چرا یلدا را جشن می‌گیریم؟

شب یلدا یا شب چله یکی از قدیمی ترین مناسبت های تقویمی و آیین های ایرانی است.

این شب مصادف با بلند ترین شب سال و آغاز انقلاب زمستانی است.

انقلاب زمستانی؛ مبنای نجومی شب یلدا

انقلاب زمستانی(Winter Solstice) لحظه‌ای نجومی است که خورشید به جنوبی ترین نقطه ظاهری خود نسبت به استوا می‌رسد.

در این زمان:

زاویه‌ی تابش خورشید به کمترین مقدار خود می‌رسد.

طول شب به بیشترین میزان در طول سال می‌رسد، و طول روز به کمترین میزان در سال می‌رسد.

همچنین پس از شب یلدا روزها به مرور بلند تر می‌شوند.

در تقویم میلادی این پدیده معمولا در ۲۱ یا ۲۲ دسامبر رخ می‌دهد؛ در تقویم خورشیدی ایرانی هم با شب اول دی ماه مصادف است.

حرکت زمین و علت علمی طولانی شدن شب

علت اصلی پدید آمدن شب یلدا، انحراف محوری زمین (حدود ۲۳/۵ درجه) نسبت به مدار آن به دور خورشید است.

نتیجه این انحراف:

در نیمه‌ای از سال، نیم کره شمالی نور بیشتری دریافت می‌کند(تابستان)

و در نیمه دیگر سال نیم کره شمالی نور کمتری دریافت می‌کند(زمستان)

از دیدگاه نجومی شب یلدا یک نقطه بازگشت است که اگر چه پس از آن زمستان همچنان ادامه دارد. اما:

روند کاهش نور خورشید متوقف می‌شود و روند افزایشی طول روز آغاز می‌شود.

شب یلدا اسطوره نبرد نور و تاریکی

در جهان بینی اسطوره‌ای ایران، عالم بر اساس دوگانگی شکل گرفته است؛ روشنایی در برابر تاریکی، خیر دربرابر شر، نظم در برابر آشوب.

بلند ترین شب سال زمانی‌که تاریکی به اوج خود می‌رسد؛ درست در همین لحظه چرخش کیهانی شروع می‌شود و نور دوباره جهان را پر می‌کند و هر روز بیشتر از دیروز می‌شود.

شب یلدا نماد لحظه ی سرنوشت ساز شکست ظاهری نور است.شکستی که در واقع مقدمه پیروزی است.

شب یلدا در آیین میترایی

ایین میترایی (مهر پرستی) یکی از باور های دینی کهن ایران است قبل از آیین زرتشتی، که محور اصلی آن میترا، ایزد نور، خورشید، پیمان و راستی است.

در باور میتراییان :

میترا در شب انقلاب زمستانی زاده می‌شود و تولد او آغاز غلبه نور بر تاریکی هاست، و خورشید نماد حیات، نظم و حقیقت محسوب می‌شود.

شب یلدا در باور میتراییان به عنوان زادروز خورشید شکست ناپذیر شناخته می‌‌شود.

شب یلدا در آیین زرتشتی

در آیین زرتشتی جهان میدان نبرد بین اهورا مزدا (نماد نور، خرد و راستی) و اهریمن (نماد تاریکی و دروغ) است.

یلدا در آیین زرتشتی زمانی است که نیروهای اهریمنی به اوج خود می‌رسند، اما انسان با اگاهی، نیایش و همبستگی در برابر شر می‌ایستد.

به همین دلیل بیدار ماندن، گرد همایی خانوادگی و روشن نگه داشتن آتش یا چراغ، نمادی برای حمایت از نیروهای اهورایی به شمار می‌رفته است.

نماد شناسی آیین های یلدایی

بسیاری از آیین های شب یلدا ریشه ای کهن و اسطوره‌ای دارد:

بیدار ماندن تا سپیده دم: انتظار برای زایش نور

آتش و روشنایی: نماد حضور اهورا مزدا و نیروی راستی

انار: نماد باروری، زندگی و چرخه تولد

خوراکی های سرخ رنگ: یاد آور خورشید، خون حیات و گرما

شب یلدا ریشه در آیین های اسطوره‌ای و دینی ایران باستان دارد، در هر آیین نمادی دارد؛ نماد زایش ایزد نور و مقاومت انسان آگاه در برابر شر و نیروهای اهریمنی و...
یلدا بازتابی از باور ایرانیان به نظم کیهانی، امید و پیروزی نهایی نور بر ظلمت است، باوری که تاکنون زنده مانده است.

شما خاطره‌ای از شب یلدا درکنار خانواده دارید؟خوشحال میشم خاطرات زیباتون رو بخونم.