شرایط پرورش شترمرغ در یک مزرعه پرورش شترمرغ ممکن است متفاوت باشد ولی در برخی شرایط و در کلیات مشابه هستند و در این نوشتار به انها نگاهی هرچند اجمالی می پردازیم.
الف) نگهداری مولد و تولید تخم
مدیریت مولد به دو دوره ی عمده تقسیم می گردد :
شرایط پرورش شترمرغ در دوره ی تولید مثل
معمولا شترمرغ یک روز در میان ( با استراحت در فواصل زمانی معین ) در دوره ی تولید مثل تخم می گذارد . در صورتی که فصل های گرم سال بیشتر باشند فصل تولید مثل شترمرغ نیز بیشتر وطولانی تر است .
این دوره گاهی اوقات در بعضی مناطق تا ۱۰ ماه طول می کشد و محصولی بالغ بر ۱۰۰ تخم به همراه دارد . برای بدست آوردن بالاترین بازده در این دوره شترمرغ ها هرگز نباید جا به جا شوند .
در ایران میزان تخمگذاری حدود ۷۰ الی ۱۰۰ تخم در یک دوره میباشد.
مزرعه ی تولید تخم شترمرغ امکانات زیر را باید داشته باشد :
پن های تولید مثل
دانخوری ( صرفا نباید به چرا اکتفا شود )
آبخوری
سایبان
آشیانه ی مخصوص تخم گذاری ؛ برای ساختن لانه و تخم گذاری ، مولدها خودشان اقدام می کنند . این کار را با پاشیدن ذرت و قرار دادن تخم در آن می توانیم انجام دهیم و معمولا مورد قبول مولدها واقع می شود .
برای ممانعت از درگیری نرها و ورود شغال که تخم ها را می خورد و مولدها را می ترساند باید حصار سیمی ۵/۱ متری بگذارید .
تعداد نر و ماده شترمرغ
روش های زیادی در این باره وجود دارد و انتخاب کردن روش مناسب بستگی به شرایط مختلف و بازده تخم ها در سال های گذشته دارد .
برخی از روش های تجربه شده شترمرغ
۱ نر و ۱ ماده
۱ نر و ۲ ماده
ا نر و ۳ ماده نکته : بعضی از نرها فقط یک ماده را قبول کرده و بقیه را رها می کنند .
۲ نر و ۲ ماده
۲ نر و ۳ ماده نکته : این دو روش در ثبت محصول سبب اشکالاتی می شوند . در این روش ها روشی که از همه مناسب تر و به صرفه تر به نظر می رسد روش دوم ( ۱ نر و ۲ ماده ) می باشد
تغذیه ی دوره ی تخم گذاری شترمرغ
برای بهبود شرایط پرورش شترمرغ از دو روش استفاده می شود:
روش نامحدود :این روش مناسب ترین روش است که به صورت نامحدود در سطح مرتع خوراکی در اختیار مولدها قرار می گیرد . علت رجحان این روش : ارزان ،راحت ، باعث چاقی نمی شود . پرنده همیشه آرام و سیر و در حالت طبیعی می باشد .
نکته : در این روش اگر خوراک کمتر از مقدار کافی مصرف شود ، نیاز غذایی حیوان تامین نشده و اثر سوء خواهد گذاشت .
علل کاهش مصرف از این قرار است :
شرایط نامطلوب چراگاه
کافی نبودن غذای مکمل
کیفیت پایین غذای مکمل مثل داشتن کپک یا مزه ی ناخوشایند
چیدن کوبی بلافاصله قبل از دوره ی تولید
پریا مایه
انگل و بیماری
عوامل وراثتی در خود مولدها
اضطراب شترمرغ
روش محدود ؛ به طور آماده خوراک در اختیار حیوان قرار می گیرد . این روش جایی که علوفه در دسترس نباشد مناسب است .
نکته : از مصرف زیاد خوراک در روش محدود باید جلوگیری کرد زیرا باعث چاقی می شود و بر باروری جنسی شترمرغ چه ماده و چه نر اثر زیان باری دارد . همچنین مصرف کردن زیاد پروتئین ، اضطراب گرمایی و یا تولید تخم های با پوسته خشک را ایجاد می کند .
دوره ی استراحت شترمرغ
چون باید در دوره ی تولید از هرگونه جابه جایی و فعالیت غیر طبیعی دوری کرد ، لذا عمده کارهای مرتبط به مدیریت مولد در دوره ی استراحت انجام می گیرد :
پرکنی شترمرغ
مبارزه با بیماریهای شترمرغ برای ایجاد بهترین شرایط پرورش شترمرغ برخی اوقات ناگزیر از پرکنی شترمرغ ها میشویم:
مبارزه با انگل های خارجی مثل کک ، کنه ،شپش به وسیله ی افشانه های ضدعفونی .
مبارزه به وسیله ی دارو و با انگل های داخلی مثل کرم نواری و کرم پهن .
واکسیناسیون در مقابل بیماری هایی مثل ادرار سبز ،تورم روده ، نیوکاسل .
نکته: مشاوره با متخصص در سه مورد بالا الزامی می باشد چون درمان های نادرست خطر زیادی دارد و گاهی تلفات سنگینی اتفاق می افتد.
جدا کردن نر و ماده شترمرغ
برای ایجاد بهترین شرایط پرورش شترمرغ شناسایی شترمرغ های اقتصادی یک امر ضروری بوده و به همین جهت در مقاطعی از هم جدا کرده و مطابق شرایط بعدی عمل می کنیم.
تغذیه در دوره ی استراحت خود به دو دوره تقسیم می شود :
دوره ی تعدیل وزن ؛ مولد ها غالبا به کاهش وزن احتیاج پیدا می کنند . تا چند هفته به پایان دوره ی استراحت این کار انجام می شود . جیره ی آن عبارت است از مکمل ویتامین معدنی همراه با علوفه ی خشک یا تازه با خوراک .
نکته : به مولد ها هیچ نوع غله ای داده نمی شود به استثنای مواردی مثل :بعد از پرکنی مایه کوبی ، هنگام بیماری یا هوای سرد حداکثر ۳۰۰ گرم به هر پرنده داده می شود .
دوره ی آمادگی جنسی ؛ که در ۲ یا ۴ هفته ی پایانی دوره ی استراحت انجام می شود . جیره ی آن عبارت است از علوفه ی تازه با ۴۰۰
