آیا بیتکوین در ایران قانونی است؟

بعد از گرد و خاکی که استخراج ارزهای دیجیتال به خصوص بیت کوین و شفاف نبودن قانون این حوزه در چند سال اخیر در کشور به پا کرده ،سوالی که بسیار از تیم میهن سیگنال پرسیده میشود این است که بالاخره وضعیت قانون بیتکوین به کجا رسید؟

برای افرادی که قصد سرمایه گذاری در حوزه بیتکوین را دارند  دانستن مقررات ارز دیجیتال امری حیاتی محسوب می شود که البته با وجود جدید بودن این فضا رویکرد دولت ها در این خصوص شفاف و قطعی نیست.

با این حال در ادامه قصد داریم رویکرد کلی قانون‌گذاران درباره فضای ارزهای دیجیتال را بررسی کنیم که در طول دو سال اخیر با اظهار نظرهای مسئولین  ذیربط منتشر شده.

قانون بیتکوین

بیت کوین در ایران قانونی نیست اما استفاده از آن بخاطر عدم وجود مجازات برای خرید و فروش ارزهای دیجیتال یا نگهداری بیت کوین نمی‌توان آن را جرم دانست.

طبق ماده ۲ قانون مجازات عمومی:

«هر فعل یا ترک فعل که مطابق قانون قابل مجازات یا مستلزم اقدامات تامینی یا تربیتی باشد جرم محسوب است و هیچ امری را نمی توان جرم دانست مگر آنکه به موجب قانون برای آن مجازات یا اقدامات تامینی یا تربیتی تعیین شده باشد جرم محسوب می شود.»

اما در صورت رخ دادن هرگونه کلاهبرداری در فضای ارزهای دیجیتال، یک فرد می‌تواند شکایت رسمی ارائه دهد و نیروی انتظامی در قبال کلاهبرداری این حوزه می تواند پیگیری های لازم را انجام دهد و دادگاه نیز به آن رسیدگی خواهد کرد.

تولید ارز دیجیتال در ایران

وزیر اقتصاد اعلام کرد:

ارز دیجیتال را به رسمیت می‌شناسیم. و در پی آن دولت طرحی را تدوین کرده که مزایای استفاده از ارز دیجیتال بیشتر از مضرات آن باشد و مردم بتوانند به راحتی مجوزهای لازم را تهیه کنند.

بر اساس این طرح ماینینگ در ایران به عنوان یک صنعت شناخته شد و قرار شد دستگاه‌های ۳ زمانه در اختیار ماینرهای ارز دیجیتال قرار گیرد، با این که هزینه برق مصرفی در ایران ارزان است ولی در ساعات اوج مصرف برق باید دستگاه‌ها خاموش شوند. همچنین مصوب شد متوسط نرخ صادراتی برق مبنای قیمت گذاری برق مصرفی صنعت ماینینگ شود.

در سال ۱۳۹۸ رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس از به رسمیت شناخته شدن بیت کوین خبر داد اما بانک مرکزی ورود ارزهای دیجیتال به حوزه پرداخت کشور را ممنوع کرده است و

ممنوعیت معاملات بیت کوین

با وجود اینکه بانک مرکزی ایران در سال ۱۳۹۶ استفاده از بیت کوین و باقی ارزهای دیجیتال در مراکز مالی را ممنوع اعلام کرده است این به معنای ممنوعیت کامل بیت کوین و دیگر رمز ارزها نیست و این ممنوعیت فقط برای بانک ها و صرافی های زیر نظر بانک مرکزی است.
ناصر حکیمی معاون فناوری های نوین بانک مرکزی ، بعد از اعلام این دستور از سمت بانک مرکزی اعلام کرد:

این اطلاعیه از سمت شورای عالی مبارزه با پولشویی بوده و موضع نهایی بانک مرکزی نسبت به ارزهای دیجیتال نیست . در واقع همه سیاست در بازه های زمانی مختلف تغییر می کنند.

طبق گزارشات ، قرار بر این بود که تا شهریور ماه سال ۹۷ سیاست های کلی بانک مرکزی درمورد ارزهای دیجیتال اعلام شود که تا کنون اتفاقا نیفتاده است ، میتوان شک و تردید نسبت به این فناوری نوپا را یکی از دلایل آن دانست.
رئیس کل بانک مرکزی در جواب اینکه آیا واقعا در حال بررسی امکان استفاده از ارز دیجیتال هستند یا خیر ؟ گفت :

هنوز نمی توان با اطمینان در این باره سخن گفت!

بانک مرکزی تعدادی از سایت های خرید و فروش ارزهای دیجیتال را به اتهام پولشویی و کلاهبرداری مسدود کرد و در حال حاضر به هیچ صرافی ای مجوز استفاده از ارزهای دیجیتال را نمیدهد.

