انواع استاندارد سیم و کابل
امروزه سیم و کابلها در صنایع مختلفی مانند ساختوساز، کارخانجات و… کاربرد دارند. به همین دلیل استفاده از سیم و کابلهای استاندارد اهمیت زیادی دارد و استاندارد بودن آنها بسیار مهم است.
بیشتر استانداردهای سیم و کابل از نوع اختیاری هستند؛ اما برخی از آنها میتوانند توسط مراجع دولتی، توافقات بازرگانی، یک صنف یا صنعت اجباری شوند. بهطور کلی انواع استاندارد سیم و کابل عبارتند از:
استاندارد سیم و کابل از نوع اجباری به این معناست که سیم و کابلها برای مصارف داخلی، صادرات و واردات بهترتیبی که استاندارد ملی در قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران وجود دارد، تولید شوند. در این صورت تولیدکنندگان سیم و کابل، علامت استاندارد برای محصولات خود دریافت میکنند و در صورت نیاز، اطلاعات آن را به مصرفکنندگان ارائه میدهند.
طبق قانون، موسسه با تصویب شورای عالی استاندارد میتواند اجرای استانداردهای ضروری کالاها بهمنظور اطمینان از سلامت و ایمنی آن را اجباری کند. در این صورت هر گونه نظارت بر اجرای صحیح استاندارد بهصورت مستمر از وظایف موسسه به حساب میآید.
نمونهبرداری، آزمایش، راهنمایی فنی واردکنندگان و واحدهای تولیدی، توقیف کالاهای خارج از استاندارد و تعقیب تولیدکنندگان متخلف از طریق مراجع قانونی، برخی از این نظارتها هستند.
برخی تولیدکنندگان از اهمیت اجرای استانداردها آگاه هستند و آن را شرط اصلی در تولید محصولات خود میدانند. موسسه با نظارت مستمر بر کیفیت فرآوردههای این شرکتها، اجازه میدهد آنها از علامت استاندارد روی محصولات خود استفاده کنند. در این صورت موسسه برای حمایت از این شرکتها، هر گونه حمایت و اقدامات لازم را انجام میدهد.
لیست کابلهای استاندارد
تولیدکنندگان سیم و کابل باید برای تولید محصولات خود، علامت استاندارد را از سازمان مربوطه دریافت کنند. با دریافت این نشان، محصولات این شرکت در سامانه استاندارد ثبت میشوند و توسط مشتریان قابل استعلام گرفتن هستند. بهطور کلی استاندارد سیم و کابل در مدلهای مختلف به شکل زیر است:
کابلهای افشان اغلب در وسایل و ابزار برقی، ماشینآلاتی که 2 شاخه آنها بهطور ثابت به کابل نصب میشوند و لوازم منزل، کاربرد دارند.
ولتاژ اسمی: 300/300 ولت
استاندارد ملی ایران: ISIRI(607)52
استاندارد بینالمللی: IEC 5260227
معمولا برای سیمکشی داخل ساختمان و مکانهای صنعتی از نوعی کابل خشک یا کابل نصب ثابت استفاده میشود که به آن، کابل مفتولی میگویند. این کابلها در دیوارهای آجری و بتنی، مکانهای روباز و سربسته، محیطهای خشک، مرطوب و خیس قابل استفاده هستند.
ولتاژ اسمی: 500/300 ولت
استاندارد ملی ایران: ISIRI(607)10
استاندارد بینالمللی: 60227 IEC 10
معرفی استانداردهای سیم و کابل
محصولات برقی و الکتریکی بر اساس استاندارد سیم و کابل در دستهبندیهای مختلفی قرار میگیرند. با استعلام کد درجشده روی بدنه سیم و کابل، یکی از کدهای زیر را بهعنوان استاندارد محصول میبینید که بهمعنای زیر هستند:
استاندارد IEC 60050/DIN VDE 0289: برای استفاده در تاسیسات قدرت
استاندارد HD 186, HD308, HD 402, IEC 60446, DIN VDE 0293: برای استفاده در تاسیسات قدرت با ولتاژ اسمی تا 1000 ولت
استاندارد HD 21, IEC 60227, DIN VDE 281: استاندارد کابلهای PVC و سیم و کابلهای انعطافپذیر برای استفاده در تاسیسات قدرت با ولتاژ اسمی 450/750 ولت
استاندارد HD 22, IEC 60245, DIN VDE 282: استاندارد کابلهای عایقشده برای استفاده با ولتاژ اسمی تا 450/750 ولت
استاندارد HD 603, IEC 60502, DIN VDE 273-603: استاندارد کابلهای توزیع با ولتاژ اسمی 0/6/1 U0/U
استاندارد HD 62D, DIN VDE 0276-620: استاندارد کابلهای توزیع با ولتاژ اسمی (7/2) U0/U 3/6/6 تا 20/8/36 کیلوولت
استاندارد EN 60811, IEC 60811, DIN VDE 0473: استاندارد مواد عایق و غلاف کابلهای الکتریکی
استانداردهای نامگذاری سیم و کابل
معمولا استاندارد سیم و کابل از روی حروف و اعداد درجشده روی بدنه آنها قابل تشخیص است. نامگذاری سیم و کابلها مطابق استاندارد آلمانی صورت میگیرد که در ایران رایج است.
