بررسی روندهای فناوری از دو دیدگاه برای شرکتها و سازمانها دارای اهمیت است: 1- سرمایهگذاری و 2- ارائه سرویس به کاربران. از این رو، شرکتها و سازمانها همواره دنبال تعیین فناوریهای تأثیرگذار هستند تا بتوانند براساس آنها خطمشی خود را تعیین نمایند. کسب و کارهایی که از پیشرفتهای فناوری حداکثر استفاده را میبرند، در مکان مناسبتری از نظر بازده سرمایهگذاری قرار گرفته و تغییرات فناورانه باعث ایجاد شوک به سیستم یا افراد آن کسب و کار نمیشود.
طبق گزارشی که اخیراً توسط مؤسسه مککنزی منتشر شده است، در ده سال پیش رو پیشرفتهای فناوری بیشتری را نسبت به 100 سال گذشته تجربه خواهیم نمود. بهطوری که ممکن است رشد 10 ساله تجارت الکترونیک تنها در سه ماه اتفاق بیفتد. از طرفی، هر تعییری همواره چالشهایی را نیز بهدنبال دارد که یکی از مهمترین آنها در مسئله تغییرات فناوری، مشخص نمودن این امر است که کدام یک از این تغییرات مهمتر بوده و ثمره بیشتری فراهم میکنند. در این راستا، مؤسسه مککنزی در گزارشی در خصوص فناوریهای تأثیرگذار، 10 فناوری برتری که میتواند بیشتر مورد توجه سرمایهگذاران قرار گیرد را معرفی نموده است. در ادامه این گزارش هر یک از این فناوریها را معرفی نموده و توضیحاتی برای هر کدام ارائه میدهیم.
1- اتوماسیون و مجازیسازی فرآیندها
تقریباً نیمی از فعالیتهای کاری در حال انجام میتوانند در چند دهه آینده خودکار شوند. مککنزی پیشبینی کرده است که «تا سال 2025، بیش از 50 میلیارد دستگاه متصل به اینترنت اشیاء صنعتی (IIoT) وجود خواهد داشت و رباتها، اتوماسیون و چاپگرهای سه بعدی حدود 79.4 زتابایت داده در سال تولید خواهند کرد».
2- آینده ارتباطات
ارتباطات دیجیتالی سریعتر که توسط 5G و اینترنت اشیاء ارائه میشود، پتانسیل ایجاد تحولی عظیم در فعالیتهای اقتصادی را دارند. به طوری که پیادهسازی ارتباطات سریعتر در «حمل و نقل، مراقبتهای پزشکی و بهداشتی، تولید و خردهفروشی می تواند تولید ناخالص داخلی جهانی را تا سال 2030 از میزان 1.2 تریلیون دلار به 2 تریلیون دلار افزایش دهد». در این راستا، 5G و IoT یکی از اصلیترین روندهای فناوری در دهه آینده خواهند بود.
3- زیرساختهای توزیع شده
تا سال 2022، 70 درصد از شرکتها از پلتفرمهای ترکیبی مبتنی بر ابر یا چند ابری به عنوان بخشی از زیرساخت فناوری اطلاعات توزیع شده، استفاده خواهند کرد. این بدان معناست که دادهها و پردازشها را میتوان در فضای ابری مدیریت کرد. مککنزی اعلام کرده است «این روند فناوری به شرکتها کمک میکند تا سرعت و چابکی خود را افزایش، پیچیدگی را کاهش و در هزینهها صرفهجویی کنند و از سویی دیگر بتوانند امنیت سایبری خود را تقویت نمایند.»
4- نسل آینده محاسبات
مککنزی معتقد است که محاسبات نسل بعدی «به یافتن پاسخهایی برای چالشهایی که سالها جامعه علمی را درگیر خود کرده است، کمک کرده و قابلیتهای بیسابقهای را برای کسب و کارها ایجاد میکند». این بخش شامل مجموعهای از پیشرفتهای گسترده، از هوش مصنوعی کوانتومی تا وسایل حمل و نقل کاملاً خودران است.
