داشتن رفرنسهای معتبر و باکیفیت از مهمترین ابزارهای تحقیق است و نخستین دغدغه همه محققان در آغاز نگارش یک پژوهش باکیفیت و ارزشمند اطمینان یافتن از اعتبار منابع و ژورنالهای مورد استفادهشان است. البته این دغدغه پس از چاپ مقاله نیز به شکلی دیگر در نویسندگان وجود دارد؛ اینکه آیا مقاله آنها از درجه اعتبار لازم برخوردار است. بنابراین محققان برای بررسی وضعیت مقاله یا ژورنال مورد نظرشان لازم است که به پایگاههای مختلف اعتبارسنجی رجوع کنند. یکی از مشهورترین و جامعترین بانکهای اطلاعاتی دنیا ISI است.
ISI یا Institute for Scientific Information پایگاهی است که به تبادل اطلاعات بین پژوهشگران کمک شایانی میکند. این موسسه فهرست کتابها، ژورنالها و مقالات علمی مهم و مطرح جهان را گردآوری میکند و منبع بزرگ و قدیمی اطلاعات کتابشناختی گسترده و تجزیه و تحلیل آماری کامل از نتایج آخرین یافتهها و دستاوردهای علمی و تخصصی منتشرشده در ژورنالهای معتبر دنیاست. این دیتاهای باارزش در یافتن مسیر صحیح و بهروز محققان بسیار موثر است؛ برای مثال اینکه کدام ژورنال بیشتر مورد ارجاع قرار گرفته است و کدام مقالات به آن مطلب استناد کردهاند، به انتخاب موضوعات جذاب، پرطرفدار و کاربردی امروزی کمک میکند.
ژورنالهای ISI دو نوع هستند: ایمپکتدار (Impact Factor) و بدون ایمپکت (ISI Listed). شاخص ایمپکت فکتور یا ضریب تاثیرگذاری میزان تاثیری است که یک مقاله بر مقالههای دیگر میگذارد؛ مثلا اینکه چندبار در یک بازه زمانی به آن مقاله ارجاع داده شده است. البته این ضریب برای ژورنال منتشرکننده آن مقاله محاسبه میشود، نه برای آن مقاله یا نویسنده آن. در واقع، ISI این ضریب را برای مجموع مقالات چاپشده در یک مجله محاسبه میکند.
موسسه ISI در سال 1960 توسط یوجین گارفیلد تاسیس و در سال 1992 توسط موسسه علمی تامسون خریده شد و اکنون بخشی از شرکت تامسون رویترز است. سایت تامسون رویترز فهرست همه ژورنالهایی را که در ISI نمایه میشود، به صورت رایگان در اختیار کاربرانش قرار میدهد.
ISI با ارائه خدماتی مربوط به دادههای هزاران نشریه علمی و نمایهسازی و تحلیل آنها هر سال حدود دو هزار ژورنال را ارزیابی میکند و تعداد بسیاری را بر فهرست خود میافزاید. در حال حاضر ISI پایگاه دادههای استنادی بیش از 20 هزار مجله است.
گفتنی است به دلیل مهم بودن ISI ژورنالها در جامعه علمی، این موسسه به صورت سالانه به ارزیابی دقیق مجلات علمی میپردازد و براساس معیارها و استانداردهایش نشریات معتبر را معرفی میکند و با همین دقت و سنجش علمی فهرست قبلی را ویرایش و بعضی از آنها را به علت کاهش بار علمی حذف میکند. بدین ترتیب لازم است پژوهشگران نیز هر سال عنوان مجلات مورد تحقیق خود را در سایتهای نمایهکننده بررسی کنند. برخی از مواردی که در ارزیابی ژورنالهای ISI مهم است، عبارتاند از: نشر منظم، جایگاه نشر، عنوان مقالات، چکیده، داشتن بخشهای مهم و واژههای کلیدی به زبان انگلیسی و… که البته در بررسی مجلات مجموع عوامل در نظر گرفته میشود.
همانطور که گفتیم تشخیص isi بودن ژورنالها برای محققان اهمیت بسیاری دارد، اما روشهای تشخیص ژورنالهای isi متفاوت است و میتوان برای اطمینان یافتن از اعتبار ژورنالهای علمی به سایتهای نمایهکننده مشهور و معتبر دنیا مراجعه و جستجو کرد؛ مانند سایت تامسون رویترز، اسکوپوس، پایگاه ISC جهان اسلام، JCR و سایت اعتبارسنجی ایمپکتدار impactfactor.ir.
همانطور که اشاره کردیم، فهرست ژورنالهای ISI هر ساله توسط موسسه تامسون رویترز منتشر میشود. بنابراین بهترین روش تشخیص ژورنالهای isi مراجعه به سایت تامسون رویترز به نشانی زیر است:
www.ip-science.thomsonreuters.com
پس از آن با جستجوی نام مجله یا شماره شابا یعنی کد هشت رقمی مجله (ISSN) _ که شماره سریال استاندارد و بینالمللی اختصاصی هر مجله است _ از ISI بودن مجله مورد نظر مطلع شد.
