مالیاتی: موجب تعطیلی یا کاهش فعالیت برخی استارتاپها و کسبوکارهای کوچک شد.
تغییر سیاستهای ارزی و تعرفهای: برای مدتها باعث سردرگمی تولیدکنندگان و صادرکنندگان شده و توان رقابتی آنها را کاهش داده است.
لغو یا تغییر طرحهای تشویقی (مانند معافیت بیمهای شتابدهندهها): باعث دلسردی بسیاری از اکوسیستمهای نوآوری شد.
چرا کارآفرین نمیتواند همیشه خود را با یک قوانین ثابت و پایدار وفق دهد؟
در نگاه اول شاید به نظر برسد که اگر قوانین ثابت و پایداری وجود داشته باشد، کارآفرینان باید بتوانند به راحتی خود را با آنها تطبیق دهند. اما واقعیت این است که حتی در شرایط وجود قوانین پایدار، چالشهایی برای کارآفرینان وجود دارد که باعث میشود تطبیق کامل با مقررات همیشه آسان نباشد. در ادامه به دلایل این موضوع می پردازیم:
کسبوکارهای نوپا و استارتاپها معمولا در محیطی پُر از عدم قطعیت و تحولهای سریع کار میکنند. حتی اگر قوانین ثابت باشد، فضای رقابتی، تکنولوژی، نیاز مشتریان و روشهای کسبوکار همواره در حال تغییر است.
قوانین ثابت میتوانند باعث شوند چارچوب انعطافپذیری کاهش یابد و کارآفرین برای پیادهسازی ایده جدید یا مدل کسبوکار تازه با محدودیت مواجه شود.
بسیاری از قوانین که زمانی وضع شدهاند، برای کسبوکارهای سنتی و شرایط قدیمی تدوین شدهاند و گاهی تناسبی با فضای نوآورانه کارآفرینی ندارند.
در چنین شرایطی حتی قوانین پایدار هم ممکن است دستانداز پیش روی کارآفرین باشد. برای مثال، قوانین سختگیرانه مالیاتی یا بیمهای که فضای رشد و آزمونوخطا را برای استارتاپها محدود میکند.
گاهی قوانین گرچه ثابتاند اما تفسیر و اجرای آنها توسط نهادهای اجرایی متفاوت و دچار تفسیرهای سلیقهای میشود. این موضوع منجر به عدم اطمینان برای کارآفرین میشود.
بنابراین، صرف پایدار بودن قانون، تضمینی برای وضوح و پیشبینیپذیری آن نیست.
فرایند هماهنگ شدن با مقررات (Compliance) برای کسبوکارهای کوچک، هزینهبر و زمانبر است.
این هزینهها در قیاس با شرکتهای بزرگ برای کارآفرینان قابل توجه است و ممکن است منابع محدودی را که برای توسعه کسبوکار لازم دارند، به خود اختصاص دهد.
ذات کارآفرینی یعنی حرکت در مرزها و گاهی حتی عبور از مرزهای موجود برای خلق ارزش جدید. قوانین پایدار اگر بیش از حد سختگیرانه یا بسته باشند، جلوی نوآوری را میگیرند و کارآفرین برای ادامه مسیر باید روزنههایی برای انعطاف و آزمایش راهکارهای نو پیدا کند.
محدودیتهایی که کارآفرین زیر سایه شرایط سیاسی برای صادرات تجربه میکند
شرایط سیاسی کشور به شدت بر بازار ارز تاثیرگذار است. با هر تنش سیاسی، نرخ ارز ممکن است ناگهان جهش کند یا کاهش یابد. این نوسانات:
هزینه تأمین مواد اولیه را غیرقابل پیشبینی میکند.
قیمتگذاری محصول نهایی جهت صادرات را دشوار میسازد.
قراردادهای صادراتی را پرریسک و نامطمئن میکند.
