فوتبال، به عنوان «زیباترین بازی جهان»، و جام جهانی به عنوان پر طرفدارترین رویداد ورزش جهان همواره خود را فراتر از مرزهای سیاسی معرفی کرده است. اساسنامه فیفا بر اصول بیطرفی، برابری و عدم وابستگی سیاسی تأکید دارد. با این حال، جام جهانی ۲۰۲۶ که به میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شد، بیش از هر دورهای پرده از تناقضهای آشکار فیفا و تسلیم آن در برابر قدرتهای سیاسی برداشت. از دخالت مستقیم رئیسجمهور آمریکا در تصمیمات داوری تا برخورد دوگانه با نسلکشی در غزه و جنگ اوکراین، این دوره از جام جهانی به آینهای تمامنما از سیاستزدگی در ورزش تبدیل شد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در جام جهانی ۲۰۲۶ نقشی فراتر از یک میزبان معمولی ایفا کرد. در دسامبر ۲۰۲۵، «جیانی اینفانتینو»، رئیس فیفا، در واشنگتن جایزهی صلح فیفا را به ترامپ اهدا کرد و از او به خاطر «خدمات به صلح جهانی» تقدیر نمود. این اقدام کمتر از دو ماه بعد، وقتی ترامپ در همکاری با اسرائیل حملات نظامی گستردهای را علیه ایران آغاز کرد که به کشته شدن غیرنظامیان انجامید، به تلخترین شکل ممکن به تمسخر تبدیل شد.
نزدیکی فیفا به کاخ سفید به جوایز تشریفاتی محدود نشد. در جریان مسابقات، فلوریان بالوگان، مهاجم تیم آمریکا، در دیدار مقابل بوسنی با کارت قرمز مستقیم اخراج شد و بر اساس ماده ۱۰.۵ آییننامه، محرومیت یک جلسهای برای او قطعی بود. اما در تصمیمی بیسابقه، کمیته قضایی فیفا با استناد به ماده ۲۷، اجرای محرومیت را به حالت تعلیق درآورد تا بالوگان در مرحله یکهشتم نهایی مقابل بلژیک به میدان برود. رسانهها گزارش دادند که کاخ سفید مستقیماً با اینفانتینو تماس گرفته و خود ترامپ نیز تأیید کرد که خواستار بررسی این کارت قرمز شده است.
نیویورکتایمز در گزارشی تند، اینفانتینو را «دلقک دربار ترامپ» خطاب کرد و نوشت: «اینفانتینو در گذشته بارها از نفوذ فیفا بر کشورهای میزبان سخن گفته بود، اما زمانی که پای آمریکا و ایران به میان آمد، او در یک لحظه به نقش یک دلقک دربار تقلیل یافت.» حتی صدای رسانههای خود آمریکا هم درآمده بود، اما در داخل ایران برخی چهرههای رسانهای مانند فردوسیپور و شبکهی فوتبال۳۶۰، چشم روی همهی این بیعدالتیها بستند و به سیاهنمایی علیه تیم ملی پرداختند.
بیبیسی در تحلیل خود، ماجرای حذف ایران را به «بدشانسی» تقلیل داد؛ گویی هیچ خبری از رفتارهای دولت میزبان نیست و همهچیز صرفاً یک اتفاق سادهی فوتبالی بوده است. اما واقعیت چیزی کاملاً متفاوت بود.
بر اساس موافقتنامهی الزامآور دولت میزبان، آمریکا متعهد شده بود ورود آزاد، رفتار عادلانه و اقامت مناسب را برای تمامی تیمها تضمین کند. با این حال، دولت ترامپ این تعهدات را یکسره نقض کرد. ایران تنها تیمی بود که حتی اجازهی اقامت شبانه در خاک آمریکا را نداشت و مجبور شد اردوی خود را از آریزونا به مکزیک منتقل کند. بازیکنان با تأخیر در صدور ویزا، کمپهای تمرینی نامناسب و کارشکنیهای متعدد روبرو شدند. کاپیتان و دستیار مربی ایران در فرودگاه تیخوانا مورد «دخالت» قرار گرفتند و وزیر امنیت داخلی آمریکا آشکارا اعلام کرد که از حذف ایران خوشحال است.
با وجود همهی این فشارهای سیستماتیک، تیم ایران نه تنها روحیهاش را نباخت، بلکه چنان بازیهای درخشانی ارائه داد که داوران ناچار شدند ۳ گل صحیح این تیم را مردود اعلام کنند تا مانع صعودش شوند. ایران در گروهشکنندهای قرار گرفت و بدون حتی یک شکست از مسابقات کنار رفت؛ شاهکاری که کمتر تیمی در تاریخ جام جهانی به آن دست یافته است. حتی رفتار هیتلر در المپیک برلین ۱۹۳۶ اینقدر غیرورزشی و آشکارا خصمانه نبود.
