تقریباً همه ما در مسیر زندگیمان کسی را داشتهایم که درِ دنیای تازهای را به رویمان باز کرده باشد؛ کسی که اولین جرقههای یادگیری را در ذهنمان روشن کرده است. این نقش بزرگ را معمولاً معلمان بر عهده دارند. جامعه امروز، مدیون همین انسانهای دلسوز و صبوری است که سالها وقت و انرژیشان را صرف یاد دادن میکنند و آینده را میسازند.
وقتی پزشکان، مهندسان، پژوهشگران، هنرمندان و هر فرد موفقی در جایگاههای مهم اجتماعی میایستند، در واقع بر شانههای معلمانی ایستادهاند که الفبا، تفکر، نظم، اخلاق و درس زندگی را به آنها آموختهاند. یک پزشک اگر امروز جان انسانها را نجات میدهد، قدم اولش را کنار معلمی برداشته که خواندن، نوشتن و نظم علمی را به او یاد داده. همین موضوع درباره همهی ما صدق میکند.
به همین خاطر است که در سراسر دنیا برای سپاس از معلمان روز ویژهای تعیین شده است. حتی یونسکو نیز روزی جهانی را به نام بزرگداشت مقام معلم نامگذاری کرده تا ارزش کار آنها بیشتر دیده شود.
اما در ایران، ۱۲ اردیبهشت روزی است که بهطور ویژه به روز معلم اختصاص یافته؛ زمانی برای اینکه بگوییم «قدردان زحماتتان هستیم» به کسانی که با عشق و پشتکار چراغ دانایی را روشن نگه میدارند و مسیر آینده را روشنتر میکنند.
در این مطلب قرار است درباره اینکه چرا روز معلم مهم است و چه تاریخچهای در ایران و جهان دارد، بیشتر صحبت کنیم.
روز معلم در ایران هر سال در ۱۲ اردیبهشت گرامی داشته میشود. این روز به مناسبت شهادت استاد آیتالله مرتضی مطهری در سال ۱۳۵۸ در تقویم رسمی کشور به نام روز معلم ثبت شده است. هدف از نامگذاری این روز، بزرگداشت مقام معلمان و قدردانی از نقش مهم آنها در تربیت نسلهای آینده و پیشرفت جامعه است.
استاد مرتضی مطهری از متفکران برجسته، استاد دانشگاه و از چهرههای تأثیرگذار علمی و فرهنگی ایران بود. ایشان در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۸ توسط گروه فرقان ترور و به شهادت رسیدند. پس از انتشار خبر شهادت این استاد برجسته، به دلیل جایگاه علمی و نقش مهم ایشان در حوزه آموزش و تربیت، تصمیم گرفته شد سالروز شهادت او به عنوان نماد روز معلم در ایران انتخاب شود.
از آن زمان تاکنون، این روز فرصتی برای یادآوری اهمیت آموزش، تجلیل از معلمان و قدردانی از تلاشهای کسانی است که در مسیر تعلیم و تربیت جامعه فعالیت میکنند.
جالب است بدانید که پیش از انقلاب اسلامی نیز رویدادی مرتبط با معلمان در همین روز رخ داده بود. در سال ۱۳۴۰، در جریان تجمع اعتراضی فرهنگیان در میدان بهارستان تهران، معلمی به نام ابوالحسن خانعلی هدف تیراندازی قرار گرفت و جان خود را از دست داد. این حادثه واکنش گستردهای در میان فرهنگیان و جامعه ایجاد کرد.
پس از این اتفاق، برای مدتی سالروز کشته شدن این معلم به عنوان روزی مرتبط با مطالبات و جایگاه معلمان شناخته میشد. به همین دلیل، تاریخ ۱۲ اردیبهشت پیش از انقلاب نیز با جامعه فرهنگیان پیوند خورده بود.
انتخاب سالروز شهادت استاد مطهری به عنوان روز معلم تنها به دلیل یک اتفاق تاریخی نبود. ایشان علاوه بر فعالیتهای علمی و فلسفی، سالها در حوزه تدریس، آموزش و تربیت دانشجویان فعالیت داشتند و آثار ارزشمند زیادی در زمینه اندیشه اسلامی و مسائل اجتماعی از خود به جا گذاشتند.
به همین دلیل، نامگذاری روز معلم به یاد این استاد برجسته، نمادی از معلم آگاه، اندیشمند و اثرگذار در جامعه به شمار میرود.
روز معلم فرصتی برای قدردانی از کسانی است که با صبر، تلاش و مسئولیتپذیری مسیر یادگیری را برای دانشآموزان و دانشجویان هموار میکنند. بسیاری از افراد موفق جامعه، از پزشکان و مهندسان گرفته تا پژوهشگران و مدیران، مسیر پیشرفت خود را مدیون معلمانی هستند که در سالهای تحصیل به آنها دانش و مهارت آموختهاند.
در واقع، معلمان نقش مهمی در شکلگیری آینده جامعه دارند و بزرگداشت این روز یادآور اهمیت جایگاه آموزش و تربیت در توسعه یک کشور است.
«روز جهانی معلم» هر سال در تاریخ ۵ اکتبر (۱۳ مهر تقریبی در تقویم شمسی) در سراسر جهان گرامی داشته میشود.
این روز را یونسکو (UNESCO) از سال ۱۹۹۴ بهعنوان World Teachers’ Day نامگذاری کرده تا:
به نقش و جایگاه معلمها در آموزش و تربیت نسلها توجه شود
درباره مشکلات و حقوق معلمان در کشورهای مختلف صحبت شود
از معلمان بهخاطر زحماتشان قدردانی شود
ویتنام 20 نوامبر
تایوان 28 سپتامبر
کره جنوبی 15 می
انگلستان 19 ژوئن
اندونزی 25 نوامبر
به طور خلاصه روز معلم در ایران 12 اردیبهشت به یاد شهادت استاد مطهری نام گذاری شده است. این روز نمادی است از احترام به مقام معلمان و توجه به نقش اساسی آن ها در رشد علمی فرهنگی و اجتماعی جامعه محسوب میشود ولی به نظر من توجه دانش آموزان و دانشجویان به این روز از این مسائل مهم تر است.از معلم دبستانی که الفبا را آموزش می دهد تا استادی که در دانشگاه مسیر تخصص و اندیشه را روشن میکند، همگی در شکلگیری آینده جامعه سهم بزرگی دارند.