تحریمها از مهمترین آثار سیاست بر صادرات هستند. کارآفرین:
ممکن است نتواند ارز حاصل از صادرات را به کشور بازگرداند.
امکان باز کردن السی (LC) یا استفاده از سیستمهای بانکی بینالمللی را ندارد.
ناچار است برای نقل و انتقال پول از واسطهها با هزینه و ریسک بالا استفاده کند.
شرایط سیاسی میتواند باعث شود برخی کشورها به صورت ناگهانی تعرفه واردات کالاهای ایرانی را افزایش دهند یا انجام تشریفات گمرکی را پیچیده کنند. کارآفرین از این تصمیمات اطلاع قبلی ندارد و نمیتواند برنامهریزی درستی کند.
اخبار و فضای سیاسی ممکن است باعث شکلگیری تصویری نامطلوب از محصولات ایرانی در بازارهای هدف شود. این موضوع حتی باعث میشود برخی مشتریان خارجی از همکاری با شرکتهای ایرانی صرفنظر کنند یا به دنبال تأمینکنندههای جایگزین باشند.
در نتیجه شرایط سیاسی، پروازها یا مسیرهای حملونقل به کشور مقصد ممکن است محدود یا گران شوند (مثلاً تحریم بنادر یا خطوط هوایی ایران). این مسئله:
زمان ارسال کالا را افزایش میدهد.
هزینهها را بالا میبرد.
گاهی کالای صادراتی در گمرک مقصد متوقف یا برگشت داده میشود.
برخی بازارهای جهانی خرید محصولات از کشورهایی را که در لیست تحریم یا محدودیت سیاسی هستند، اجازه نمیدهند یا دریافت استانداردهای بینالمللی را سختتر میکنند. این یعنی حتی اگر محصول باکیفیت باشد، باز هم راه صادرات بسته میشود.
در نتیجه فشارهای سیاسی، ممکن است دولت برای مدت کوتاه صادرات بعضی کالاها را ممنوع یا مشمول مقررات جدید کند (مانند ممنوعیت صادرات برخی محصولات کشاورزی یا صنعتی برای تأمین بازار داخلی). این سیاستها معمولاً از قبل قابل پیشبینی نیستند و بهشدت کارآفرین را دچار مشکل میکنند.
کارآفرین بودن یعنی چه؟
پرسش شما، “کارآفرین بودن یعنی چه؟” از آن دسته سؤالهایی است که هم جواب ساده دارد و هم لایههای عمیق و کاربردی.
کارآفرین بودن یعنی چه؟
کارآفرین کسی است که یک فرصت را میبیند، برای آن ایدهای دارد و با وجود همه ریسکها، دست به اجرا میزند تا ارزش جدیدی خلق کند.
او ممکن است یک کسبوکار کاملاً جدید راهاندازی کند، یا در کسبوکار فعلی نوآفرینی کند.
کارآفرین بودن فقط صاحب یک شرکت یا “رئیس خود بودن” نیست، بلکه یعنی:
دیدن فرصتها در جایی که دیگران فقط مشکل میبینند.
پذیرفتن ریسک و مسئولیت تصمیمهای کوچک و بزرگ.
اعتقاد به تغییر و بهتر شدن و تلاش برای آن.
ایجاد ارزش (اقتصادی، اجتماعی یا فرهنگی) برای خود و دیگران.
خلاقیت و نوآوری در محصولات، خدمات یا حتی شیوههای انجام کار.
پشتکار و انگیزه بالا: هیچ کارآفرینی بدون مواجهه با شکستها و چالشهای گوناگون موفق نمیشود.
انعطافپذیری: توان تغییر مسیر و یادگیری مداوم.
توانایی شبکهسازی: ایجاد روابط مؤثر با افراد مختلف (همکار، مشتری، سرمایهگذار و…)
روحیه تیمی و رهبری: مدیریت منابع، الهامبخش بودن برای گروه و هدایت تیم.