همچنین بخوانید | اخبار مربوط به قانون ماینینگ

وضعیت قانونی استخراج بیت کوین

طبق اظهارات سایت پلیس فتا  استخراج ارزهای دیجیتال در ایران تنها با داشتن مجوز از سمت وزارت صنعت و معدن مجاز است.
تا پیش از تیرماه سال ۹۸ واردات دستگاه های استخراج اسیک (ASIC) غیرقانونی بود و به همین دلیل دولت حق ضبط این دستگاه ها را داشت.

در تیرماه سال ۹۸ گمرک ایران طی اطلاعیه ای ردیف دستگاه های استخراج ارز دیجیتال را با عنوان ماینر به ردیف های گمرکی اضافه کرد. اما در همان ماه معاون گمرک ایران گفت

اضافه شدن ردیف دستگاه های ماینر به معنای ترخیص این دستگاه ها نیست و برای ترخیص هم باید مجوزی از وزارت صنعت و معدن در اختیار داشته باشند.

در صورت نداشتن مجوز قانونی در خصوص ماینینگ ، اداره برق حق قطع کردن برق و همچنین نیروی انتظامی حق ضبط و توقیف دستگاه ها یا حتی اقدامات قضایی در این باره را دارند.

نظر پلیس فتا در خصوص ارزهای دیجیتال

آیا استفاده از بیتکوین و انواع دیگر ارز های دیجیتال در تراکنش های مالی در ایران غیرقانونی است؟

خیر ، درحال حاضر برای این مبحث جرم انگاری انجام نشده است
آیا برای ارز دیجیتال ملی ایران تصمیمی گرفته شده است ؟

احتمالا بله

آیا وارد کردن تجهیزات استخراج و دستگاه های ماینر به ایران قانونی است؟

برای دستگاه های استخراج ارز دیجیتال ردیف کالا مشخص شده است و واردات این دستگاه ها با اخذ مجوز از وزارت صمت مانعی ندارد.
آیا ورود به حوزه و بازار ارز های دیجیتال برای بانک ها ، موسسات مالی و صرافی ها مجاز است؟

در حال حاضر خیر
آیا خرید و فروش و نگهداری ارز های دیجیتال برای عموم مردم آزاد است؟

این مورد نامشخص است چون هنوز قانونگذاری در این باره صورت نگرفته ، جرم نیست .
آیا امکان طرح شکایت برای مسایل مربوط به ارز های دیجیتال وجود دارد؟

بله ، و روند پیگیری آن هم مشابه سایر جرایم کیفری و پرونده های حقوقی است
آیا فناوری بلاکچین قانونی است؟

بلاکچین یک فناوری عمومی بوده و احتمالا در مصادیق کاربردی قانونگذاری شود.

برای اطلاعات بیشتر به سایت پلیس فتا مراجعه نمایید.

همچنین بخوانید | آشنایی با ماینینگ

وضعیت فقهی و شرعی معاملات و استخراج بیتکوین

به گزارش میهن سیگنال و به نقل از مجله مهر نظر مراجع تقلید در خصوص بیتکوین و استخراج بسیار متفاوت است. برخی از این نظرات در زیر آورده شده است:

آیت‌الله مکارم شیرازی: «با توجه به ابهامات زیادی که بیت کوین دارد معامله آن اشکال دارد».

آیت الله وحید خراسانی: «خرید و فروش آن باطل است.»

آیت الله شبیری زنجانی: «چنانچه استفاده از این‌گونه ارزها نوعاً مفسده اقتصادی داشته یا خلاف قانون باشد، خرید و فروش آن اشکال دارد.»

آیت‌الله صافی گلپایگانی: «حرام و اکل مال به باطل است. والله العالم».

آیت الله نوری همدانی: «ورود در معامله پول‌های مجازی اشکال شرعی دارد.»

اما از سوی دفتر مقام معظم رهبری نفیا و اثباتا نظری داده نشده است. در واقع نه حکم به حرمت می‌دهند و نه اجازه فعالیت را می‌دهند؛ لذا وظیفه مقلدین معظم‌له، از آنجا که مرجع تقلید نظر نداده، وظیفه عمل به احتیاط است.

نتیجتا فهمیدیم که با وجود جدید بودن فضای ارزهای دیجیتال رویکرد دولت در این خصوص شفاف و قطعی نیست ، هرچند که اخیرا واکنش های بسیار خوبی از مسئولین را شاهد بوده ایم. پرواضح است که اگر از این تکنولوژی در راستای اهداف مفید استفاده شود هیچ مشکل شرعی و قانونی ندارد و میتواند یکی از بهترین راه های رفع تحریم تلقی گردد.