تا چند سال پیش، مسمومیت غذایی برای خیلیهامون یعنی استفراغ بعد از سالاد الویهای که چند ساعت توی آفتاب مونده بود. ولی حالا با موج جدیدی از باکتریها، ویروسها و انگلها روبهرو هستیم که در کمین سفرههامون نشستن.
طبق گزارش سال ۲۰۲۴، بیش از ۱۳۹۰ مورد عفونت غذایی با منشأ باکتریایی در آمریکا ثبت شده که نسبت به سال قبل، افزایش ۲۵ درصدی داشته. خطرناکتر اینکه، موارد بستری و مرگومیر بیش از دو برابر شدن. تازه این آمار، فقط مربوط به کشوریه که جزو بهترین سیستمهای نظارتی غذا و دارو در جهانه. حالا تصور کن وضعیت در کشورهایی مثل ایران چطور ممکنه باشه که نه نظارت سیستماتیک دقیقی هست، نه شفافیت آماری.
در آستانهی تابستان و فصل گرما، که میکروبها عاشقش هستن، باید جدیتر مراقب باشیم. بیماریهای غذایی اغلب چند ساعت تا چند روز بعد از مصرف غذای آلوده خودشون رو نشون میدن — گاهی حتی تا یک هفته بعد، و اونوقته که دیگه یادمون نمیاد مقصر کدوم غذا بوده!
میکروبهایی که بیشتر از همه عامل بیماری هستن و زمان بروز علائمشون:
نوروویروس: ویروسی بشدت واگیر. علائم مثل تهوع و اسهال معمولاً ۱۲ تا ۴۸ ساعت بعد شروع میشن. انتقال: دست آلوده یا غذای آمادهشده توسط فرد بیمار.
سالمونلا (غیرتیفوئیدی): بعد از ۶ تا ۷۲ ساعت، با علائمی مثل تب، درد شکم و اسهال ظاهر میشه. منبع: تخممرغ خام، مرغ نپخته، شیر پاستوریزهنشده.
کلستریدیوم پرفرینجنس: از ۶ تا ۲۴ ساعت بعد از مصرف غذا (معمولاً غذاهای پخته و دوباره گرمشده) علائم نشون میده. علامت اصلی: اسهال ناگهانی.
کمپیلوباکتر: بین ۲ تا ۵ روز طول میکشه تا فرد بیمار بشه؛ معمولاً از مرغ نیمپز یا شیر خام منتقل میشه. علائم: تب، درد شکم، اسهال خونی.
استافیلوکوکوس اورئوس (سمی): از سریعترینهاست! فقط ۱ تا ۶ ساعت بعد از مصرف غذای آلوده، با استفراغ شدید و دلپیچه سراغت میاد. منبع: شیرینیهای خامهدار یا گوشت مانده در دمای محیط.
ای.کولای : ۳ تا ۴ روز بعد از مصرف غذای آلوده علائم شروع میشن. خطرناک در کودکان: میتونه منجر به نارسایی کلیه بشه.
لیستریا مونوسیتوژنز: بازهی زمانی بروز خیلی متغیره — از چند روز تا چند هفته بعد از خوردن غذا. مهم برای باردارها: ممکنه باعث سقط یا تولد نوزاد مرده بشه.
توکسوپلاسما گوندی: علائم ممکنه هفتهها یا ماهها بعد ظاهر بشن؛ خیلی از افراد اصلاً علامتی ندارن، ولی برای جنینها میتونه مرگبار باشه. منبع: گوشت نیمپز، آب آلوده.
کریپتوسپوریدیوم و سیکلوسپورا: علائمشون بین ۲ تا ۱۰ روز بعد ظاهر میشه. علائم: اسهال شدید، تب، کاهش وزن.
هپاتیت A: دورهی کمونش بلنده؛ بین ۱۵ تا ۵۰ روز. علامت اصلی: زردی، تهوع، تب، درد عضلانی.
فصل گرما = فصل طغیان میکروبها
گرمای هوا باعث تکثیر سریعتر میکروبها در غذاهای آماده، بوفهها، پیکنیکها و حتی یخچالهای کمقدرت میشه. غذاهای حساس مثل لبنیات، گوشت، سالاد، شیرینیهای خامهای و حتی آرد خام (خمیر شیرینی نپخته!) منابع بالقوهی آلودگیان.
در کنار ضعف در نظارت بر بهداشت رستورانها و فروشگاهها، خصوصا وجود کارگران فاقد کارت بهداشت بسیار مهم خواهد بود.باید خودمون بیشتر از همیشه حواسمون جمع باشه.
📌 چند توصیه ساده برای تابستان:
غذای گرم مونده بیشتر از ۲ ساعت توی محیط بیرون نمونه.
از خوردن تخممرغ نیمپز یا گوشت نپخته بپرهیز.
میوه و سبزی رو حتماً با دقت بشور.
یخچالت رو روی دمای زیر ۴ درجه نگهدار و فریزر رو زیر منفی ۱۸.
و اگر کودک خردسال یا فرد سالمند توی خونهت داری، دو برابر مراقب باش!
