نقدی بر انتخابات تناسبی در هفتمین دوره انتخابات شورای شهر تهران



### نقدی بر انتخابات تناسبی در هفتمین دوره انتخابات شورای شهر تهران

#### فرصت اصلاح یا تهدید عدالت انتخاباتی؟

انتخابات، مهم‌ترین ابزار تحقق مردم‌سالاری و انتقال مطالبات اجتماعی به ساختار مدیریت شهری است. هرگونه تغییر در نظام انتخاباتی، به‌ویژه در کلان‌شهری مانند تهران، نیازمند دقت، شفافیت و توجه به آثار اجتماعی و سیاسی آن است. در این چارچوب، طرح انتخابات تناسبی در هفتمین دوره انتخابات شورای اسلامی شهر تهران، با وجود اهداف اعلامی، با ابهامات و چالش‌های جدی مواجه است.

اینجانب سید مصطفی حسن‌نژاد، کارشناس حقوق و محقق و پژوهشگر حوزه درمان و حقوق پزشکی و پرستاری، معتقدم که اجرای انتخابات تناسبی در وضعیت فعلی، نه‌تنها به تقویت مشارکت عمومی منجر نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز تضعیف عدالت انتخاباتی گردد.

یکی از مهم‌ترین پیامدهای این طرح، کاهش شانس موفقیت نامزدهای مستقل و تازه‌وارد است. در نظام تناسبی موجود، افرادی که سابقه سیاسی، شهرت اجتماعی یا ارتباطات حزبی گسترده دارند، به‌راحتی در فهرست‌های انتخاباتی قرار می‌گیرند. این در حالی است که نیروهای متخصص، جوان و مستقل، عملاً از رقابت برابر محروم می‌شوند.

از سوی دیگر، این نظام می‌تواند به انحصار قدرت در دست احزاب محدود منجر شود؛ احزابی که الزام قانونی برای شفافیت در فرآیند یارگیری و معرفی نامزدها ندارند. در چنین شرایطی، معیار انتخاب نامزدها لزوماً شایستگی، تخصص یا ارتباط با مطالبات مردم نخواهد بود، بلکه شهرت، روابط و هزینه‌های غیرشفاف نقش پررنگ‌تری ایفا می‌کند.

با این وجود، اصل انتخابات تناسبی به‌طور مطلق مردود نیست. این نظام در صورتی می‌تواند کارآمد و عادلانه باشد که اصلاحات ساختاری جدی در آن اعمال شود. از جمله:

- الزام قانونی حضور تمامی نامزدها در قالب احزاب؛

- توزیع عادلانه نامزدها میان احزاب، نه تمرکز بر چهره‌های خاص؛

- شفافیت کامل در فرآیند حمایت مالی، رسانه‌ای و تشکیلاتی؛

- نظارت مؤثر نهادهای قانونی و مدنی بر عملکرد احزاب.

در غیر این صورت، انتخابات تناسبی نه‌تنها به افزایش کیفیت مدیریت شهری کمک نخواهد کرد، بلکه می‌تواند موجب کاهش اعتماد عمومی، تضعیف نخبگان مستقل و افت مشارکت سیاسی شهروندان شود.

اصلاح نظام انتخاباتی باید در خدمت مردم باشد، نه ابزار بازتولید قدرت. تحقق این هدف، مستلزم بازنگری جدی، گفت‌وگوی ملی و التزام به اصول عدالت، شفافیت و شایسته‌سالاری است.

سید مصطفی حسن‌نژاد ۲۸/۱۱/۱۴۰۴

هفتمین دوره انتخابات شورای اسلامی شهر تهران

-