در سالهای اخیر، اگر در فروشگاههای لوازم خانگی، فروشگاههای لباس، صفحات اینستاگرام برندهای آرایشی، بستهبندی محصولات غذایی یا حتی فید اینفلوئنسرهای مد و لایفاستایل چرخی زده باشید، یک چیز را بهوضوح دیدهاید: سلطه مطلق رنگهای نود، سفید، طوسی و مشکی. رنگهایی که تا همین چند دهه پیش تداعیکننده سادگی یا حتی بیروحی بودند، حالا نماد «مینیمالیسم لوکس»، «استایل مدرن» و «برندینگ حرفهای» شدهاند. اما این روند از کجا آغاز شد؟ چرا همۀ طیفهای زندگیمان حالا با یک پالت رنگی خنثی رنگ شدهاند؟ این انتخاب ظاهراً زیباشناختی، چه ریشههای اقتصادی و اجتماعی دارد؟
استفاده از رنگهای خنثی در طراحی، در ابتدا ریشه در حرکتهای هنری مدرن قرن بیستم داشت. در هنر مینیمالیستی، حذف تزئینات، حذف رنگهای پرزرقوبرق، و تأکید بر فرم و فضا اولویت داشت. این زیباییشناسی به مرور وارد معماری، طراحی داخلی و فشن شد. در این مسیر، رنگهایی مانند سفید، کرم، خاکی و خاکستری بهعنوان «بوم خنثی» برای نمایش فرم و عملکرد شناخته شدند.
اما چیزی که در دهۀ ۲۰۱۰ بهویژه بعد از رشد پلتفرمهایی مثل پینترست و اینستاگرام رخ داد، تغییر این مفاهیم از سادگی صرف به «سادگی لوکس» بود. برندهایی مثل Apple، Glossier، The Ordinary یا در صنعت مد برندهایی چون COS و Céline (زیر نظر Phoebe Philo) با پالت رنگی مینیمال و بستهبندیهای بینقش و نگار، سادگی را به عنوان شناسۀ برند بالا رده معرفی کردند.
با رشد اینستاگرام، این زیباییشناسی مینیمال به سرعت به یک کد بصری قدرتمند تبدیل شد. تصاویر محصولات نود، فیدهای مرتب با رنگ خنثی، و فریمهای روشن در اکسپلور به مراتب عملکرد بهتری نسبت به رنگهای شلوغ و طراحیهای جیغ داشتند. الگوریتم اینستاگرام، که زیبایی «منظم» و «قابل تکرار» را ترجیح میداد، نقش مهمی در گسترش aesthetic نود داشت.
بر اساس دادههای منتشر شده توسط Canva Design Trends Report 2023، بیش از ۷۰٪ پستهای پرفروغ و محبوب در حوزۀ برندهای لوکس، از رنگهای خنثی استفاده کرده بودند. همچنین در بررسی Pinterest Predicts 2024، جستجو برای عبارات «neutral color palette» و «minimalist home decor» نسبت به سال قبل به ترتیب ۱.۴ و ۱.۸ برابر رشد داشته است.
بحرانهایی مثل پاندمی کووید-۱۹، رکود اقتصادی جهانی، و افزایش تورم در بسیاری از کشورها، موجب افزایش اضطراب جمعی، بیثباتی روانی و اقتصادی، و میل به کنترل شدند. این شرایط، زیباییشناسی نود را تقویت کرد، زیرا رنگهای خنثی حس نظم، کنترل، تمیزی و امنیت میدهند.
بر اساس گزارشی از Vogue Business در ۲۰۲۱، فروش برندهای مد با پالت رنگی روشن و آرامبخش در دوران کرونا افزایش چشمگیری یافت، زیرا مشتریان به دنبال حس آرامش و ثبات در محیط خانه بودند. در ایران نیز، آمار فروش پوشاک، لوازم دکوری، و بستهبندیهایی با رنگهای کرم، سفید و خاکی در پلتفرمهایی چون دیجیکالا و باسلام افزایش محسوسی نشان میدهد.
یکی از مهمترین تحولات فرهنگی دهه اخیر، حرکت از نمایش لاکچریهای فریادزن (مثلاً طلاهای درشت، لوگوهای گنده و رنگهای درخشان) به سمت «لاکچری بیصدا» یا Quiet Luxury بوده است. رنگهای خنثی در این میان، زبان بیکلام این تغییر شدند. استفاده از رنگ نود، نهتنها نشانهی سلیقهمند بودن، بلکه نشانهی طبقه اجتماعی جدیدی شد: کسانی که لازم نیست ثروتشان را فریاد بزنند.
این سبک در کمپین برندهایی مثل Brunello Cucinelli، The Row، و حتی Zara Home هم نمود پیدا کرد. در ایران نیز برندهایی در حوزه لوازم آرایشی، لباس و عطر با الگوبرداری از این aesthetic تلاش کردهاند خود را لاکچریتر نشان دهند، حتی اگر در واقع تولید داخلی با قیمت پایینتری باشند.
رنگهای نود و خنثی تنها مختص برندهای بزرگ نیستند. حتی کسبوکارهای کوچک و خانگی نیز با استفاده از این پالت رنگی، میتوانند حس برندینگ حرفهای و مدرن را به مخاطب القا کنند. بستهبندی صابون دستساز در رنگ خاکی یا طراحی مینیمال یک فروشگاه آنلاین اکسسوری با پسزمینه سفید، میتواند حس اعتماد و سلیقۀ بالا را القا کند؛ بیآنکه هزینۀ زیادی صرف شود.
در نهایت، محبوبیت رنگهای نود و خنثی را نمیتوان تنها در سلیقهی فردی یا مد لحظهای خلاصه کرد. اینها نمادهای زیباییشناختی هستند که تحت تأثیر تحولات اقتصادی، اجتماعی، روانی و رسانهای شکل گرفتهاند. رنگهای خنثی، زبان تصویری یک جهان نامطمئن و پرشتاباند که در آن سادگی، سکوت، و انسجام بصری، نهتنها ارزش هنری، که ارزش اقتصادی هم پیدا کردهاند.