کارآفرینها موتور محرک تغییر در جامعه هستند و میتوانند زمینهساز اشتغال، نوآوری، حل مشکلات اجتماعی، رشد اقتصادی و حتی الهامبخش دیگران برای حرکت و پیشرفت باشند.
برای بعضیها، کارآفرین بودن فقط یک “شغل” نیست، بلکه سبک زندگی است:
دائماً در حال حل مسأله، جستوجوی فرصت، یادگیری، حتی دل به دریا زدن و ریسک کردن برای رسیدن به رؤیاها.
گاهی یعنی از منطقه امن خود خارج شدن و ساختن چیزی که شاید تاکنون نبوده.
کارآفرین بودن یعنی:
ساختن، خلق کردن، ارزشآفرینی و جسارتِ شروع کردن در فضایی که آیندهاش مشخص نیست.
یعنی امید بستن به “بهتر شدن”، خود و اطرافیان را به جلو راندن، و از مسیر یادگیری، آزمون و خطا، و پشتکار، تغییر را رقم زدن.
سلامت اکوسیستم کارآفرینی، پایداری و دوام کسبوکارهای نوآورانه
عواملی که باعث می شود کارآفرین در بعضی از حوزه ها پایدار نباشد یا طول عمر کوتاهی داشته باشد؛ از شاخصه های مهم این بخش به شمار می رود.
در ادامه، به «پایداری کارآفرین» می پردازیم و هم عوامل کلیدیای که باعث میشود کارآفرین یا کسبوکارش در برخی حوزهها دوام نیاورد یا زودتر از موعد شکست بخورد، می پردازیم .
پایداری کارآفرین چیست؟
پایداری کارآفرین یعنی اینکه:
کسبوکار راهاندازی شده بتواند در بازار باقی بماند، رشد کند و به بلوغ برسد؛
یا خود کارآفرین بتواند مسیر را در بلندمدت ادامه دهد، حتی اگر در یک حوزه شکست بخورد — دوباره بایستد و به کارآفرینی ادامه دهد.
پایداری برخلاف رشد سریع یا موفقیت کوتاهمدت، به معنای توانایی مقابله با مشکلات، وفق یافتن با تغییرات بازار و استمرار نوآوری است.
عوامل مؤثر بر پایداری کارآفرین و دلایل آسیبپذیری یا طول عمر کوتاه کسبوکار
گاهی ایده نوآورانه است اما نیاز بازار بهاندازه کافی وجود ندارد، یا اندازه بازار کوچکتر از آن است که کسبوکار را پایدار نگه دارد.
بدون بازار، هیچ استارتاپی دوام نمیآورد.
اگر کارآفرین بررسی دقیقی از رقبا نداشته باشد، یا مزیت رقابتی محصولش مشخص نباشد، به راحتی در بازار کنار گذاشته میشود.
کمبود منابع مالی یا عدم مدیریت صحیح هزینهها منجر به بحران نقدینگی و پایان زودهنگام کسبوکار میشود.
استارتاپهای زیادی صرفا به خاطر اتمام سرمایه یا نبود سرمایهگذاری جدید نابود میشوند.
نداشتن تیم مهارتمحور یا نبود همراهی و انگیزه کافی بین اعضای تیم، یکی از دلایل اصلی شکست استارتاپها در ایران و جهان است.
از تغییرات مکرر قوانین، بوروکراسی، موانع صادرات و واردات گرفته تا تحریمها و محدودیتهای مجوزها؛ هرکدام میتوانند حیات یک استارتاپ را به شدت تهدید کنند.
در بسیاری از حوزهها (مانند فناوری پیشرفته یا قطعات خاص)، اگر کارآفرین بیش از حد وابسته به واردات باشد، تامین مواد اولیه به دلیل تحریم یا نوسانات سیاسی ممکن است متوقف شود و کسبوکار عملاً فلج گردد.
