تحلیل اجتماعی شب زنده داران اثر ادوارد هاپر

شب زنده داران اثر هنرمند آمریکایی ادوارد هاپر در سال 1942 اندکی پس از حمله ی ژاپن به پرل هاربر در خلال جنگ جهانی دوم خلق شده است؛ زمانی که فضایی تیره و نامشخص سرتاسر آمریکا را فراگرفته بود. دلتنگی و حس تعلیقی که به خوبی در این اثر دیده می شود وامدار این فضاست.

ادوارد هاپر در سال 1882 در شهر نیاک در نزدیکی نیویورک به دنیا آمد. پدر او گارت هنری هاپر تاجری نه چندان موفق و دوستدار ادبیات بود و مادرش الیزابت گریفیتز اسمیت هاپر ذوقی هنری داشت. ادوراد کودکی خجالتی بود که دائما نقاشی می کرد. شخصیت خجالتی هاپر بعدها نیز تغییر نکرد به طوریکه حتی وقتی در سال 1906 به پاریس سفر کرد، به خاطر خجالتی بودن در اجتماعات و گردهمایی های پاریس شرکت نمی کرد و در عوض به موزه ها، گالریها و نمایشگاه ها می رفت، در شهر می گشت و از کافه ها و بارها دیدن می کرد و با زندگی خیابانی پاریس آشنا می شد و در پیاده روی کافه ها از زندگی روزمره پاریسی ها اسکچ می زد و در ضمن برای ثبت مشاهدات خود دوربینی هم تهیه کرده بود.

شب زنده داران مشهورترین و رمزآمیزترین تابلوی هاپر است که احساس زجرآوری از سکون و نبود هدف به بیننده القا می کند. ساکت و خاموش بودن شخصیت های اثر و حتی عدم حرکت لبها بیانگر عدم وجود ارتباط میان افراد است. جو تاثیرگذار خلق شده در اثر نوع نورپردازی درخشنده، خشن و ناآرام و در عین حال انتخاب ساعتی از شب که خیابان خالیست و شهر از حرکت باز ایستاده است، نماینده ی تنهایی و بیگانگی زندگی در شهرهای بزرگ است.

این تابلو صحنه ی نمایشگر کیفیت متضاد نور در داخل و خارج کافه است. تنها نوری که به خیابان خالی می تابد از کافه است؛ نوری که منجر به تاکید بر تاریکی بیرون شده و هدف اثر را که بنا به گفته ی خود هاپر نشان دادن تنهایی یک شهر بزرگ است، با شدت بیشتری القا می کند. از طرفی دیگر، نوع نورپردازی تابلو بادآور صحنه های تئاتر است که نور صحنه روشن کننده ی سالن می باشد. تاثیر این نور جداکردن شخصیت ها از بیننده و تاکید اغراق آمیزتر بر تنهایی و انزوای آنهاست.

چهار فرد حاضر در کافه هر یک به نحوی سرگرم هستند و حتی زن و مردی که کنار یکدیگر نشسته اند و ممکن است دوست، زن و شوهر یا همکار هم باشند و به نظر می رسد برای وقت گذرانی با هم به این محل آمده اند نیز هیچ نشانی از ارتباط ندارند و گویا هر یک غرق در تنهایی خود منتظر گذر زمانند.

تمام آنچه در اثر وجود دارد، از نمایش واقع گرایانه ی نمکدان و فنجان ها تا نورپردازی مرموز تابلو که منجر به ایجاد حالتی از تعلیق شده طوریکه گویا افراد در قفس شیشه ای حضور دارند، بیانگر معنای نام اثر یعنی شب زنده داران است؛ افرادی که در تاریکی و سکوت شب در پی یافتن خود و رهایی از تمام شلوغیهای شهر هستند.