به عنوان آموزگار کلاس چهارم دبستان با این سوال والدین مواجه هستم که
چرا بعضی دانش آموزان با وجود تمرین زیاد، در املا غلط دارند؟
باید بدانید که اگر فرزندتان کلمات املایی را بد مینویسد، لزوماً تنبل یا بیدقت نیست.
بسیاری از دانشآموزان کلمه را درست میشنوند و معنیاش را هم میدانند،اما هنگام نوشتن دچار اشتباه میشوند؛ دلیل اصلی این موضوع در بیشتر موارد ضعف حافظهٔ دیداری است.
حافظهٔ دیداری یعنی توانایی مغز برای دیدن، نگهداشتن و بازسازی شکل نوشتاری کلمه.
وقتی تصویر کلمه در ذهن دانش آموز شکل نگرفته باشد، مغز هنگام نوشتن شروع به حدس زدن میکند؛
بهویژه در حروف همصدا مثل (ز، ذ، ض) و (ط، ت).
به همین دلیل این مشکل در برخی دانشآموزان، بهخصوص کسانی که بیش از حد به صدا تکیه میکنند، شایعتر است.
نشانههای ضعف حافظهٔ دیداری در املا
اگر فرزند شما:
- «ط» و «ت» را جابهجا مینویسد
- «ذ»، «ز» و «ض» را قاطی میکند
- یک کلمه را هر بار به شکلی متفاوت مینویسد
- با گفتن و تکرار زیادِ کلمه بهتر نمیشود
به احتمال زیاد، به دیکتهٔ بیشتر نیاز ندارد، بلکه به تقویت حافظهٔ دیداری نیاز دارد.
تمرینهای مؤثر برای تقویت حافظهٔ دیداری
۱. شکار کلمه
از فرزندتان بخواهید در متن درس، کلمههایی با یک حرف خاص پیدا کند.
مثال:
«سه کلمه پیدا کن که ط دارند.»
یا:
«دو کلمه که داخلشان ذ باشد.»
✅ توجه دانش آموز از صدا به شکل نوشتاری منتقل میشود.
۲. از کلمه عکس بگیر 📸
قبل از نوشتن، از فرزندتان بخواهید در ذهنش از کلمه عکس بگیرد.
مثال: طبیعت
بپرسید: «ط اول کلمه است یا وسط؟ شکمش بزرگ است؟»
✅ تصویر، ماندگارتر از تکرار است.
۳. رمزگذاری؛ کلید طلایی حافظه
برای هر حرف سخت، یک رمز تصویری بسازید:
- ط → طوطی شکمگنده
- ض → ضربهٔ محکم
- ذ → ذهن دندوندار
✅ رمزها یادگیری را آسان و اضطراب دانش آموز را کم میکنند.
۴. ببین – پنهان کن – بنویس
کلمه را ۵ ثانیه نشان دهید، پنهان کنید و بخواهید بنویسد.
بعد بپرسید:
«چند تا نقطه داشت؟ کجا بود؟»
✅ تمرین کوتاه، اثر بلندمدت دارد.
۵. جمله بساز و تصویرسازی با خمیر بازی.
از فرزندتان بخواهید با کلمهٔ سخت جمله بسازد و شکل آن را با خمیر بازی درست کند.
مثال:
«طوطی سبز مسئولیت نگهبانی از باغ را داشت.»
✅ وقتی کلمه وارد تصویر ذهنی میشود یا با خمیر درست شود، احتمال غلط بهشدت کم میشود.
نکتهٔ مهم برای والدین
- ❌ گفتنِ «دقت کن» حافظهٔ دیداری را تقویت نمیکند
- ❌ تمرین زیاد بدون روش، کودک را خسته میکند
- ✅ تمرین کم اما تصویری، مؤثرتر است
- ✅ آرامش و تشویق، بخش مهم یادگیری است
به یاد داشته باشید
املا مهارتی اکتسابی است، نه نشانهٔ هوش دانش آموز.
اگر کلمه در ذهن دیده شود، دست دانش آموز دیر یا زود راه درست را پیدا میکند.
سمانه زینلیان
«آموزگار پایهٔ چهارم دبستان و مؤلف »
برای مشاهده آموزش های من در رسانه های اجتماعی آپارات و ایتا: madane_danesh@ را دنبال کنید.