5- هوش مصنوعی کاربردی
هوش مصنوعی یکی از بزرگترین روندهای فناوری است. این در حالی است که در حال حاضر، در مراحل اولیه توسعه آن هستیم. هرچه این فناوری پیشرفتهتر میشود، برای توسعه بیشتر ابزارهای مبتنی بر فناوری هوش مصنوعی بهکار گرفته میشود. بهعنوان مثال، آموزش ماشینهای هوشمند برای تشخیص الگوها و بهدنبال آن، ارائه سرویس براساس آنچه توسط ماشینها شناسایی شده است، از کاربردهای سطح پیشرفته فناوری هوش مصنوعی است. تا سال 2024، گفتار تولید شده توسط هوش مصنوعی در بیش از 50 درصد از تعاملات مردم با رایانه نقش اساسی ایفا خواهد نمود. با این حال، شرکتها همچنان در جستجوی راههایی برای استفاده مؤثر از هوش مصنوعی هستند.
6- آینده برنامهنویسی
نرم افزار 2.0 یا آینده برنامهنویسی، جایی است که شبکههای عصبی و یادگیری ماشین، کدنویسی کرده و نرمافزار جدید ایجاد میکنند. به گفته مککنزی، «این روند فناوری، مقیاسپذیری و انتشار سریع برنامههای کاربردی جدید مبتنی بر داده و هوش مصنوعی را ممکن میسازد». با این روند برنامهنویسی، تا حدی، میتوان شاهد ایجاد برنامههای نرمافزاری بسیار قویتر و توانمندتر از هر چیزی که امروزه وجود دارد، باشیم.
7- معماری اعتمادزا
در سال 2019، بیش از 8.5 میلیارد داده ثبت شده در معرض خطر قرار گرفت. با وجود پیشرفت در امنیت سایبری، مجرمان همچنان در جهت دستیابی به اطلاعات تلاش میکنند. به عنوان یک روند رو به رشد فناوری، معماریهای اعتمادزا به مبارزه با جرایم سایبری کمک خواهند کرد. یکی از رویکردهای ایجاد یک معماری اعتمادزا، استفاده از دفتر کل توزیع شده، مانند بلاکچین است. مککنزی خاطرنشان میکند: «علاوه بر کاهش نقض حریم خصوصی، معماریهای اعتمادزا، موجب کاهش هزینههای مرتبط با رعایت مقررات امنیتی و همچنین هزینههای عملیاتی و سرمایهای مرتبط با امنیت سایبری میشوند».
8- انقلاب زیستی
«پیشرفتهای علم بیولوژیکی، تأثیرات قابل توجهی بر اقتصاد و زندگی آحاد مردم داشته و بر صنایع مختلف از سلامت و کشاورزی گرفته تا کالاهای مصرفی، انرژی و مواد تأثیر میگذارد». انقلاب زیستی که با هوش مصنوعی، اتوماسیون و توالییابی DNA پیش میرود، نوید توسعه ژندرمانی و داروهای بسیار شخصیسازیشده را میدهد. این روند فناوری، در کنار ایجاد بازارهای جدید، برخی از سؤالات و چالشهای اخلاقی مهم را نیز مطرح میکند.
9- نسل آینده مواد
تحولات در علم مواد، پتانسیل تغییر بخشهای مختلف بازار از جمله داروسازی، انرژی، حمل و نقل، بهداشت، نیمه هادیها و تولید را بههمراه دارد. از جمله این مواد میتوان به گرافن اشاره کرد که یک لایه منفرد از اتمهای کربن هستند که به شکل شبکه لانه زنبوری چیده شدهاند و علیرغم نازکی باورنکردنی، حدود 200 برابر قوی تر از فولاد بوده و همچنین هادی بسیار کارآمدی است و نوید انقلابی در عملکرد نیمه هادیها را میدهد.
10- آینده فناوری پاک
انرژیهای تجدیدپذیر، حمل و نقل پاک و سبز، ساختمانهای با انرژی کارآمد و مصرف آب پایدار در مرکز روند فناوری پاک قرار دارند. با کاهش هزینههای مرتبط با فناوری پاک، استفاده از آنها گستردهتر شده و لزوم استفاده از آنها در صنایع مختلف احساس میشود.
* پینوشت: این نوشتار با همکاری سرکار خانم مهندس بهادری تهیه شده و در شماره 234 هفته نامه شنبه منتشر شده است.
