زمستان اکوسیستم استارتاپی ایران فرا رسید...!

از اواخر سال ۹۰ اکوسیستم استارتاپی ایران شروع به شکل گیری کرد،برگزاری استارتاپ ویکندها و سرمایه گذاری خطرپذیر روی دیجی‌کالا و کافه بازار و از طرفی پدید آمدن هولدینگ IIG (اسنپ،بامیلو، زودفود و ...)، این‌ها در واقع نقطه آغاز اکوسیستم استارتاپی ایران بودند. طی چندسال اخیر شاهد رشد چشمگیر این بازار بودیم، تشکیل صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر و پذیره نویسی در بورس، شروع به کار شتابدهنده‌های استارتاپ در شهر های مختلف، ورود سرمایه‌گذاران خارجی بعد از توافق برجام، برگزاری رویدادهای استارتاپی نظیر الکام استارز و اینوتکس و همچنین اقبال بیش از پیش جامعه به استارتاپ‌های بزرگی مثل اسنپ و دیجی‌کالا نشان از رشد و بزرگ شدن این بازار داشتند.


در هفته های اخیر و روزهای داغ تابستان سال ۹۷ اخبار شکست، بسته شدن و عدم ارائه خدمات چند استارتاپ ایرانی رو شنیدیم و ناراحت شدیم، موجی آغار شده است، موج شکست و تعطیل شدن استارتاپ ها در ایران،عده‌ای به شکل عجیبی خوشحال از این اتفاق به تحلیل ابعاد این شکست‌ها پرداختند و از حباب استارتاپی که بالاخره ترکید صحبت کردند اما اگر قصد داشته باشیم واقع بینانه، علت بروز این اتفاق رو بررسی کنیم به عدم ثبات اقتصادی و شرایط پیچیده بعد از لغو برجام و تحریم های مجدد، توهمات و خوش‌بینی بسیار زیاد بنیان‌گذاران استارتاپ‌ها و اشتباهات و عدم حرفه‌ای رفتار کردن سرمایه‌گذاران می‌رسیم.

زمستان از راه رسید!

عدم ثبات اقتصادی قدرت تصمیم‌گیری و پیش‌بینی را سلب می‌کند. بنیان‌گذاران استارتاپ‌ها، افرادی که به عنوان کارمند فعالیت می‌کنند، سرمایه‌گذاران و حتی مردم مصرف‌کننده، همه و همه از عدم قدرت تصمیم گیری رنج می‌برند.ن فت اثر زیادی بر رشد اقتصادی ایران دارد، حتی بر اقتصاد دیجیتال و دانش‌بنیان، همراه با شروع تحریم های نفتی، رشد اقتصادی کشور شیب نزولی گرفته و به سمت منفی تر شدن می‌رود. نوسانات ارزی موجب افزایش هزینه‌ی کسب و کارها می‌شود، هزینه های سرور، تبلیغات، سرویس دهنده های خارجی و ... هزینه هایی هستند که شرکت ها با این وضع ارز برای تامین آنها با مشکل روبرو هستند. در این شرایط الته رانت هم ایجاد شده است، ارز دولتی یا وام‌هایی به افراد و شرکت‌هایی داده می‌شود که موفق نمی‌شوند چیز تازه‌ای خلق کنند یا ظرفیت تولید را توسعه دهند با هدر دادن موجودی پس‌انداز ها کل اقتصاد را تضعیف می‌کنند.

خوش بینی بیش از حد!

در الکامپ امسال شاهد حضور حداکثری استارتاپ‌ها بودیم، ۴۰۰ استارتاپ در ۴ سالن حضور داشتند، بیش از سال‌های گذشته، بنیان‌گذاران بعضی از این استارتاپ جوان‌هایی هستند که به واسطه برنامه نویس بودن و فضای استارتاپی موجود تصمیم گرفتن که استارتاپی راه‌اندازی کنند و بدون توجه به هزینه ها، مدل درآمدی پایدار، قابلیت گسترش پذیری و ... ره صد ساله را در یک شب طی کنند!
عده ای منتور استارتاپی همانند بیل فروشانی که به جویندگان طلا بیل می‌فروشند، بدون درنظر گرفتن شرایط، بدون داشتن تجربه و دانش کافی در این فضا افراد را تشویق می‌کنند که به دور از کارمندی و بدون درنظر گرفتن شرایط فعلی، کارآفرینی کنند.

نکته ای که بنیان گذاران استارتاپ ها باید توجه کنند این است که اگر مشابه خارجی شما فوق العاده است، اگر مشابه خارجی شما چندین میلیون دلار سرمایه جذب کرده است نشانه خوب بودن و پیش بینی موفقیت شما در آینده نیست! خوش بینی را کنار بگذارید، برای شرایط سخت آماده باشید، استارتاپ یک کلمه است، خودتان را درگیر کلمات نکنید و کسب و کاری بسازید که هزینه ها پوشش دهد.

در این شرایط قدرت خرید مردم نیز کاهش پیدا کرده است، در شرایط اقتصادی متورم مردم کمتر از گذشته برای خرید کردن، سرویس های خدماتی، حمل و نقل و ... هزینه خواهند کرد، در این بین سرویس های B2C و C2C با مشکلات مختلفی مواجه خواهند شد. تعداد زیادی از استارتاپ‌های که نیاز به Critical mass دارند در شرایط فعلی با مشکلات بزرگی روبرو خواهند شد.

از طرفی در ایران هنوز سرمایه گذاران خطر پذیر، خطر نمی‌کنند! فرهنگ درست سرمایه‌گذاری خطرپذیر هنوز در ایران شکل نگرفته است، نگاه به شرایط سنتی است،شرایط ارزی برای سرمایه گذاران خارجی فوق العادست اما تحریم دست و پای آن‌ها را بسته است. در شرایط فعلی سرمایه‌گذاران به سرمایه‌گذاری در زمین و ارز علاقه ی بیشتری نشان می‌دهند.

در حال حاضر باید روی دانش، تجربه و تلاش خود حساب کنید، کارآفرینان باید به فکر درآمد تکرارپذیری باشند که هرینه‌ها را پوشش دهد.

تولید ارزش خلق می‌کند، هرچه بیشتر بسازیم، بیشتر می‌توانیم مصرف کنیم.