نکاتی در باب ثبت اختراع به زبان ساده


اختراع در لغت به معنای آفریدن، نوآوری، چیز جدید ایجاد کردن و در اصطلاح اختراع به معنی ایده نوین، راه‌حل عملی را برای مشکل خاص در زمینه تکنولوژی ارائه می دهد.

براساس قانون اختراعات طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386 اختراع نتیجه فکری فرد یا افراد است که برای اولین بار فرآیند یا فرآورده های خاصی را ارائه می کند و مشکلی را در یک حرفه، فن، فناوری، صنعت و مانند آن حل می کند.

طبق قانون کسی که اختراع را ثبت کند مخترع به حساب می آید و از حقوقی برخوردار است از جمله این که شما با ثبت اختراع حق انحصاری بهره برداری، فروش یا واگذاری از محصول ثبت شده را خواهید داشت.

مدت حمایت از اختراع بر اساس قوانین کشورها متفاوت است مدت حمایت در بعضی از کشورها بین 15 تا 20 سال است. اما در حقوق ایران مدت حمایت از اختراع ثبت شده 20 سال است.

چرا اختراع را انحصار 20 ساله می دهیم؟

هدف اینکه جامعه هم از منافع اختراع بهره مند شود دولت به عنوان مدعی العموم وارد صحنه می شود و می گوید بازار 70 میلیونی برای شما و شما اختراعاتت را دراختیار جامعه قرار بده .

افشای اطلاعات: یکی از شرایط ثبت اختراع این است که وقتی اختراع به ثبت می رسد اطلاعات فنی اختراع در اختیار جامعه قرار می گیرد تا بتواند از آن استفاده کند یعنی زنجیره تکنولوژی . هر تکنولوژی پایه ای برای تکنولوژی بعدی است.

چه موضوعایی قابل ثبت به عنوان اختراع نیستند؟

یکی از سوالاتی که شاید برای شما اهمیت داشته باشد این است که چه اختراعی طبق قانون ایران قابل ثبت نیست؟ در پاسخ باید گفت:

اگر اکتشافاتی باشد یا چیزی که در طبیعت وجود دارند اگر کسی یک ژن جدیدی را کشف کرد یا سیاره ی جدید یا در طبیعت نو گیاه جدیدی را کشف کرد قابل ثبت نیستند تئوری های علمی یا ریاضی قابل ثبت نیستند چون کاربرد صنعتی ندارند.

براساس قانون ایران و مقررات بین المللی گونه های جدید گیاهی قابل ثبت نیستند.

گونه های گیاهی و حیوانی غیر از میکروبیولوژی قابل ثبت نیستند.

پروسه های بیولوژیک قابل ثبت نیستند. بازی های محلی (فوتبال) یا .... قابل ثبت نیستند.

طبق قانون اختراع باید سه شرط داشته باشد تا بتوان آن را ثبت کرد:

الف) جدید باشد ب) دارای گام ابتکار باشد. ج ) کاربرد صنعتی داشته باشد

جدید بودن یعنی در دسترس عموم جامعه قرار نگرفته باشد. اگر الف مدعی ثبت قلم شده و قبل از آن مصاحبه با تلویزیون کرده بود این قلم قابل ثبت نیست. همچنین چیزی که در دسترس عموم است را نباید برای آن انحصار ایجاد کنیم . وقت خود را صرف کار مفید کنند اگر قرار باشد تا حالا چیزی ساخته شود دوباره بسازیم وقت خود را هدر داده ایم.


روش های ثبت اختراع:

اختراع به دو روش ملی و بین المللی قابل ثبت است:

روش ملی: یعنی مخترع در هر کشوری اقامت داشته باشد بر اساس سیستم حقوقی همان کشور اقدام به ثبت اختراع می کند. مثلا اگر شما ساکن ایران هستید و می خواهید اختراع خود را از طریق سازمان مالکیت معنوی ایران به ثبت برسانید این روش ملی به حساب می آید.

