تصور کنید ساعت ۱۱ شب است. روی مبل در حال استراحت هستید که ناگهان یک نوتیفیکیشن از کانالهای خبری تلگرام روی گوشیتان ظاهر میشود: “یک تنش ژئوپلیتیک جدید در منطقه رخ داد…” یا “احتمال توافق ناگهانی بالا رفت…”. در آن لحظه، ضربان قلبتان بالا میرود. با خودتان فکر میکنید: «خدا را شکر که من سرمایهام را پخش کردهام؛ کمی دلار خریدم، مقداری سکه طلا دارم و بخشی از پولم را هم در بورس گذاشتهام. من اصول تنوعسازی را رعایت کردهام!»
اما صبح روز بعد که بازارها باز میشوند، با یک حقیقت تلخ و شوکهکننده روبرو میشوید: دلار ریزش میکند، سکه حبابش میترکد و بورس هم با صفهای فروش قفل میشود. سوال اینجاست: مگر نگفته بودند «همه تخممرغها را در یک سبد نگذارید»؟ پس چرا تمام سبدهای من همزمان در حال سقوط هستند؟
پاسخ به این سوال، پرده از یکی از بزرگترین توهمات اقتصادی در ایران برمیدارد: توهمِ تنوعسازی!
مشکل از آنجا شروع میشود که ما نصیحت قدیمی والاستریت را شنیدهایم، اما آن را در اقتصاد تورمی و پرنوسان ایران به اشتباه ترجمه کردهایم. خریدن همزمانِ دلار، سکه طلا و سهام شرکتهای صادراتمحور در بورس ایران، به هیچوجه به معنای تنوعسازی (Diversification) نیست!
در علم اقتصاد مفهومی داریم به نام «همبستگی بازارها» (Market Correlation). این مفهوم میگوید داراییهای مختلف چقدر رفتار شبیه به هم دارند. در اقتصاد ایران، نافِ بازار طلا و بخش بزرگی از بورس، به دلار و اخبار ژئوپلیتیک گره خورده است. وقتی شما طلا و دلار و سهام میخرید، در واقع تخممرغهایتان را در سبدهای مختلف نگذاشتهاید؛ بلکه همه تخممرغها را در یک سبدِ بسیار بزرگ به نام «ریسک اخبار سیاسی» چیدهاید!
این سبد سوراخ است؛ چون با یک خبر منفی (یا حتی یک خبر مثبتِ ناگهانی)، تمام داراییهای شما به طور همزمان و زنجیروار واکنش نشان میدهند. شما روی سه دارایی مختلف سرمایهگذاری نکردهاید، شما فقط روی «یک عامل نوسانساز» شرطبندی کردهاید.
در پورتفوی سرمایهگذاران حرفهای دنیا (مثل سبد معروف چهار فصلِ ری دالیو)، اصلیترین قانون این است: شما باید داراییهایی در سبد خود داشته باشید که همبستگی صفر یا منفی با یکدیگر داشته باشند. یعنی وقتی بازارِ الف (مثلاً طلا یا بورس) به خاطر یک خبر سیاسی درگیر طوفان و نوسان میشود، بازارِ ب (بالانسر یا تنظیمکننده) در کمال آرامش به رشد خود ادامه دهد و جلوی غرق شدن کل سرمایه شما را بگیرد.
در اقتصاد ایران، نگهداری پول نقد در بانک به عنوان بالانسر، یک خودکشی اقتصادی است (چون تورم، ارزش آن را ذوب میکند). خرید ملک هم درگیر «تله نقدشوندگی» است. پس راهکار چیست؟ اینجاست که پول هوشمند (Smart Money) مسیر خود را از سرمایهگذاران هیجانی جدا میکند و به سمت اقتصادِ واقعی میرود: تامین مالی جمعی (Crowdfunding).
اگر میخواهید سبد سرمایهگذاری شما واقعاً در برابر بحرانها مقاوم (Anti-fragile) باشد، باید بخشی از سرمایهتان را از بازیِ حدس زدنِ اخبار خارج کنید و در جایی قرار دهید که مستقل از نوساناتِ روزانه رشد کند.
پلتفرمهایی مانند دونگی با درآمد دوره ای، دقیقاً نقش همین لنگرگاه امن را در سبد شما بازی میکنند. اما چرا؟
قطع ارتباط با نوسانات هیجانی: سودی که در پروژههای دونگی خلق میشود، حاصل تولید واقعی، توسعه یک کسبوکار یا فروش محصولات یک شرکت است. این سود، بر خلاف قیمت سکه، با یک توییت یا یک خبر سیاسی در نصفهشب، تغییر نمیکند!
حفظ ارزش پول: سرمایهگذاری در طرحهای کرادفاندینگ دونگی، بازدهیهایی ایجاد میکند که میتواند به راحتی تورم را پوشش دهد (سودهای موثر سالانه که از سود بانکی بسیار بالاتر و جذابتر است).
امنیت حقوقی و ضمانت: بر خلاف بازارهای غیررسمی یا صرافیهای ناامن دیجیتال، پروژههای پلتفرم دونگی دارای تضامین معتبر (مثل ضمانتنامه تعهد پرداخت بانکی/صندوقهای پژوهش و فناوری) هستند. یعنی ریسک از بین رفتن اصل سرمایه شما تقریباً به صفر میرسد.
ما نمیگوییم طلا یا بورس را کاملاً کنار بگذارید. بازارها همیشه فرصتهای جذابی دارند. اما استراتژی برنده و بدون استرس برای یک سرمایهگذار هوشمند این است:
هسته مرکزی (لنگرگاه): بخش قابل توجهی از سرمایه اصلی خود را که طاقت از دست دادن آن را ندارید، در پلتفرم دونگی سرمایهگذاری کنید. این پول در امنترین حالت ممکن برای شما کار میکند و جریان نقدینگی (Cash Flow) منظمی میسازد.
بخش پرریسک (بادبانها): حالا با خیال راحت، «سودِ» حاصل از سرمایهگذاری در دونگی را بردارید و در زمانهایی که در خیابانها خون به پا شده (کفهای قیمتی بازار بورس یا طلا)، اقدام به خرید پلهای کنید.
با این روش، شما تنوعسازیِ واقعی را اجرا کردهاید. اگر جنگ شود، اخبار بد بیاید یا بازارها سقوط کنند، شما با آرامش کامل میخوابید؛ چون میدانید هسته اصلی سرمایه شما در دونگی جای امنی است و فردا صبح، ماشینِ تولید ثروت شما همچنان به کار خود ادامه میدهد.
پیروز و پرروزی باشید.
