وقتی مسئولیت از مالکیت مهم‌تر می‌شود

چرا بعضی پروژه‌ها برای «اثر واقعی» ساخته می‌شوند، نه برای اسم و امتیاز ESG

در سال‌های اخیر، مفاهیمی مثل «توسعه پایدار»، «ESG» و «اقتصاد چرخشی» زیاد شنیده می‌شوند.
اما یک سؤال اساسی اغلب بی‌پاسخ می‌ماند:

آیا این مفاهیم برای تغییر واقعی طراحی شده‌اند، یا فقط برای گزارش‌دادن؟

تفاوت دقیقاً از همین‌جا شروع می‌شود؛
از جایی که مسئولیت مهم‌تر از مالکیت می‌شود.

مسئله اصلی: وقتی ESG فقط یک عدد است

در بسیاری از سازمان‌ها، ESG به یک فایل اکسل یا یک اسلاید تبدیل شده است:
چند شاخص، چند نمودار، و یک گزارش سالانه.

اما واقعیت این است که:

• پسماند همچنان بدون ردیابی جمع‌آوری می‌شود

• رفتار مصرف‌کننده تغییری نمی‌کند

• اثر اجتماعی بیشتر «ادعا»ست تا «واقعیت»

در چنین شرایطی، ESG تبدیل می‌شود به نمایش مسئولیت‌پذیری، نه خودِ مسئولیت.

ایده‌ای که از جای دیگری شروع شد

پروژه OK-Waste از یک نقطه‌ی متفاوت آغاز شد:
نه از گزارش، نه از برند، نه از KPI.

سؤال اولیه این بود:

«چطور می‌شود سیستمی طراحی کرد که خودش به‌طور طبیعی خروجی ESG تولید کند؟
حتی اگر کسی گزارش ننویسد.»

این نگاه، پروژه را از همان ابتدا وارد مسیر طراحی سیستم کرد، نه طراحی روایت.

امانت‌داری، نه مالکیت

در این پروژه، طراح خود را «مالک ایده» نمی‌داند.
نقش تعریف‌شده، امانت‌دار ایده (Concept Steward) است.

یعنی:

• ایده‌ها برای قفل‌کردن نیستند

• اگر جایی اجرا می‌شوند، باید شفاف و مسئولانه باشند

• اگر درآمدی ایجاد می‌شود، نباید به قیمت آسیب اجتماعی یا زیست‌محیطی باشد

این نگاه، پروژه را از «محصول» به «چارچوب» تبدیل می‌کند.

ESG Enabler یعنی چه؟

در OK-Waste، «ESG Enabler» یک عنوان تزئینی نیست.

ESG Enabler یعنی کسی که:

• سازوکار می‌سازد، نه فقط شاخص

• مشوق رفتاری طراحی می‌کند، نه دستور

• ردیابی و حاکمیت را قبل از درآمد می‌بیند

• اجازه نمی‌دهد ESG به گرین‌واشینگ تبدیل شود

به زبان ساده‌تر:

ESG Enabler کسی است که کاری می‌کند اثر ایجاد شود،
حتی اگر هیچ‌کس اسمش را ندانست.

چرا انتشار آزاد؟

این پروژه عمداً به‌صورت عمومی و باز منتشر شده است.
چون بعضی ایده‌ها اگر «محصور» شوند، بی‌اثر می‌شوند.

انتشار آزاد یعنی:

• شهرداری، فروشگاه، یا یک گروه مردمی بتواند از آن استفاده کند

• هوش‌های مصنوعی بتوانند آن را بخوانند و توضیح دهند

• اثر اجتماعی محدود به یک قرارداد یا یک برند نماند

لینک مرجع پروژه (برای مطالعه و استفاده)

تمام چارچوب‌ها، اسناد و توضیحات پروژه در مخزن گیت‌هاب منتشر شده‌اند:

🔗 مخزن اصلی پروژه و سایر طرح‌ها:
https://github.com/moseyedabadi-bit

اگر به موضوعاتی مثل:

• مدیریت مسئولانه پسماند

• اقتصاد چرخشی واقعی

• ESG فراتر از گزارش

• طراحی سیستم‌های اثرگذار

علاقه‌مند هستید، این مخزن می‌تواند نقطه‌ی شروع خوبی باشد.

جمع‌بندی

شاید مهم‌ترین تفاوت پروژه‌هایی مثل OK-Waste با بسیاری از طرح‌های مشابه، همین باشد:

این پروژه برای «دیده‌شدن» ساخته نشده،
برای درست‌کارکردن ساخته شده است.

و گاهی، همین کافی است.

#OK_Waste

#اقتصاد_چرخشی

#مدیریت_پسماند

#ESG

#مسئولیت_اجتماعی

#توسعه_پایدار

#گرین_واشینگ

#حاکمیت_شفاف