در مصاحبه استخدامی چه می‌پرسند؟

اخیراً کتابی خواندم از ویکتوریا ای.هوومایر با عنوان "سوالات مصاحبه با تاثیر بالا" که بسیار خوب سوالات استخدامی را بصورت تفکیک شده آورده و در نهایت یکی از روش ها را باز کرده و تا انتها در مورد آن نوشته است.

من در هر شرکتی کار کردم مسئول مصاحبه شغلی هم بوده‌ام. روز به روز فهمیده‌ام کار بسیار حرفه‌ای و سختی است. تقریبا شبیه به ازدواج. چون ما با یک انسان پیچیده طرف هستیم که می‌خواهیم ظرف چند ساعت قضاوتش کنیم برای چندین سال شراکت و همکاری!

خیلی از مدیران متصورند که از همان اول با نگاه کردن به متقاضی متوجه می‌شوند که فرد به درد همکاری می‌خورد یا نه؟ مدیر دیگری می‌گفت من متقاضی دم در معطّل می‌گذارم و از دوربین نگاه می‌کنم ببینم صبرش چقدر است؟

اما آیا ما واقعا برای آن پست شغلی نیاز به صبور بودن او داریم؟

پس قدم اول این است ببینیم به چه فردی با چه تحصیلات و خلقیاتی نیاز داریم. این را که متوجه شویم ، می‌توانیم همان ابتدا با خواندن رزومه، افرادی را حذف کنیم و وقت او و خودمان را هدر ندهیم.

برویم سراغ سوالات و تحلیل هر کدام:

  1. سوالات مصاحبه سنتی: مزیت این سوالات این است که متقاضیان آن را درک می‌کنند و راحتند و عیبش این است که جواب‌ها کاملاً ثابت، کلی و مصنوعی است. مثلا؛

۱-۱.شما ترجیح می‌دهید به تنهایی کار کنید یا با گروه؟

۱-۲. مهم‌ترین نقاط قوت و ضعف شما چیست؟

۱-۳. در آخرین پست خود از چه چیزی لذت می‌بردید؟

۱-۴. شما خود را به عنوان یک شخص چگونه توصیف می‌کنید؟

۱-۵. پنج سال دیگر کجا می‌خواهید باشید؟

۱-۶. بیشتر چه کتاب‌هایی را مطالعه می‌کنید؟

۱-۷. چرا من باید شما را استخدام کنم؟

۱-۸. سرپرست و همکارانتان چگونه شما را توصیف می‌کنند؟

۱-۹. بهترین کارفرمایی که تا به حال داشتید را توصیف کنید

۱-۱۰. چگونه شرایط پرفشار و استرس‌زا را کنترل و مدیریت می‌کنید؟

۲. سوالات مصاحبه با منشاء منحصر به فرد (unique) : در این سوالات متوجه می‌شویم چقدر خلاقیت دارد آیا متقاضی توانایی حفظ وضعیت را به هنگام رویارویی با شرایط غیرمنتظره دارد؟ آیا می‌تواند با تکیه بر خود فکر کند؟ اما مشکلش این است که کوچکترین چیزی در رابطه با توانایی متقاضی نمی‌توان فهمید و همه چیز بر پایه ظن و گمان است. مثلا؛

۲-۱. قهرمانان شما چه کسانی هستند و چه ویژگی‌هایی از آنان برای شما یک قهرمان ساخته است؟

۲-۲. اگر قرار بود به جای یکی از حیوانات موجود در جنگل باشید، کدام‌یک را انتخاب می‌کردید؟

۲-۳. اگر صفحه‌ای خالی از یک روزنامه در اختیار شما قرار می‌گرفت و شما مجبور بودید خودتان را در شش کلمه یا کمتر عرضه کنید، این آگهی را چگونه طرح می‌کردید؟

۲-۴. اگر شما یک دوچرخه بودید دوست داشتید به جای کدام قسمت آن قرار می‌گرفتید؟

۲-۵. اگر شما دارای زمان و دارایی نامحدود بودید، چه کار می‌کردید؟

۳. سوالات مصاحبه موقعیتی : مزیت‌های این سوالات این است که اولاً به جایگاه شغلی مستقیم ربط دارد و ثانیاً برای افرادی که سابقه کاری ندارند، خوب است. متوجه می‌شویم که فرد می‌تواند تئوری‌ها را به عمل تبدیل کند یا خیر. مثلاً؛

۳-۱.اگر در سازمان کسی با سمت بالاتر از شما دستور دهد تا عملی غیراخلاقی یا غیرقانونی انجام دهید، چه کار می‌کنید؟

۳-۲. چگونه با موقعیتی که در آن شما با اطلاعات متعارض درباره یک تصمیم‌گیری رو‌به رو هستید، برخورد می‌کنید؟

۳-۳. با کارمندی که به اندازه انتظارات مدنظر، انجام وظیفه نمی‌کند چگونه برخورد می‌کنید؟

