اگر یک تکه یخ بزرگ را در هوای گرم تابستان روی میز بگذارید حتی اگر به آن دست نزنید، آب میشود و کوچک و کوچکتر میشود. پول نقد در زمان بحرانهای اقتصادی، دقیقاً همان تکه یخ است.
بحران اقتصادی، تورم افسارگسیخته یا بیثباتی بازار، آن “هوای گرمی” هستند که بدون اینکه شما خرجی کرده باشید، داراییتان را آب میکنند. سوال میلیون دلاری اینجاست: چطور دورِ این تکه یخ، فریزر بسازیم؟
در این مقاله، نه از “یکشبه پولدار شدن” حرف میزنیم و نه از ریسکهای عجیبوغریب. امروز فقط یک هدف داریم: چگونه در پایان طوفان، کلاهمان را سفت چسبیده باشیم و فقیرتر نشده باشیم.
بزرگترین اشتباه در زمان بحران، نگاه کردن به “عدد” حساب بانکی است. فرض کنید شما ۱۰۰ میلیون تومان در بانک دارید. اگر تورم سالانه ۴۰٪ باشد، سال بعد شما هنوز همان ۱۰۰ میلیون را دارید (بهاضافه کمی سود بانکی)، اما قدرت خرید آن پول حالا معادل ۶۰ میلیون تومانِ پارسال است.
مثال واقعی: نگاهی به ترکیه بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ بیندازید. لیر ترکیه سقوط آزاد کرد. کسانی که لیر نگه داشته بودند، در عرض دو سال نیمی از ثروت زندگیشان دود شد، در حالی که عدد حساب بانکیشان تغییری نکرده بود. درس: در بحران، پولِ راکد، پولِ مرده است.
وقتی پول کاغذی (Fiat Money) بیاعتبار میشود، دنیا به تنظیمات کارخانه برمیگردد: چیزهای واقعی. دارایی سخت چیزی است که ملموس باشد، محدود باشد و دولتها نتوانند با چاپگر پول، آن را تکثیر کنند.
۱. طلا و فلزات گرانبها: کلاسیکترین پناهگاه. طلا سود نقدی (مثل اجاره یا سود سهام) نمیدهد، اما در طول تاریخ ۵۰۰۰ ساله، همیشه حافظ قدرت خرید بوده است.
۲. ملک و زمین: اگر سرمایه بزرگی دارید، ملک معمولاً خود را با تورم هماهنگ میکند (Adjusted for Inflation). اما مشکل ملک، نقدشوندگی پایین آن است. در بحران، فروش خانه ماهها طول میکشد.
بسیاری فکر میکنند اگر سهام ۵ شرکت مختلف را بخرند، تنوع ایجاد کردهاند. اما اگر بازار بورس کلاً سقوط کند چه؟ همه با هم پایین میآیند. تنوعسازی در زمان بحران یعنی داشتن داراییهایی که رفتار متضاد دارند:
سبد پیشنهادی ری دالیو (Ray Dalio) برای تمام فصول:
بخشی در طلا (برای تورم)
بخشی در سهام (برای رشد در بلندمدت)
بخشی در اوراق بدهی امن (برای درآمد ثابت)
بخشی نقدینگی ارزی (مثل تتر یا دلار فیزیکی) برای چابکی.
درست است که گفتیم پول نقد “یخ” است، اما شما نباید ۱۰۰٪ سرمایه را قفل کنید. در زمان بحران، فرصتهای طلایی پیش میآید (مثلاً حباب مسکن میترکد یا سهام شرکتهای عالی ارزان میشود). اگر تمام پولتان در ملک یا طلا باشد، نمیتوانید این فرصتها را شکار کنید.
فرمول: همیشه ۱۰ تا ۱۵ درصد از پورتفو را به صورت دارایی نقدشونده (مثل صندوقهای درآمد ثابت قابل معامله یا استیبلکوینها) نگه دارید. این “مهمات” شما برای روز مباداست.
نسیم نیکلاس طالب، نویسنده کتاب “قوی سیاه”، استراتژی جالبی برای زمانهای غیرقابل پیشبینی دارد. او میگوید میانهروی را کنار بگذارید:
۹۰٪ سرمایه: در امنترین جای ممکن (نقدشوندگی بالا، ریسک نزدیک به صفر - مثل طلا یا اوراق خزانه). هدف: فقط حفظ ارزش.
۱۰٪ سرمایه: در پرریسکترین جای ممکن با پتانسیل رشد ۱۰۰ برابری (مثل استارتاپها یا ارزهای دیجیتال مستعد).
نتیجه: اگر بحران شود، ۹۰٪ پولتان امن است. اگر اوضاع خوب شود، آن ۱۰٪ سود کلانی میسازد که ضررها را پوشش میدهد.
در زمان بحران، بازارها بالا و پایین میشوند و اخبار ترسناک هستند. بهترین سرمایهگذاری آن است که به شما اجازه دهد شبها راحت بخوابید. اگر استرسی هستید، سهم داراییهای امن (طلا) را بیشتر کنید. اگر جوانید و ریسکپذیر، از فرصتهای افت بازار استفاده کنید. به یاد داشته باشید: بحرانها همیشگی نیستند، اما تصمیمات احساسی شما در زمان بحران، تأثیرات همیشگی دارند.
یکی از راههای حفظ ارزش پول با ریسک مدیریت شده، سرمایهگذاری در طرحهای کرادفاندینگ (تامین مالی جمعی) است. در دونگی، شما روی کسبوکارهای واقعی سرمایهگذاری میکنید که بازدهیشان معمولاً فراتر از نرخ تورم رسمی حرکت میکند و ریسک آن با تضامین معتبر کنترل میشود.
پیروز و پرروزی باشید.