در این نامگذاری از حروف انگلیسی استفاده میشود که هر یک مفهوم خاصی دارند. استاندارد نامگذاری سیم و کابلها را از درون به بیرون (از اولین تا آخرین حرف) میتوانید در جدول زیر مشاهده کنید:
| بخش سیم | علامت اختصاری | معنی |
|------------------|---------------|----------------------------------------------------------------------|
| جنس هادی (VDE) | N | سیم با هادی مسی |
| | NA | سیم با هادی آلومینیومی |
| عایق | Y | عایق پیویسی |
| | 2Y | عایق پلیاتیلن |
| | 2X | عایق پلیاتیلن کراسلینکشده |
| | H | ورقه هادی دور سیم یا دور عایق سیم برای محدود کردن حوزه |
| پوسته | C | شیلد (غلاف مسی) پوسته هم مرکز از سیمهای مسی و تسمه مسی بهصورت بافتهشده |
| | CW | غلاف از مفتولهای مسی نازک |
| زره | T | سیم نگهدارنده از فولاد تابیدهشده |
| | F | مسلحشده با سیمهای تخت از جنس فولاد گالوانیزه |
| | B | مسلحشده با 2 لایه تسمه فولادی گالوانیزه |
| | G | مسلحشده با تسمه فولادی گالوانیزه بهصورت مارپیچ برعکس |
| | R | زره از جنس مفتول فولادی قلع اندود مسلحشده با سیمهای فولادی گالوانیزه |
| | Gb | تسمه فولادی مارپیچی برای محکم کردن F و R |
| غلاف | K | غلاف سربی |
| | KL | غلاف آلومینیومی |
| هادی حفاظتی | J | کابل دارای سیمهای زرد و سبز برای هادی حفاظتی |
| | O | کابل بدون هادی حفاظتی |
استانداردهای جریان مجاز کابلها
دیگر استاندارد سیم و کابل که باید هنگام خرید به آن دقت کرد، سطح مقطع آنها بر اساس مسافت و شدت جریان بر حسب آمپر است. در این صورت مشکلاتی مانند قطعی برق، خرابی وسایل و… هم ایجاد نمیشوند. شما میتوانید مطابق جدول زیر، سطح مقطع هر یک از سیم و کابلهای مسی را بر اساس مسافت و جریان مورد نیاز مشاهده کنید:
برای مثال در مسافت 200 متر با جریان 40 آمپر میتوان از سیم مسی 16 میلیمترمربعی یا سیم آلومینیومی 25 میلیمترمربعی استفاده کرد.
استانداردهای رنگ سیم برق
در پروژههای ساختمانی و صنعتی، رعایت استانداردها علاوهبر افزایش ایمنی به تسهیل فرایند نگهداری و تعمیرات هم کمک میکند. به همین دلیل در سازمان ملی استاندارد ایران با هدف تضمین یکپارچگی و ایمنی در سیستمهای برقکشی، استانداردهایی برای رنگ سیمهای برق تنظیم شدند.
استاندارد سیم و کابل مربوط به رنگ آنها تعیین میکند هر رنگ سیم چه نقشی در مدار الکتریکی دارد و جلوی اشتباهات نصب و حوادث احتمالی را میگیرد. بهطور کلی استانداردهای رنگ سیم برق شامل موارد زیر هستند:
سیمهای فاز: قرمز، مشکی یا قهوهای
سیمهای نول: رنگ آبی
سیمهای ارت: رنگ سبز یا زرد
چگونه از استانداردهای سیم و کابل در ایران مطمئن شویم؟
تمام سیم و کابلهای استاندارد موجود در ایران، یک کد 10 رقمی روی بدنه خود دارند. این کد 10 رقمی روی بدنه سیم و کابلها حک میشود که متعلق به شرکت تولیدکننده آن است.
برای اطمینان از استاندارد سیم و کابل باید کد 10 رقمی را به شماره 10001517 (سامانه پیامکی سازمان ملی استاندارد) پیامک کنید. در همین لحظه پاسخ این پیام برای شما ارسال میشود که شامل اطلاعات زیر است:
وضعیت پروانه ساخت
نوع استاندارد
نام محصول
برند سازنده محصول
تاریخ تولید
استان محل تولید
شهر محل تولید