در برخی حوزههای اجتماعی یا شهری، شکست خوردن تابو است. به همین دلیل کارآفرینان زود ناامید میشوند و حتی پس از یک یا دو شکست، ادامه نمیدهند.
بازارها مخصوصاً در حوزههای تکنولوژی به سرعت تغییر میکنند. اگر کارآفرین نتواند محصولات یا مدل کسبوکارش را با این تحولات هماهنگ کند، بهراحتی حذف میشود.
بازارشناسی ضعیف، انتخاب اشتباه کانالهای فروش، عدم توانایی در برندسازی و تبلیغات، از دلایل مهم شکست و عدم پایداری هستند.
کسانی که نتوانند از اشتباهاتشان درس بگیرند و یادگیری نداشته باشند، در برابر تغییرات بازار یا نیاز مشتری آسیبپذیر خواهند بود.
قوانین و مقررات فضای کسب و کار
بهترین قوانین ثابت هم باید انعطاف داشته باشند تا نوآوری، رشد و تنوع کسبوکارها را حمایت کنند. کارآفرینان همیشه نیاز دارند در فضای آزاد و پویا فعالیت کنند؛ قوانینی که بیش از حد ثابت، بسته و غیرمنعطف باشند ممکن است مانع رشد شوند، همانطور که قوانین متزلزل و دائم در حال تغییر نیز فضای کسبوکار را غیرقابل پیشبینی خواهند کرد. در ادامه به مهم ترین ویژگی های این قوانین می پردازیم:
قوانین و مقررات اگر هوشمندانه طراحی نشوند، حتی بهترین ایدهها را از بین میبرند؛ و اگر منعطف و پایدار باشند، باعث رشد و شکوفایی اقتصاد و کارآفرینی خواهند شد.
قوانین مناسب و پیشرو برای کارآفرینی باید:
- پیشبینیپذیری: کارآفرین بتواند برای ۲ تا ۵ سال آینده برنامهریزی کند و نگران تغییر ناگهانی مقررات نباشد.
- پایداری سیاستها: قوانین مهم (مالیات، سرمایهگذاری، بیمه، ثبت شرکت و...) هر سال تغییر نکنند.
- شفافیت آییننامهها: همه چیز قابل فهم و قابل اجرا باشد؛ جزئیات خلقالساعه و پیچیدگی اداری نداشته باشد.
- رفتن به سمت پنجره واحد: بسیاری از خدمات (مثل ثبت، مجوز، مالیات و...) به صورت یکپارچه و آنلاین انجام گیرد.
- حمایت از نوآوری: امتیازات برای استارتاپها/کسبوکارهای نوپا (معافیت مالیاتی مقطعی، تسهیلات، تسهیل صادرات، دسترسی به منابع).
- کاهش ریسک راهاندازی: فاصله بین ایده و اجرا کوتاه باشد، هزینه های ثبت و مجوز پایین بیاید.
- امکان اصلاح سریع: قوانین زمانی که بازار یا فناوری تغییر کرد، سریعًا اصلاح شوند، نه اینکه سالها منتظر بازنگری بمانند.
- مبتنی بر بازخورد: پایش مستمر و دریافت بازخورد کسبوکارها برای بهروزرسانی دستورالعملها.
- مبارزه با انحصار: قوانین نباید انحصار ایجاد کند، بلکه باید رقابت سالم را تشویق کند.
چگونه میتوان همزمان مقررات را هم پایدار و هم منعطف نگاه داشت؟
- هسته قانون را ثابت نگهدارید: (مثل اصل حمایت از نوآوری یا اصل تسهیل سرمایهگذاری).
- آییننامهها و بخشنامهها: باید امکان اصلاح یا بهروزرسانی سریع (بدون نیاز به قانونگذاری جدید) را داشته باشند تا در بخش اجرایی، سریع تغییر یابند.
- نهادهایی که بتوانند با نظر کارشناسان استارتاپی/صنعتی، مقررات را بر اساس نیاز بازار (و حتی فناوریهای جدید) پایش و اصلاح کنند.