ایران بدشانس نبود؛ ایران مظلوم بود، اما سرسخت و مقتدر؛ آمد، ایستاد و تا آخرین ثانیه با شرف جنگید تا نشان دهد نبض این ملت هنوز میتپد. در بازی دراماتیک اتریش و الجزایر که در دقایق پایانی به شکل عجیبی ۳-۳ شد، انگار همهی عالم و آدم دست به دست هم دادند تا ایران از جام حذف شود. اما ایران سربلند از این آزمون بیرون آمد و نشان داد که در آمریکا نباخت، بلکه با همه – با ترامپ و اسرائیل، با فیفا و ناداوریهایش، با وطنفروشهای سطلی و با رسانههایی که چشم دیدن ایران را ندارند – جنگید و پیروزِ میدانِ اخلاق باقی ماند.
در فوریه ۲۰۲۲، روسیه تهاجم به اوکراین را آغاز کرد. ظرف تنها ۷۲ ساعت، فیفا و یوفا روسیه را از تمامی رقابتها تعلیق کردند و رئیس یوفا اعلام کرد که این اقدام «تعهد به مقابله با خشونت» را نشان میدهد. اما در مقابل، فیفا در قبال جنایات اسرائیل در غزه رویکردی کاملاً متفاوت اتخاذ کرد. کمیسیون تحقیق سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۵ به این نتیجه رسید که اقدامات اسرائیل در آستانهی نسلکشی قرار دارد؛ بیش از ۷۳,۰۰۰ فلسطینی، عمدتاً زنان و کودکان، کشته شدهاند و ۴۲۱ بازیکن فوتبال فلسطینی به شهادت رسیدهاند. زیرساختهای ورزشی غزه به طور سیستماتیک تخریب شد.
با این حال، فیفا تصمیم به تعلیق اسرائیل را به تعویق انداخت و یک تحلیلگر فلسطینی تأکید کرد که «تنها سه روز طول کشید تا فیفا روسیه را تحریم کند، اما برای اسرائیل ماهها و سالها وقت لازم است». حتی اقدامات نظامی خود آمریکا علیه ایران نیز نادیده گرفته شد و اینفانتینو نه تنها آمریکا را تحریم نکرد، بلکه بیش از پیش به ترامپ چاپلوسی کرد. قوانین جهانی تنها تا جایی اعمال میشوند که با منافع ژئوپلیتیکی آمریکا در تضاد نباشند.
تصمیمات جنجالی فیفا مانند حذف کارت قرمز بازیکن آمریکا به درخواست ترامپ موجی از اعتراضات را برانگیخت. بلژیک که حریف آمریکا بود، به شدت به لغو محرومیت بالوگان اعتراض کرد و پس از پیروزی ۴-۱ مقابل آمریکا، بازیکنانش با تقلید از رقص ترامپ جشن گرفتند و حساب رسمی بلژیک نوشت: «این را لغو کنید». ایران نیز پس از حذف آمریکا اعلام کرد: «اکنون تمام جهان در حال رقصیدن برای جشن گرفتن شکست تحقیرآمیز سیاست توسط فوتبال است».
اما در داخل ایران، عادل فردوسیپور—که سالها نماد نقد فوتبالی بود—در اظهاراتی تحقیرآمیز گفت: «عملکرد تیم ملی نه فاجعه بوده و نه قهرمانانه، مثل همیشه رفتیم و اوت شدیم». او در واکنش به حرکت نمادین وحید شمسایی (سرمربی فوتسال ایران) در عربستان، آن را «تفرقهانداز» خواند، اما در برابر شعارهای ضدشیعی هواداران سعودی سکوت کرد. در قضیهی دخالت ترامپ در داوری نیز با لحنی تسلیمآمیز گفت: «ما عادت کردیم!». فردوسیپور و شبکهی فوتبال۳۶۰ که همواره خود را مدافع نقد منصفانه میدانند، عملاً به خودتحقیریِ سیستماتیک و عادیسازی ظلم دامن زدند و چشم روی همهی کارشکنیهای سیستماتیک علیه تیم ملی بستند.
جام جهانی ۲۰۲۶ نشان داد که فیفا نه تنها از سیاست جدا نیست، بلکه به ابزاری در دست قدرتهای بزرگ تبدیل شده است. استاندارد دوگانه در برخورد با روسیه در مقابل سکوت در قبال نسلکشی در غزه، نقض آشکار تعهدات میزبانی توسط آمریکا، دخالت مستقیم ترامپ در داوری، و در کنار همهی اینها، رفتار برخی چهرههای رسانهای داخلی که به جای ایستادگی، به خودتحقیری و سیاهنمایی پرداختند، همگی نشان داد که فوتبال امروز صحنهی نمایش نابرابریهای نظام بینالملل است.
اما تیم ملی ایران، پس از تحمیل یک جنگ وحشیانه به کشور و شهادت 4000 هزار ایرانی، بدون تمرین درست و حسابی و با نهایت کارشکنی توسط آمریکای میزبان و با همهی مظلومیت، سربلند از این آزمون بیرون آمد. تیمی که بدون شکست حذف شد، ۳ گل صحیحش را مردود دیدند، اجازهی اقامت در خاک میزبان را نداشت و با تمام توانِ رسانهای و سیاسیِ دنیا روبرو شد، اما تسلیم نشد. رویای ما اینجا تمام شد، اما ایران سربلند جام را ترک کرد.
منبع : مهدیسم