روش بین المللی : یعنی خارج از محل اقامت مخترع یا تابعیت مخترع که به سه روش مسیر ملی، منطقه ای و بین‌الملی قابل ثبت است.

مسیر ملی: اختراع یک حق سرزمینی است اگر من ماژیکی را اختراع کردم و در سیستم ثبت اختراع ایران به ثبت رساندم یک حق مخترعی برای من در قلمرو ایران است اما اگر من بخواهم بازار اون محدوده ی حمایت قلمرو را گسترش دهم ناچار به ثبت رساندن در کشورهای دیگر هستم والا اگر در ایران به ثبت برساند و یک نفر اختراع من را در امارات به ثبت برساند و شروع به تولید ماژیک کند من هیچ کاری نمی توانم کنم. چون اختراع من فقط در قلمرو ایران به ثبت رسیده است.

حالا در کدام کشور به ثبت برساند یک سری فاکتور دارد و در همه ی کشورها قابل ثبت نیست.

مثلاً اختراع ساعت. این اختراع مثلاً در کشورهای افغانستان یا اکثر کشورهای آفریقایی دیگر ساعت را نمی توانند نقض کنند چون بازار و تکنولوژی را ندارند. پس مخترع باید ببیند بازار مصرف کجاست و کجا توان فنی را دارد که نتوانند با توان فنی اختراع من را نقض کنند یا محل ساخت کجا باشد.

مخترع باید یک سری فاکتورها 1) محل ساخت 2) بازار مصرف 3) توان فنی کشورها را ارزیابی کند که کجاها ممکن است اختراع نقض شود و کجا اختراع را به ثبت برساند.

مسیر منطقه‌ای

یک سری کشورها معاهدات منطقه ای تصویب کرده اند که یک سازمان منطقه ای ایجاد کرده اند که آن سازمان منطقه ای اختراع را به نیابت از آن ها به ثبت می رساند از جمله اتحادیه ی اروپا.

اختراع را در دفتر اتحادیه اروپا به ثبت رساندم و در مقام قلمرو اروپا ثبت و قابل نقض نیست. در واقع با یک اظهار نامه به جای چند اظهارنامه اختراع خود را در این مسیر منطقه ای به ثبت می رساند و اتحادیه اروپا شامل 28 کشور است که قابل حمایت است.

مزایا: یک اظهار نامه دارای 28 اظهارنامه که هم هزینه را پایین می آورد و هم زمان را کمتر می کند ولی یک اشکال که مسیر منطقه ای دارد این است که اگر اظهارنامه ی من به هر دلیلی در مسیر منطقه‌ای رد شد اینجا دیگر نمی شود مراجعه کنم مستقیماً به سیستم اختراع مثلاً انگلیس ، فرانسه ، آلمان و...

ولی اگر مسیر ملی بود من اظهار نامه دادم به آلمان، ایتالیا، اسپانیا و ... همزمان ممکن اظهار نامه من در آلمان رد شود ولی در فرانسه ممکن است رد نشود.

مسیر سوم: بین المللی The Patent Cooperation Treaty

یک کنوانسیونی تحت نظر سازمان مالکیت فکری به تصویب رسیده تحت عنوان PCT (معاهده ی همکاری ثبت اختراعات)

پی سی تی راهی آسان است که اختراعات بتواند غیر از ملی در کشورهای دیگر به ثبت برساند کشورها با ایجاد P.C.T یک سری تعهداتی را پذیرفته اند و براساس آن متعهد شده اند ثبت اختراعات را در P.C.T تسهیل کنند.

اهداف P.C.T:

1. ساده کردن اختراعات و روان کردن آن

2. یکسان سازی قواعد و روش ها

3. اقتصادی کردن و کم کردن هزینه های ثبت

4. سریع شدن در اشتغال و توسعه اقتصادی

5.صرفه جویی در هزینه های ثبت اختراع

امیدوارم این یادداشت مفید و براتون قابل استفاده بوده اگر در این زمینه سوالی داشتید می تونید از طریق صفحۀ اینستاگرام باهم در ارتباط باشید.