در ترید، وقتی بازار خلاف جهت ما حرکت میکنه، منطق از مدار خارج میشه و احساسات کنترل رو میگیرن. چرا در شرایط استرس مغز وارد حالت بقا میشه و چطور باید دیسیپلین رو حفظ کنیم تا قربانی واکنشهای غریزی نشیم.
یه چیزی که همیشه برام جالب بوده اینه که ما وقتی اوضاع خوبه و بازار طبق برنامهمون جلو میره، انگار مغزمون تو حالت «نابغه منطقی» کار میکنه. با اعتمادبهنفس تصمیم میگیریم، حد ضرر رو رعایت میکنیم، حتی به خودمون میگیم «دیگه کنترل اوضاع دست منه».
اما همین که دو تا کندل بر خلاف جهت ما حرکت کنه، یه چیز عجیبی تو ذهنمون روشن میشه... همون «حالت بقا».
در واقع مغز ما هنوز اونقدری که فکر میکنیم مدرن نشده. توی میلیونها سال تکامل، مغز یاد گرفته وقتی خطر حس میکنه، از منطق بپره وسط احساسات. برای مغز، ضرر مالی دقیقاً همون حس خطر و تهدید رو داره که برای اجدادمون، دیدن یه حیوان وحشی توی جنگل داشت. یعنی مغز بین خرس در جنگل و کندل قرمز روی چارت خیلی فرق نمیذاره!
وقتی بازار علیه ما میشه، بخشی از مغز به اسم آمیگدالا (Amygdala) کنترل رو میگیره. اون موقع تصمیمهامون از جنس واکنشهای سریع و احساسی میشه، نه از جنس فکر کردن. دیگه اون آدم با برنامهای که با وسواس ستاپش رو چیده بود نیستیم؛ تبدیل میشیم به یه تریدر که فقط میخواد از خطر فرار کنه.
یه مثال ساده:
فرض کن داری طبق پلن جلو میری، حد ضررت رو گذاشتی و ریسکتو کنترل کردی.
اما بازار شروع میکنه به حرکت خلاف جهت پوزیشن تو...
ضربان قلب بالا میره، ذهن پر از فکر میشه، بعد یه صدای درونی میگه: «بیخیال حد ضرر شو، الان برمیگرده!»
و درست همون لحظه، اون صدای منطقی خاموش میشه.
حالا جالبه که مغز این رفتار رو برای محافظت از ما انجام میده، نه برای تخریب. اما توی ترید، همین محافظت غریزی میتونه بزرگترین دشمن ما باشه. چون توی محیطی مثل بازار که پر از تصادف و ابهامه، فقط دیسیپلین میتونه نجاتمون بده، نه احساس.
اینجاست که دیسیپلین معنی واقعی خودش رو نشون میده.
دیسیپلین یعنی اینکه حتی وقتی مغزت داد میزنه «بپر بیرون!» یا «الان دو برابر کن که ضررت جبران بشه!»، تو آروم بمونی و بگی:
«من طبق سیستمم تصمیم میگیرم، نه طبق احساسم.»
برای همین هم هست که تریدرهای حرفهای معمولاً خودشون رو برای این لحظهها تمرین میدن. نه برای پیشبینی بازار، بلکه برای کنترل خودشون وقتی شرایط از کنترل خارجه.
چون واقعیت اینه: هیچکس بازار رو کنترل نمیکنه، ما فقط میتونیم رفتار خودمون رو کنترل کنیم.
در نهایت، چیزی که یه تریدر پایدار رو از بقیه جدا میکنه، قدرتش در حفظ نظم وسط هرجومرجه.
بازار همیشه نوسان داره، گاهی منطقی و گاهی کاملاً غیرمنطقی.
ولی ما اگه بتونیم توی این محیط پر از ابهام، قوانین خودمون رو حفظ کنیم، اونوقت نه فقط تو ترید، بلکه توی زندگی هم یه سطح بالاتر میریم.
پس هر بار که حس کردی مغزت داره میره سمت تصمیمهای احساسی، یه قدم عقب برو. یه نفس عمیق بکش و به خودت یادآوری کن:
«الان مغزم فقط داره از من محافظت میکنه، ولی من هنوز میتونم کنترل رو پس بگیرم.»
مازیار سهیلی
