واکاوی چالشهای مسئلهمندی جوانان دانشجو با محوریت کتاب "مسئله محور است"
«ما پیش از آن که تشنه شده باشیم، نوشیدهایم و پیش از آنکه به اشتها آمده باشیم و با سؤالها گلاویز شده باشیم، خود را تلنبار کردهایم و پیش از آنکه به معناها دست یافته باشیم، به کلمهها رسیدهایم... و این است که باد کردهایم و با آنکه زیاد داریم، مریض و بیرمق هستیم و به امتلای ذهنی و پرخوری فکری دچار شدهایم...» کتاب رشد (ص ۱۷)
این کتاب مرحوم صفایی حائری را چند سال پیش خوانده بودم، اما هر چند وقت یکبار این مسئله دوباره برایم مطرح میشود. چه میشود که گاهی اوقات در بطن جریان زندگی با مسائل و مشکلاتی روبرو میشویم که ما را از ادامه راهی که دنبال میکنیم دلسرد میکنند. به پشت سر که نگاه میکنیم، میفهمیم که آدرس را به اشتباه دنبال کردهایم، شاید اینجا آن نقطهای نبود که میخواستیم باشیم، شاید آدرس را اشتباه به ما دادند! نیازها و مسائل فکری ما آن قدر مهم هستند که بفهمیم آنها را نباید با حرفها، القائات و تبلیغات این و آن به یکباره فدا و سرکوب کنیم. عبور سریع از مسائل فکری نشاندهنده تفکر نامتمرکز و کمعمق است؛ و زمینه را برای اجبار و تحمیل افراد و محیط باز میکند و ما را اسیر حوادث و انتخابهای بیحساب میکند. اگر ما با مسائلمان مواجههی جدی و فعالانه نداشته باشیم، نمیتوانیم دلیل محکمی برای حرکات و انتخابهایمان پیدا کنیم. دنبال کردن مسائل نیز نیاز به نظم دارد، نظم فکری! مثلا همین قصد ورود به دانشگاه مستلزم طی شدن یک سری مقدمات فکری و تجربی است. شما در ادامهی پاسخ به کدام نیاز اساسیتان و کدام مسئلهی هضمشده، جدی و ملموستان وارد تحصیل در فلان رشتهی فلان دانشگاه میشوید؟! این نیست که بیایید بعد برایتان مسئلهای تولید شود؛ نه! باید مسئلهای داشته باشید، بعد بیایید. رهبری در دیدار دانشجویی ۱۳ تیرماه ۹۵ در پاسخ به صحبتهای یک دانشجو مبنی بر عدم اشتغالزایی کافی برای دانشجویان، دانشجویان را به خلاقیت و کارآفرینی دعوت میکند. میگوید همه که لازم نیست در ابتدا یا کلا استخدام دولت شوند، جایگاه شغلی باید امکانی باشد برای حل مسئلهی جامعه؛ با اشتغال آفرینی هدفمند نیز میتوان حل مسئله کرد. شاید هم اصلا نیاز به ورود به دانشگاه نباشد!
«اسیرِ هیچ معیاری هم برای انتخابِ مشکل نشوید؛ نه استعداد، نه توان، نه امکانات، نه اولویت کشور، نه حضور دیگران، نه هیچچیز دیگر. مهم جرئتِ انتخابِ یکی، از بینِ اینهمه مشکل است.
فقط وقتی در حال انتخاب یک مشکلید، دقت کنید که اسیر ژستهای رسانهای نشوید و اگر دغدغهٔ یک مشکل استانی دارید اهمیت این دغدغه زیر حجاب جوسازیها از یادتان نرود. احتمالاً به شما توصیه میشود که به مسائل کلانتر بپردازید؛ با این توجیه که اگر سطح فراگیریِ مشکل کلانتر باشد به معنای مهمتر بودنِ آن است؛ اما شما دربرابر این توصیهٔ رایجِ معمولاً غلط ایستادگی کنید و اگر به هر دلیلی مایل بودید مشکلِ مختصِ استانتان را حل کنید، در ذهن داشته باشید که مشکلاتِ استانی، مشکلاتِ مهم اما مغفولماندهایاند که هیچکس دلسوزتر از شما (به عنوان اهالی همان منطقه)، به سراغ حلکردنش نخواهد رفت. شما این مزیت را دارید که به حل این مشکل مشتاقترید و به دلیل نزدیکی با مشکل، میتوانید شناخت بهتری داشته باشید؛ البته اگر همین مزیتها برایتان حجاب نشود.» کتاب: مسئله محور است – راضیه ادیبی (ص ۱۴۵)
قصد بر معرفی کتاب بود؛ اخیرا امر مراقبت و نظم فکری برایم مسئله شده، در این شماره و شماره قبلی نشریه به مسائل و کتابهایی – سه کتابِ تفّکر، رشد و مسئله محور است – که در این زمینه مطرح هستند پرداختهام؛ باشد که این مباحث مورد استقبال شما بزرگواران قرار گیرد.