- وظیفه رفع تعارض و تسریع در اصلاح مقررات قدیمی را داشته باشند.
- هر قانون یا مقررات جدید ابتدا در یک فضای آزمایش (sandbox) یا شهر/صنعت خاص اجرا شود؛ پس از دریافت بازخورد، اصلاح یا تعمیم یابد.
- این کار ریسک قانونگذاری و هزینه اشتباه را پاییتن میآورد.
- در متن قانون، پیشبینی شود هر ۲ تا ۳ سال، به طور رسمی بازنگری و بهروزرسانی مقررات انجام شود (مانند قوانین استارتاپی در بسیاری از کشورها).
- ایجاد پورتالهای آنلاین و عرصههای هماندیشی که کارآفرینان مشکلات و پیشنهادات خود را درباره اجرای مقررات به صورت شفاف و مستقیم منتقل کنند تا رگولاتوری همیشه آگاه از نبض بازار و چالشهای واقعی باشد.
جمعبندی (خلاصه کاربردی):
قانون خوب برای کارآفرینی یعنی:
- پایدار و قابل پیشبینی،
- منعطف و قابل بهروزرسانی،
- تسهیلگر و شفاف،
- و مبتنی بر بازخورد فعالان بازار.
وقتی این چهار اصل در کنار هم اجرا شوند، نقطه طلایی رشد پایدار و توسعه مداوم اکوسیستم کارآفرینی پدید خواهد آمد.
بسیاری از این محدودیتها خارج از کنترل و حتی پیشبینی کارآفرین است و اگرچه به طور مستقیم توسط دولت یا سیاست خارجی به او تحمیل نمیشود، اما واقعاً تاثیر مخربی بر روند صادرات و رشد کسبوکارهای نوپا دارد. کارآفرین مدام باید به فکر راهحلهای جایگزین و مدیریت ریسک باشد و این امر انرژی و منابع زیادی را از مسیر توسعه کسبوکار منحرف میکند.
پایداری در کارآفرینی نیازمند:
ایده قوی،
تیم متعهد،
مدیریت مالی مناسب،
سازگاری با تحولات بازار و شرایط سیاسی/اقتصادی،
و مهمتر از همه، روحیه یادگیری و انعطاف است.
طنز تلخ ماجرا این است که اکثر کارآفرینان موفق، از دل همین شکستها و چالشها رشد میکنند و یاد میگیرند. رمز بقای کسبوکار، فقط ایده نیست، بلکه «پایداری، تلاش و سازگاری مداوم» است.
کارآفرینی نیروی محرکه تحول اقتصاد ایران است. با تقویت چارچوبهای حمایتی، اصلاح قوانین و گسترش فرهنگ کارآفرینی، میتوان شاهد رشد چشمگیر کسبوکارهای نوآورانه و افزایش اشتغالزایی در کشور بود.
بسیاری از این مشکلات قابل حل هستند، اما نیازمند همکاری دولت، نهادهای قانونگذار، سرمایهگذاران و حتی خود کارآفرینان است. آموزش، فرهنگسازی، اصلاحات ساختاری و تسهیل دسترسی به منابع و دانش میتواند این مسیر را برای کارآفرینان ایرانی هموارتر کند.
ثبات و پیشبینیپذیری سیاستهای دولتی، از مهمترین عوامل موفقیت و رشد کارآفرینی محسوب میشود. در مقابل، تغییرات مکرر و غیرمنتظره میتواند تهدیدی جدی برای شکلگیری و پایداری کسبوکارهای نوآورانه باشد و کل اکوسیستم کارآفرینی را مختل کند. راهکار کلیدی، تدوین سیاستهای پایدار، شفاف و مشورت با بخش خصوصی و کارآفرینان پیش از اعمال تغییرات است.
گردآورنده: مهندس جواد بخش آذر
