در روز ۱۳ دی ماه، وقایعی در دانشگاه بیرجند رخ داد که اگرچه با شعار اولیه مطالبات معیشتی آغاز شد، اما به سرعت مسیر خود را به سمت اقدامات ساختارشکنانه تغییر داد. پخش برگه با عناوین تحریکآمیز نظیر «به نام رنگین کمان» و شعارهایی همچون «وقتی نان نیست عدالت نیست، وقتی عدالت نیست آزادی معنا ندارد» در خوابگاه دخترانه (صدف)، نشان از یک سازماندهی از پیش تعیین شده داشت. این بروشورها که با هدف ایجاد نارضایتی عمومی و همسو کردن دانشجویان با اهداف بزرگتر طراحی شده بودند، تلاش داشتند تا مطالبات اقتصادی را به یک پروژه سیاسی فراگیر تبدیل کنند.
با وجود آنکه بخشی از دانشجویان تحت تأثیر شرایط معیشتی ممکن است در تجمعات شرکت کرده باشند، اما سؤال بنیادین این است: آیا شعارها و اقدامات انجام شده، ارتباطی منطقی با گرانی و مشکلات اقتصادی داشت؟
هتک حرمت نمادها؛ گسست کامل از مطالبات اقتصادی
تضاد آشکار در این تجمعات زمانی بروز کرد که اقدامات صرفاً اقتصادی به کنار گذاشته شد و شعارهای ضد حکومتی و توهینآمیز جایگزین آن گردید. پاره کردن بنر یادبود حاج قاسم سلیمانی، اقدام به پایین کشیدن پرچم جمهوری اسلامی و توهین مستقیم به مقام معظم رهبری، دیگر در حیطه اعتراض به قیمت ارزاق یا معیشت قرار نمیگیرد. این اقدامات مصداق بارز برهم زدن نظم عمومی و وارد کردن اهداف سیاسی رادیکال به یک محیط علمی است. هیچ رابطه مستقیمی میان حل معضلات اقتصادی و هتک حرمت نمادهای ملی و مذهبی وجود ندارد. حل مشکلات اقتصادی نیازمند ارائه راهکارهای کارشناسی، گفتوگو با مسئولین ذیربط و پیروی از کانالهای قانونی است، نه تخریب و اهانت.
اتفاقاً، با شعاردهی سیاسی و ضد نظام، نهتنها مشکل اقتصادی حل نمیشود، بلکه فضای کشور به سمت بیثباتی و آشوب سوق داده میشود که خود بزرگترین مانع برای هرگونه بهبود وضعیت اقتصادی خواهد بود. ادامه پیدا کردن این تجمعات در روزهای دوم و سوم، پس از آغاز اقدامات تندروانه، نشان میدهد که هدف اصلی از ابتدا «اقتصاد» نبوده، بلکه زمینهسازی برای «اغتشاش» بوده است.
نکته بسیار قابل تأمل، ممانعت برخی از افراد در همان جمعیت از فیلمبرداری بود. این رفتار نشاندهنده این است که بخش سازماندهنده، از ماهیت واقعی اقدامات خود آگاه بوده و میدانسته است که این حرکت، یک اعتراض مسالمتآمیز نیست، بلکه اقدامی است که در صورت ثبت و انتشار، ماهیت واقعی خود را آشکار خواهد ساخت.
رد خط قرمز اعتراض: از تظاهرات مسالمتآمیز تا اغتشاش سازمانیافته
اقدامات خشونتآمیز صورت گرفته در طول سه روز، خط قرمز هر اعتراض مسالمتآمیزی را رد کرد. آتش افروزی جلوی درب خوابگاه دخترانه، حمله به دانشجویان بسیجی و حتی ضرب و شتم کارمند دانشگاه، و تخریب ماشین حراست، جملگی رفتاریهای بودند که در این چند روز رخ داد. این اقدامات دیگر ذیل مفهوم «اعتراض به اقتصاد» قابل تعریف نیستند. اعتراض باید برای اصلاح باشد، در چارچوب قانونی صورت گیرد و هدف آن بهبود شرایط در چارچوب نظام باشد. رفتارهایی که با آتش، حمله و تخریب همراه است، به هیچ وجه نمیتواند اعتراض طبیعی قلمداد شود؛ اینها مشخصاً مصداق اغتشاش هستند. تجمعاتی که از مطالبات صنفی فاصله گرفته و با اهداف سیاسی، امنیتی و ساختارشکنانه همراه میشوند، صرفاً به دنبال ایجاد هرج و مرج بوده و نتیجهای جز به خطر انداختن امنیت دانشگاه و کشور در پی نخواهند داشت.
توصیه رهبری به جوانان باتوجه به اتفاقات اخیر
این تحرکات، در راستای توصیههای دلسوزانه رهبر معظم انقلاب قرار نمیگیرد. همانطور که ایشان بهدرستی اشاره کردند: «جوانهای عزیز! دینتان، فکر سیاسیتان، حضورتان، آمادگیهایتان، جدیتان را در امر پیشرفت کشور حفظ کنید؛ همچنین وحدتتان را حفظ کنید؛ وحدت یکپارچه بر هر دشمنی فائق میآید.» تفرقهافکنی، توهین به مقدسات و تخریب محیط دانشگاه، دقیقاً در جهت تضعیف وحدت ملی و مقابله با پیشرفت کشور است که دشمنان همواره به دنبال آن هستند. حفظ آمادگی و جدیت در مسیر پیشرفت، مستلزم دوری از این آشوبها و تمرکز بر مطالبات سازنده است.
دانشگاه باید فضایی امن و سالم برای یادگیری، ابداع و ارتقاء فکر باشد، نه میدانی برای اجرا و ترویج افکار ضد نظامی.