در این مرحله اگر در پایین صفحه پیغام No matches found for the query ظاهر شود، یعنی مجله ISI نیست و مقالات این مجله هم ISI نخواهند بود. در غیر این صورت اطلاعات کامل مجله نمایش داده خواهد شد و شما از ISI مجله مطمئن میشوید.
دسترسی و استفاده از ژورنالهای ISI در کشور ما نیز نقش مهمی در فعالیتهای پژوهشی محققان دارد و چاپ مقاله در مجلات ISI بالاترین امتیاز پژوهشگری را از سوی وزارت علوم برای نویسنده به ارمغان میآورد. همچنین براساس بخشنامه سایت وزارت علوم چاپ یک مقاله از رساله دکتری دانشجویان خارج از ایران در مجلات ISI برای تایید مدرک آنها الزامی است. اما متاسفانه به دلیل تحریمهای علمی ایران از طرف مجامع خارجی دسترسی محققان ایرانی به ژورنالهای ISI میسر نیست. با این حال، سایتهایی وجود دارند که امکان دسترسی به این مقالات را فراهم کردهاند که معتبرترینشان وبسایت Impactfactor.ir است.
این وبسایت ایرانی اطلاعات یک مجله را بهطور کامل و دقیق ارائه میدهد. کاربران میتوانند با وارد کردن شماره شاپا یا همان ISSN علاوه بر تشخیص ISI بودن ژورنالها متوجه وضعیتهای مختلف مجله مورد نظر شوند؛ مثلا اینکه آیا آن مجله در لیست سیاه وزارت علوم و وزارت بهداشت قرار دارد یا نه، جزء کدام دستهبندی علمی است، منتشرکننده آن کیست، از کدام کشور است، در لیست JCR (ژورنالهایی در پایگاه WOS شرکت تامسون رویترز که ضریب تاثیر یا Impact Factor دارند) قرار دارد یا در ISC (پایگاه نمایهسازی جهان اسلام)، ایمپکتدار است یا بدون ایمپکت، شاخص Q آن در رتبهبندی ضریب تاثیر مجله چیست و سایر اطلاعات مفید.
پژوهشگران و دانشجویان ایرانی با لود شدن اطلاعات نهایی یک مقاله در وبسایت Impactfactor.ir و تشخیص ISI بودن ژورنالها بهسادگی میتوانند مجلات مناسب و مرتبط با حوزه تحقیقشان را بیابند و استفاده کنند.
یکی از سادهترین و سریعترین روشهای تشخیص ژورنالهای isi جستجو در گوگل است؛ روشی که همه با آن آشناییم و فقط لازم است نوع سرچ کردنهای مختلف برای رسیدن به پاسخ مد نظرمان را یاد بگیریم. برای تشخیص isi بودن ژورنالها چند روش وجود دارد؛ برای مثال، شما میتوانید نام مجله مورد نظرتان را در گوگل سرچ کنید، اما یادتان باشد که نام مجله را درون علامت کوتیشن (“”) قرار دهید و سپس نام سایت تامسون رویترز را وارد کنید. روی نخستین نتیجه کلیک کنید؛ اگر نام و مشخصات مجله در آن بود، یعنی مجله مد نظر شما در فهرست ژورنالهای ISI یا تامسون رویترز هست.
همچنین میتوانید به جای وارد کردن نام، شماره هشت رقمی سریال استاندارد بینالمللی مجله (ISSN) را درون کوتیشن تایپ کنید تا نتیجه را به دست آورید.
دو روش فوق را میتوان از سادهترین و مطمئنترین روشهای تشخیص ژورنالهای isi دانست، چون شما را مستقیما به سایت رسمی تامسون رویترز وصل میکند. شاید بسیاری از شما فقط نام مجلهای را سرچ کنید و به نتیجه برسید، اما در اغلب مواقع به دلیل تشابهات اسمی یافتن وبسایت حقیقی مجلات دشوار است، یا به دلیل رتبهبندی وبسایتها توسط گوگل، وبسایت ژورنال مد نظرتان در صفحه اول نتایج جستجو نیست و این پروسه سخت و زمانبر میشود. بنابراین در جستجوهایتان از مشخصات بیشتر به طور همزمان استفاده کنید و به روشهای قابل اطمینان فوق سرچ کنید. البته در هر صورت، تشخیص isi بودن مجلات چندان ساده نیست و دقت و مهارت خاصی لازم دارد و چه بهتر که در این مقوله با استادان فن مشاوره کنیم.
معمولا در پروسه نگارش مقاله ISI مسائل گوناگونی پیش میآید، بهویژه برای افرادی که برای اولین بار قصد دارند مقاله بنویسند. بنابراین پیشنهاد میکنیم مطالب زیر را در سایت ما بخوانید تا اطلاعات خود را افزایش دهید و از دوبارهکاری و اتلاف وقت پیشگیری کنید:
