وقتی جامعه وارد وضعیتهای بحرانی مثل اختلال اینترنت، محدودیتهای ارتباطی، ناامنی یا بحران اقتصادی میشود، رفتار مخاطب نسبت به محتوا بهطور کامل تغییر میکند. اگر در شرایط عادی مخاطب حاضر است چند دقیقه روی یک ویدئو وقت بگذارد یا یک مطلب آموزشی طولانی را مطالعه کند، در فضای بحران همهچیز متفاوت میشود.
در چنین شرایطی مخاطب عجولتر، حساستر و عملگراتر است. او دیگر به دنبال سرگرمی یا محتوای آموزشی طولانی نیست؛ بلکه به دنبال سادهترین، سریعترین و مطمئنترین راه برای رفع نیاز فوری خود است. بنابراین کسبوکارها باید بدانند که چه نوع پیام و محتوایی در این فضا بیشترین تأثیر را دارد.
در شرایط بحران مخاطب معمولاً فقط چهار سؤال مهم دارد:
آیا این محصول یا خدمت الان موجود است؟
قیمت آن چقدر است؟
چه زمانی به دست من میرسد؟
آیا میتواند مشکل من را سریع حل کند؟
اگر محتوای شما نتواند این چهار سؤال را سریع پاسخ دهد، احتمالاً مخاطب از آن عبور میکند.
به همین دلیل محتوا در این شرایط باید:
کوتاه باشد
شفاف باشد
بدون حاشیه باشد
و مستقیم به اصل موضوع بپردازد.

در کسبوکارهایی که محصول میفروشند، مهمترین دغدغه مخاطب در شرایط بحران موجودی واقعی کالا و سرعت تحویل است.
مردم کمتر به توضیحات طولانی درباره ویژگیهای محصول توجه میکنند. چیزی که برایشان اهمیت دارد این است که آیا کالا در حال حاضر موجود است و چه زمانی به دستشان میرسد.
به همین دلیل پیامهای ساده و مستقیم بیشترین تأثیر را دارند. در ادامه چند نمونه از پیامهای مناسب برای کسبوکارهای محصولی آورده شده است:
۱. موجود: چراغ اضطراری شارژی — ارسال امروز تهران
۲. پاوربانک ۲۰۰۰۰ موجود — تحویل فوری در تهران
۳. موجود: چراغ قوه شارژی کمپینگ — ارسال امروز
۴. آب معدنی بستهای موجود — ارسال فوری فروشگاهی
۵. برنج ایرانی تازه — ارسال امروز در شهر
۶. باتری قلمی بسته ۱۰ عددی — تحویل فوری
۷. غذای آماده رستورانی — ارسال کمتر از ۳۰ دقیقه
۸. بخاری برقی کممصرف — موجود با ارسال فوری
۹. کنسرو و مواد غذایی اضطراری — ارسال امروز
۱۰. شارژر موبایل سریع — تحویل حضوری یا ارسال فوری
همانطور که دیده میشود، این پیامها کوتاه هستند و مستقیماً به موجودی و سرعت تحویل اشاره میکنند.

در حوزه خدمات، موضوع کمی متفاوت است. در اینجا مخاطب بیشتر از هر چیز به سرعت ارائه خدمات اهمیت میدهد.
کسی که پکیج خانهاش خراب شده یا برق خانه مشکل دارد، نمیخواهد توضیح طولانی درباره تجربه کاری یک شرکت بخواند. او فقط میخواهد بداند چه کسی زودتر میتواند مشکلش را حل کند.
به همین دلیل محتوای مناسب برای کسبوکارهای خدماتی باید روی سرعت، دسترسی و محدوده فعالیت تمرکز داشته باشد.
نمونههایی از پیامهای مناسب برای کسبوکارهای خدماتی:
۱. تعمیر فوری پکیج در شمال تهران — اعزام تکنسین کمتر از ۱ ساعت
۲. تعمیر کولر آبی در کرج — اعزام فوری
۳. لولهکشی و رفع نشتی آب — خدمات فوری در محل
۴. برقکار سیار — اعزام کمتر از ۴۵ دقیقه
۵. تعمیر یخچال در محل — بازدید امروز
۶. سرویس کولر گازی — انجام کار در همان روز
۷. خدمات نظافت منزل — اعزام نیرو تا ۲ ساعت
۸. تعمیر ماشین لباسشویی — خدمات فوری در منزل
۹. نصب و تنظیم مودم اینترنت — اعزام فوری تکنسین
۱۰. خدمات قفلسازی شبانهروزی — حضور در محل کمتر از ۳۰ دقیقه
این مدل پیامها دقیقاً روی چیزی تمرکز دارند که مخاطب در بحران به آن نیاز دارد: سرعت و دسترسی.

وقتی اینترنت بینالملل دچار اختلال میشود یا دسترسی محدود میشود، برخی پلتفرمهای داخلی اهمیت بیشتری پیدا میکنند. این اپلیکیشنها میتوانند کانال اصلی ارتباط کسبوکار با مخاطب باشند.
بله یکی از پیامرسانهایی است که در شرایط محدودیت اینترنت همچنان دسترسی پایدارتری دارد. کسبوکارها میتوانند با ایجاد کانال در بله، پیامهای اطلاعرسانی، موجودی کالا و خدمات فوری خود را منتشر کنند. این فضا بیشتر برای کسبوکارهای خدماتی، آموزشی و سایتمحور مناسب است.
ایتا محیطی شبیه تلگرام دارد و برای فروشگاههای کوچک و خانگی بسیار کاربردی است. بسیاری از فروشگاههای محلی از این پیامرسان برای اعلام موجودی کالا، تخفیفها و فروش سریع استفاده میکنند.
روبیکا بیشتر برای انتشار محتوای تصویری و ویدئویی کاربرد دارد. کسبوکارها میتوانند از این فضا برای معرفی سریع محصولات، ویدئوهای کوتاه آموزشی یا معرفی خدمات استفاده کنند.
دیوار یکی از مهمترین پلتفرمهای فروش در ایران است. در شرایط بحران هم کاربران زیادی برای خرید کالا یا پیدا کردن خدمات به آن مراجعه میکنند. آگهیهای کوتاه و واضح در دیوار میتوانند خیلی سریع مشتری واقعی جذب کنند.
این اپلیکیشنها بیشتر برای جستجوی مکانها و خدمات محلی استفاده میشوند. اگر کسبوکاری خدمات حضوری ارائه میدهد، ثبت و بهینهسازی لوکیشن در این پلتفرمها میتواند باعث شود مشتریان محلی سریعتر آن را پیدا کنند.
در شرایطی که اینترنت با مشکل مواجه میشود، پیامک همچنان یکی از قابل اعتمادترین روشهای ارتباط با مشتری است. پیامهای کوتاه اطلاعرسانی درباره موجودی کالا، تخفیفها یا خدمات فوری میتوانند مخاطبان زیادی را فعال کنند.
در شرایط بقا و بحران، سلیقه مخاطب نسبت به محتوا تغییر میکند. مردم بیشتر از هر چیز به دنبال سرعت، دسترسی، قیمت مشخص و حل فوری نیاز هستند.
به همین دلیل محتوا باید کوتاه، ساده و کاربردی باشد. پیامهایی که به سرعت نیاز مخاطب را پاسخ میدهند، بیشترین شانس را برای جلب توجه و تبدیل شدن به فروش دارند.
کسبوکارهایی که این تغییر رفتار مخاطب را درک کنند و پیامهای خود را ساده و مستقیم طراحی کنند، حتی در شرایط بحران هم میتوانند مشتریان جدید جذب کنند و فروش خود را حفظ کنند.

درباره من
من مهدیس قربانی، کارشناس مارکتینگ و بازاریابی محتوایی هستم و در زمینهی طراحی کمپینهای تبلیغات دیجیتال، مدیریت شبکههای داخلی، پیامک مارکتینگ و افزایش فروش در شرایط بحرانی و محدودیت اینترنت فعالیت میکنم. کمک میکنم برندها حتی در سختترین شرایط، ارتباطشان را با مشتری حفظ کنند، فروشی پایدار داشته باشند و بازاریابیشان را با نت ملی سازگار کنند.
برای ارتباط با من می تونید فعلا از طریق اپلیکیشن بله و به آیدی کانال @mahdisgram مراجعه کنید