هنگامی که درباره گرده افشانی موجودات صحبت میکنیم، اولین موجودی که به ذهنمان خطور میکند زنبور عسل است؛ اما اگر فکر کنیم که زنبور عسل تنها موجودی است که با گرده افشانی به ادامه نسل گل ها و گیاهان کمک میکند اشتباه کرده ایم. در واقع باید گفت موجودات زیادی در گرده افشانی دخالت دارند. در ادامه به معرفی آنها و دلایل برتری زنبور عسل برآنها میپردازیم. با میس بی همراه باشید.
بزرگتر و پشمالوتر یا پرموتر از زنبور عسل اند، اما همچنان مفیدند؛ آنها زنبورهای گرده افشان اند. آنها شهد گلها را با زبان دراز و مودار خود میمکند. این زنبورهای گرده افشان نیز درست مثل زنبور عسل اجتماعی زندگی میکنند و دارای ملکه هستند. اما کلونی آنها بسیار کوچکتر است.
این نوع زنبورها شهرت خوبی ندارند. بخش بزرگی از این نوع زنبور عسل برای گرده افشانی گیاهان هیچ نقشی ندارند. چون بر روی بدن صاف و بیموی آنها گردههای گلها و گیاهان نمی چسبد. اما این نوع زنبورها گردهها وشیره گلها و گیاهان را در جاغور یا در محلی در گردن خود جمع کرده و نوزارد خود را با آن تغذیه میکنند.
آنها ظاهرا خطرناک به نظر می رسند و نظر به رنگ مانند زنبور عسل و زنبور های بی مو هستند. اما این مگس های گلزار بی ضررند و نمی توانند نیش بزنند. آن ها شیره گل ها و گیاهان را دوست دارند و گرده افشانی می کنند. حتی لاروا های مگس گلزار مفید اند. و با میل حشرات کوچک و مضر نباتات را می بلعند.
آنها به عنوان حیوانات دوررگه میان نوعی زنبور گرده افشان و یک نوع مگس قرار دارند و برای همین هم گاو مگس یا زنبور مگسی نامیده شده اند. هزاران گونه آنها در سراسر جهان وجود دارد که بیش از ۳۰ نوع آن در آلمان موجود است. این حیوان خوردن تخم و کرم حشرات را ترجیح می دهد.
بیش از ۱۸ هزار نوع از پروانه ها وجود دارد و تقریبا همه آنها رنگارنگ و زیبا هستند. آنها گر چه با پاهای نازک و بلند و با اندام ظریف شان نمی توانند گرده های زیادی از گل ها را انتقال دهند، چنانچه زنبور عسل اینکار را انجام می دهد اما در عین حال آن ها کار گرده افشانی را به خوبی انجام می دهند.
آنها دارای نسبت به پروانه ها کمتر رنگین هستند اما به یک خانواده تعلق دارند. تفاوت در این است که این حشره در شب پرواز می کند. اما بال های رنگارنگ آنها بی فایده اند. آنها نیز به گل ها علاقه دارند. برخی از این نوع پروانه ها آفات ناخواسته در بخش کشاورزی هستند.
قاب بالان که نوعی از قانغوزک ها یا مادرکیک ها هستند هم گرده افشانی می کنند؟ بله، بعضی از آن ها. چنانچه این قانغوزک سبز و طلایی براق این کار را انجام می دهد. این حیوان بریدگی های گیاهان وشیرخ گل ها ومیوه ها را می مکد. در حدود ۴۰۰۰ نوع از این نوع قاب بالان در سراسر جهان وجود دارد.
نه تنها حشرات اند که برای تولید مثل نباتات کمک کرده اند، بلکه پرندگان نیز کمک می کنند. گونه هایی با نول نازک مثل این مرغ مگس خوار در تصویر، گرده های گل ها را از یک گل به گل دیگر انتقال می دهد.
نام آن ها گویای همه چیز است. نه تنها مرغ مگس خوار شهد گل ها را انتقال می دهد؛ بلکه همچنان این پرندگان شیره خوار در گرده افشانی گل ها نیز سهم دارند. این پرنده حدود ۱۲ سانتی متر قد داشته و به طور خاص روی برگ های گل بامیه می نشیند.
شاید وقتی صحبت از گرده افشانی در میان باشد، این حیوان کمتر به ذهن خطور کند. اما این اشتباه است. برخی از گونه های خفاش ها نیز از گرده گل ها تغذیه می کنند. آنها گرده گل ها و گیاهان را با زبان دراز خود می مکند. حتی گیاهانی وجود دارند که به خفاش ها به عنوان گرده افشان محتاج اند.
این ها ابر ستارههای گرده افشانی هستند. زنبور عسل باید طیف گستردهای از گلها را جستجو کند و شهد آنها را مکیده و گرده گلها را به کندو بیاورد. آنها رقبای زیادی نیز دارند. هزاران گونه از زنبورهای وحشی و حشرات دیگر نیز برای گرده افشانی در حال حرکتاند.
حالا که بررسی موجوداتی که گرده افشانی میکنند پرداختیم باید اضافه کنیم که زنبور عسل از بین همه آن ها برترین گرده افشان است. چرا؟ دلایل زیادی که در زیر به بیان چند مورد از آنها میپردازیم.
1. جمعیت زنبور عسل نسبت به سایر حشرات گرده افشان بسیار زیاد می باشد.
2. شعاع پرواز زنبور عسل بیشتر است.
3. وفاداری و پایبندی زنبور عسل به منطقه مورد نظر بیشتر است.
4. وفاداری و پایبندی زنبور عسل به گونه گیاه مورد نظر بیشتر است.
5. تاثیر سموم حشرهکش که مصرف آنها برای محصولات کشاورزی معمول می باشد، روی زنبور عسل کمتر از سایر حشرات گرده افشان اثر میکند. به عبارت دیگر به واسطه قدرت تولید مثل زیاد و رفتارهای به خصوص زنبور عسل، جمعیتی از این حشره که تحت تاثیر سموم قرار گرفته و از بین می روند سریعاً ترمیم و جایگزین میگردند.
6. اطلاعات انسان درمورد پرورش، تکثیر و نگهداری زنبور عسل بیشتر از سایر حشرات گرده افشان است.
7. زنبور عسل علاوه بر نقش اصلی اش در گرده افشانی گلها، درتولید عسل، موم، گرده وسایر فرآوردههای دیگر فعالیت دارد که بدین جهت مورد توجه بیشتر می باشد.
8. زنبور عسل را در هر شرایط آب و هوایی می توان نگهداری کرد؛ چون سریعاً با آن شرایط سازش یافته و فعالیت میکند.
9. اغلب حشرات در زمستان به خواب زمستانه میروند؛ درحالی که زنبور عسل چنین رفتاری ندارد و متناسب با شرایط محیطی فعالیت خود را تنظیم میکند.
10. کلنیهای زنبور عسل را می توان به راحتی به نقاط مختلف جابه جا کرد.
امیدواریم از مطلب امروز استفاده کرده باشید و قدر این موجود استثنایی را درک کرده باشیم.
ایام به کام!
