تا همین چند سال پیش، کسبوکار اینترنتی در ذهن بسیاری تنها به معنای داشتن یک پیج اینستاگرامی یا فروشگاه آنلاین بود. اما امروز ما با اکوسیستمی روبهرو هستیم که شامل صدها استارتاپ، فریلنسر، فروشنده مجازی، پلتفرم واسط و کسبوکارهای نوپای دیجیتال است. با بزرگ شدن این فضا، نگاه قانونگذار هم جدیتر شده؛ بهویژه در حوزه مالیات. حالا دیگر برای فرار از مالیات نمیتوان پشت عنوان «استارتاپ نوپا» یا «کسبوکار اینترنتی کوچک» پنهان شد.
اگر کسبوکاری آنلاین دارید، باید حسابداری مالیاتی آن را جدی بگیرید. چرا؟ چون جریمه، تعلیق درگاه پرداخت یا حتی مسدود شدن حساب بانکی، شوخی نیست.
در این مقاله، به زبانی ساده و کاربردی، درباره حسابداری مالیاتی کسبوکارهای اینترنتی در ایران صحبت میکنیم؛ از قوانین جدید گرفته تا اشتباهات رایج و راهحلهایی که واقعاً جواب میدهند.
سالها بود که فروشندگان مجازی و استارتاپها خارج از رادار سازمان امور مالیاتی فعالیت میکردند. اما با اتصال درگاههای پرداخت به پرونده مالیاتی، بررسی تراکنشهای بانکی، و راهاندازی «سامانه مؤدیان»، دیگر همه چیز زیر ذرهبین قرار گرفته. الان دیگر اگر از طریق فروشگاه آنلاین، اپلیکیشن، اینستاگرام یا هر پلتفرم دیگری درآمد دارید، موظف به ثبت آن هستید.
بله. اگر درآمد دارید، مشمول مالیات هستید. حتی اگر هنوز شرکت ثبت نکردهاید، ولی تراکنشهای شما از یک سقف مشخص بالاتر رفته، احتمال دارد بهعنوان مؤدی شناسایی شده باشید. سازمان مالیاتی فقط به دنبال «نام شرکت» نیست، بلکه به دنبال «جریان پول» است. پس این تصور که "چون هنوز ثبت رسمی ندارم پس مالیات ندارم" کاملاً اشتباه است.
یکی از اشتباهات رایج این است که بنیانگذاران استارتاپها حسابداری را به بعد از جذب سرمایه موکول میکنند. تصور میکنند فعلاً در مرحله تست بازار هستند و نیازی به ساختار مالی نیست. اما درست زمانی که اولین سرمایهگذار وارد میشود یا درآمد قابل توجهی از درگاه پرداخت ایجاد میشود، همه چیز پیچیده میشود:
نتیجه؟ جریمه، دردسر، اعتماد از دست رفته سرمایهگذار.
از سال ۱۴۰۲ به بعد، تغییرات مهمی در حوزه مالیات دیجیتال رخ داده:
پس اگر فکر میکردید میتوان درآمدهای آنلاین را پنهان کرد، بهتر است مسیر شفاف و درست را انتخاب کنید.
اگر هنوز کسبوکار شما در مرحله ایده است، اشکالی ندارد. اما از همان لحظهای که وارد فضای مالی میشوید، نیاز به نظم دارید. تمام پرداختها، درآمدها، هزینهها و قراردادها باید ثبت شوند.
با استفاده از نرمافزارهای حسابداری مدرن، مثل نرمافزار مالی و حسابداری دژاوو، میتوانید صدور فاکتور، گزارشگیری و تهیه اظهارنامه مالیاتی را ساده و دقیق انجام دهید. این نرمافزارها مخصوص کسبوکارهای آنلاین طراحی شدهاند.
حسابداری کسبوکارهای سنتی با دیجیتال متفاوت است. بهتر است با مشاورانی کار کنید که با تراکنشهای آنلاین، درآمدهای واسط، تبلیغات دیجیتال و مسائل استارتاپی آشنا باشند.
حساب شخصی را از حساب کسبوکار جدا کنید. استفاده از یک حساب واحد برای خرید شخصی و دریافت پول فروش، فقط باعث پیچیدگی و دردسر در زمان حسابرسی میشود.
حتی اگر درآمد کمی دارید، ارسال اظهارنامه (صفر یا مثبت) به سازمان مالیاتی الزامی است. تأخیر در ارسال آن جریمههای سنگینی دارد.
بسیاری از بنیانگذاران استارتاپها در ایران تصور میکنند مالیات، مانعی برای رشد است. در حالی که اگر از ابتدا ساختار مالی و حسابداری شفاف داشته باشند، نهتنها مشکلی ایجاد نمیشود، بلکه اعتماد بانکها، سرمایهگذاران و حتی مشتریان نیز جلب میشود. حسابداری مالیاتی خوب، یعنی سرمایهگذاری روی آینده کسبوکار.
پس اگر واقعاً قصد رشد دارید، از همان قدم اول، حسابداری مالیاتی را جدی بگیرید.
