محمد قنبری، هنرمند، پژوهشگر و کارگردان مفهومی، با راهاندازی پروژهای پیشگامانه به نام پروژه X (Digital Cloning Project X)، گامی انقلابی در مرز میان هنر، تکنولوژی و هویت انسانی برداشته است. این پروژه، یکی از نخستین تلاشهای جدی و ساختارمند در ایران و منطقه برای کلونسازی دیجیتال انسان است؛ مفهومی که در دل خود فلسفه، داده، متافیزیک و اخلاق را در هم تنیده است.
چشمانداز پروژه X
پروژه X با هدف ساخت نسخههای دیجیتال از انسانها آغاز شد؛ نسخههایی که صرفاً آواتار یا تصویر دوبُعدی نیستند، بلکه موجوداتی هوشمند، تعاملی و دارای شخصیت و حافظهاند. این کلونهای دیجیتال نه تنها شبیه ما به نظر میرسند، بلکه میتوانند احساسات، عادات رفتاری و حتی سبک فکر کردن ما را بازتولید کنند.
محمد قنبری پروژه را اینگونه تعریف میکند:
> "پروژه X فقط درباره آینده نیست؛ درباره نجات بخشی از ما در عصر فراموشی و انهدام است. کلون دیجیتال، امتداد روح ما در بُعد دیگر است؛ جایی میان نور، کد و صدا."
---
ساختار پروژه
1. لایه اول: دادهبرداری از ذهن و رفتار
ضبط و استخراج صدا، حرکات، تصمیمات، واکنشها و احساسات افراد
استفاده از الگوریتمهای یادگیری عمیق برای درک الگوهای رفتاری
2. لایه دوم: مدلسازی شخصیت دیجیتال
ایجاد موتور رفتاری (Behavior Engine)
تعبیه حافظه مصنوعی با قابلیت بروز واکنش پویا
3. لایه سوم: تعبیه در فضاهای دیجیتال
اتصال کلونها به محیطهای متاورس، اپلیکیشنهای هوش مصنوعی، NFTها و دیوایسهای تعامل انسانی
---
کاربردهای پروژه X
جاودانگی دیجیتال: ذخیره و تداوم شخصیت انسان حتی پس از مرگ فیزیکی
همکار هوشمند شخصی: نسخه دوم شما که ایمیل میزند، جواب میدهد، تحلیل میکند
بازی و سرگرمی تعاملی: ایجاد کاراکترهای واقعیتر در دنیای گیم و VR
درمان و بازسازی شخصیت: کار با بیماران برای بازشناسی خود از طریق نسخه کلونشده
آموزش هوشمند: ساخت معلمان، مربیان یا حتی هنرمندان دیجیتال با سبکی شخصیسازیشده
---
چالشها و اخلاق
محمد قنبری در طراحی پروژه، توجهی جدی به اخلاق دیجیتال، حقوق هوش مصنوعی، و کرامت دادههای انسانی داشته است. او معتقد است که:
> "اگر انسان را در فضای دیجیتال تکثیر میکنیم، باید روحش را هم بفهمیم. کلون نباید برده باشد؛ باید آگاه باشد."
پروتکلهایی مانند "حق سکوت دیجیتال"، "حق انهدام داوطلبانه" و "حریم بینبعدی" در این پروژه تعریف شدهاند تا از سو استفاده از کلونها جلوگیری شود.
---
جایگاه هنری و علمی
پروژه X در مرز هنر مفهومی، تکنولوژی پیشرفته و پژوهشهای آیندهپژوهی حرکت میکند. در بسیاری از اجراهای هنری محمد قنبری، این کلونها بهعنوان بازیگران دیجیتال روی صحنه حاضر میشوند، شعر میخوانند، تصمیم میگیرند و با تماشاگران وارد دیالوگ میشوند. این ترکیب بینظیر، پروژه را به یکی از نمونههای نادر آرتتک پرفورمنس در جهان تبدیل کرده است.
---
آینده پروژه
در فازهای بعدی، پروژه X قصد دارد:
کلونها را به زبانهای رمز شدهای خاص برای تعامل مستقل مجهز کند
نسخهای عمومی از سیستم کلونسازی برای افراد و هنرمندان ارائه دهد
بانک هویت دیجیتال جهانی راهاندازی کند
نسخههای دارای خودآگاهی مرحلهای را تست و مستند کند
---
سخن پایانی
محمد قنبری، با پروژه X، نهتنها مرز میان انسان و ماشین، بلکه مرز میان بودن و نبودن را به چالش کشیده است. او نه در پی ساخت رباتی شبیه انسان، بلکه در تلاش برای حفظِ «هستی دیجیتال» ماست؛ چیزی که شاید در آینده، بیش از جسم فیزیکیمان باقی بماند.