۳-۴. مشتری برای تعمیر محصولی در روز دوشنبه مراجعه می کند به او می گویند که محصول به تعمیر ساده‌ای نیاز دارد و تا ساعت ۳ بعد از ظهر روز سه شنبه آماده می‌شود زمانی که مشتری در ساعت ۴ بعد از ظهر روز چهارشنبه مراجعه می‌کند مورد هنوز تعمیر نشده است به عنوان مدیر خدمات با این موقعیت چگونه برخورد می کنید؟

۳-۵. شما و همکارانتان به صورت مشترک درباره یک پروژه کار می کنید هر دو کار را به صورت تقسیم می کنید که موافق هستید حال آنکه همکارتان کاری را که پذیرفته بود انجام نداده است در چنین شرایطی چه کار می کنید؟

۴. سوالات مصاحبه معمای فکری (Brainteaser): وقتی با یک فارغ التحصیل برای یک سمت فنی سطح بالا مصاحبه می‌کنید این سوالات به شما کمک می‌کند. مهارت تفکر، تجزیه و تحلیل را نشان می‌دهد. عکس العمل متقاضی را می‌توان سنجید. فرآیندهای فکری متقاضی را نیز می‌توان تحلیل کرد اما مشکلاتش این است که پاسخ‌های صحیحش در اینترنت موجود است و لزوماً شایستگی متقاضی را نشان نمی‌دهد. مثلاً؛

۴-۱. اگر شما می توانستید یکی از شهرهای ایران را حذف کنید کدام یک انتخاب می کردید و چرا؟

۴-۲. اگر اگر یک سکه ۵۰۰ تومانی را به بغل روی زمین بگذارید چند تا از همین اندازه لازم است تا به ارتفاع برج‌میلاد برسیم؟

۴-۳. چرا درپوش چاه های فاضلاب که در خیابان آدم وارد آن می‌شود گرد است؟

۴-۴. چراغ زرد راهنمایی چند ثانیه روشن می شود؟

۴-۵. بدون استفاده از ترازو چگونه وزن یک هواپیما را می توان مشخص کرد؟

۵. سوالات مصاحبه رفتاری مبتنی بر شایستگی (Competency Baced Behavioral Interviewing) : بهاین مصاحبه یک فرآیند مصاحبه ساختاریافته است که شایستگی‌ها را با پیش‌فرض‌های زیر ترکیب می‌کند

بهترین پیش‌بینی کننده عملکرد یا رفتار آینده، عملکرد یا رفتار گذشته است
آخرین و نزدیک‌ترین عملکرد یا رفتار افراد در گذشته بیشترین احتمال را برای تکرار شدن دارد.

سوالاتی که در طول مصاحبه رفتاری مبتنی بر شایستگی (CBBI) پرسیده می‌شوند بر اساس شرایط واقعی مرتبط با شایستگی‌های آن جایگاه شغلی می‌باشند. از این‌رو داوطلبان بجای رفتار/عملکرد محتمل یا بالقوه بر اساس رفتار یا عملکرد مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. در نتیجه اطلاعات گردآوری شده از مطلب توسط این روش نسبت به سایر روش های مصاحبه در خصوص چگونگی رفتار و عملکرد داوطلبان در جایگاه شغلی مورد نظر به طور قابل ملاحظه‌ای پیش بینی کننده تر خواهد بود در مصاحبه رفتاری مبتنی بر شایستگی به جای پرسش مستقیم از داوطلبان در خصوص دارا بودن یک شایستگی که غالباً با جواب تکراری بله روبرو می‌شود مصاحبه‌گر از داوطلب سوال می‌پرسد که از زمانی مثال بزند که او قبلاً آن شایستگی را از خود بروز داده است. مثلا؛

۵-۱. ما همگی ناچاریم با مشتریان عصبانی ناراحت یا حتی خشمگین مواجه شویم برای من درخصوص بدترین شرایط بگویید که مجبور بودید با آن مواجه شوید

۵-۲. در خصوص زمانی به من بگویید که از شما تقاضای انجام کاری شد که احساس کردید غیر اخلاقی است

۵-۳. در خصوص یک تصمیم مرتبط با کار یا شرایطی را که قبلاً مدیریت کردید به من بگویید که اگر مجبور باشید آن را از اول انجام دهید کار متفاوتی نسبت به قبل انجام می دادید

۵-۴. زمانی را توصیف نمایید که یکی از نقاط قوت آن باعث موفقیتتان گشت که در غیر آن صورت موفق نمی شدید

۵-۵. از موقعی برای ما بگویید که شما ناچار به انجام کارهای بسیاری بودید و نیاز بود وظایفتان را اولویت بندی کنید


در نهایت باید بگویم مصاحبه‌های سنتی کمتر از ۳۰درصد شانس این را دارند که عملکرد شغلی را پیش‌بینی نمایند. برای جایگزین کردن یک کارمند در یک جایگاه شغلی چیزی بین ۳۰ تا ۲۵۰ درصد از حقوق سالانه آن شغل هزینه آن تصمیم اشتباه خواهد بود! پس ارزش زمان گذاشتن را دارد