در این مقاله قصد خواهیم داشت تا تاثیر کریدور زنگزور بر تجارت و قدرت سیاسی و اقتصادی ایران را بررسی کنیم.
پیش از شروع لازم است که شناختی از منطقه قفقاز داشته باشیم با ما همراه باشید....
قفقاز منطقه ای ژئوپلتیکی و راهبردی که در تلاقی بین غرب آسیا و شرق اروپا واقع شده هست و همین جایگاه او باعث شده تا موازنه قدرت را از طریق تجارت و انتقال نفت و گاز و کالا ها از آسیا به اروپا را تغییر دهد و به نوعی مکانی مورد مناقشه برای بازیگران منطقه تلقی شود.
به همین منظور بازیگران منطقه چون آذربایجان و ترکیه و همچنین بازیگران خارجی چون آمریکا برای چنگ زدن بر این منطقه و پیش بردن منافع خود، به این فکر افتاده اند تا کریدوری در منطقه زنگزور واقع در ارمنستان و بین آذربایجان و نخجوان احداث کنند، که برای هر طرف سود کلانی دارد و برای ایران ضرری بیش نیست.
در ادامه درمورد سود و زیانی که این کریدور برای کشور های منطقه ایجاد کرده بحث خواهیم کرد.
ایران با ۱۵ کشور دارای مرز مشترک است که یکی از این کشور ها ارمنستان است که کوچک ترین مرز مشترک را با این کشور داراست و علاوه بر آن شاهراه حیاتی برای ایران است که با توجه به روابط مطلوبی که با این کشور همسایه دارد به واسطه آن میتواند با روسیه و اروپای شرقی و حتی خود این کشور ارتباط تجاری برقرار کند اما فارغ از آن، جمهوری آذربایجان باتوجه به مناقشات و تنش هایی که بین باکو و ایروان وجود دارد روابط تجاری خود را با ترکیه و نخجوان و حتی اروپا را از طریق مسیر های ترانزیتی ایران به نخجوان و بعضا ترکیه با وجود طولانی بودن و سخت بودن اما امنیت داشتن انجام میدهد؛
از سود های دیگری که میتوان برای ایران این شاهراه حیاتی داشته باشد نظارت ایران بر این منطقه و تامین سود از طریق هزینه های گمرکی و وجود امنیت مسیر برای سایر کشور های منطقه است اما ایجاد کریدور زنگزور موازنه قدرت را تغییر میدهد و به نوعی به تعبیر کارشناسان، ایران را به خفگی تجاری اما نه مطلق سوق میدهد.
در ادامه لازم است درباره جزئیات این کریدور و معایب آن بیشتر صحبت کنیم....
داستان کریدور زنگزور تنها از جایی آغاز شد که تنش بین باکو و ایروان بالا گرفت و پس از توافقنامه ای بین نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان و الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان در حضور رئیس جمهور آمریکا امضا شد و به گفته آمریکایی ها نقطه ای برای شروع پروژه احداث کریدور زنگزور بود تا آذربایجان بدون عبور از ایران برای رسیدن به نخجوان و بعضا ترکیه و اروپا راحت تر و سریع تر بتواند ارتباط تجاری برقرار کند اما بزرگ ترین مشکلی که ایجاد میکند برای ایران بود که در ادامه میپردازیم.
همانطور که نقش ایران را در قفقاز با تنش و تضعیف همراه میکند ، باعث میشود که ایران مطلقا نتواند مثل قبل به روابط تجاری بدون محدودیت و تحریم، از طریق این منطقه با سایر کشور های اروپا و روسیه و حتی ارمنستان ادامه دهد در ضمن این پایان ماجرا نیست
پاشنه آشیل اصلی آن قرارداد ارمنستان با آمریکا بود که به موجب آن مدیریت این کریدور به مدت ۹۹ سال به شرکت های آمریکایی واگذار شد و این آغاز ماجرا برای ایران است که علاوه بر قطع کردن دست ایران بر قفقاز موجب نا امنی مرز های ایران و حتی حضور ناتو در مرز های شمالی ایران میشود و دیگر ایران مثل سابق کنترل کامل بر مسیر ترانزیتی به ارمنستان را ندارد و مجبور است تا از مسیر هایی با محدودیت و تحریم هایی که بر سر راهش وجود دارد استفاده کند.
نویسنده:محمدمهدی خلیلی
دانشجوی کارشناسی علوم سیاسی
دانشگاه :شاهد
منابع:تسنیم .کریدور زنگزور دالان نفوذ ناتو
Politico. Regional power shifts in the South Caucasus. Politico.
