برای درس زیستشناسی که ضریب تعیینکنندهای در رتبه کنکور دارد، باید روشمند و مفهومی مطالعه کنید. در اینجا یک برنامه جامع و گامبهگام برای مطالعه این درس ارائه میشود:
۱. کتاب درسی، محور اصلی مطالعه باشد
همه چیز از متن کتاب درسی میآید و طراحان سوال، به جزییات آن اشراف کامل دارند.
· مطالعه خط به خط: متن اصلی، پاورقی ها، تصاویر، زیرنویس تصاویر، جداول و حتی فعالیتها و آزمایشها را با دقت بخوانید.
· توجه به کلمات کلیدی: به کلماتی مانند «همیشه»، «هرگز»، «تنها»، «گاهی»، «مهم ترین»، «منبع اصلی» و ... دقت ویژهای داشته باشید.
· بررسی شکلها: کتاب زیست مملو از شکل است. سعی کنید شکل را با چشم ذهن ببینید و نامگذاری بخشهای مختلف آن را به خاطر بسپارید. از خود بپرسید: «این شکل چه پیامی را میخواهد منتقل کند؟»
۲. مطالعه را عمیق و ترکیبی پیش ببرید
زیست شناسی یک درس کاملاً مفهومی و به هم پیوسته است.
· ایجاد نقشه ذهنی: بعد از مطالعه یک فصل، سعی کنید ارتباط بین مفاهیم را با یک نمودار یا نقشه ذهنی رسم کنید. مثلاً ارتباط بین غدد، هورمونها و اندامهای هدف را در یک سیستم به هم وصل کنید.
· تلفیق مطالب (ترکیبخوانی): قویترین سلاح برای درصد بالا در زیست، توانایی ترکیب مطالب است. وقتی مطلبی را میخوانید، به این فکر کنید که قبلاً کجاهای دیگر کتاب درباره این موضوع صحبت شده است.
· مثال: وقتی در مورد «میتوکندری» میخوانید، مباحث تنفس یاختهای در پایه دهم، یازدهم و دوازدهم را به هم گره بزنید.
· پرسش و پاسخ مداوم: هنگام مطالعه، مدام از خود سوال بپرسید. «چرا این فرآیند اتفاق میافتد؟»، «اگر این آنزیم نباشد چه میشود؟»، «علت این پدیده چیست؟»
۳. روش مطالعه صحیح: سه مرحلهای
صرفاً چشم دوختن به کتاب کافی نیست. این مراحل را طی کنید:
1. مطالعه اولیه (روخوانی و درک مفهوم): یک بخش (مثلاً ۲ یا ۳ صفحه) را با تمرکز بالا بخوانید و سعی کنید مفهوم اصلی را بفهمید. اگر جایی را متوجه نشدید، روی آن خط بکشید.
2. عمیقخوانی و نکتهیابی: بار دیگر همان بخش را با دقت بیشتر و با دید کنکوری بخوانید. زیر نکات مهم، کلمات کلیدی و استثناها خط بکشید. سعی کنید به سوالات ذهنی خود جواب دهید.
3. بازگویی و تثبیت (با صدای بلند یا برای خودتان): بعد از بستن کتاب، سعی کنید آنچه را که خواندهاید، برای خودتان توضیح دهید. این کار باعث میشود متوجه شوید که آیا واقعاً مطلب را فهمیدهاید یا فقط آن را حفظ کردهاید. اگر در توضیح دادن ناتوان بودید، یعنی نیاز به مطالعه مجدد دارید.
۴. تست زنی هوشمندانه
قرار نیست هر تستی را بزنید؛ بلکه باید از تست برای یادگیری بهتر استفاده کنید.و اینکه میتوانید کتاب ها و پکیج های مجموعه خیلی سبز را با قیمت خیلی پایین خریداری کنید برای این کار کافیست بر روی عبارت کد تخیفیف خیلی سبز کلیک کنید
· تست آموزشی (بعد از مطالعه): بعد از اتمام یک مبحث مشخص، بدون در نظر گرفتن زمان، تستهای آموزشی بزنید. در این مرحله، نگاه به کتاب اشکالی ندارد. هدف، آشنایی با انواع تیپ سوالات است.
· بررسی دقیق گزینهها: هنگام تست زدن، تک تک گزینهها را تحلیل کنید. ببینید چرا یک گزینه درست و بقیه غلط هستند. گزینههای غلط منبعی عالی برای یادگیری نکات جدید و ریز هستند.
· تست زماندار (جمعبندی): در مراحل بعدی که به تسلط رسیدید، از خودتان تست زماندار بگیرید تا سرعت عمل و مدیریت وقت را تمرین کنید.
۵. مرور مستمر و برنامهریزی شده (اصل کلیدی)
زیست فرار است و نیاز به مرور دائمی دارد. هرگز یک مبحث را تمامشده فرض نکنید.
· مرور روزانه: ۱۰-۱۵ دقیقه از مطالعه روز بعد را به مرور سریع نکات مهم درس قبل اختصاص دهید.
· مرور هفتگی: آخر هفته، یک تست ترکیبی از مباحث خوانده شده در طول هفته بزنید.
· مرور ماهانه: هر ماه یکبار، تمام مباحث خوانده شده را یک دور سریع مرور کنید (مثلاً با نگاه کردن به خلاصهها یا نکات هایلایت شده).
۶. مدیریت اشتباهات (برگه خطا)
حتماً یک دفترچه یا فایل مخصوص برای ثبت اشتباهات داشته باشید.
· هر تستی را که غلط میزنید یا درست اما شانسی زدهاید، در این برگه یادداشت کنید.
· بنویسید که دلیل غلط بودن پاسخ شما چه بوده است: «عدم دقت به متن کتاب»، «فراموشی نکته»، «عدم تشخیص ارتباط دو مبحث» و ...
· قبل از آزمونهای بعدی، حتماً این برگه را مرور کنید تا دیگر آن اشتباهات تکرار نشوند.
۷. یک برنامه پیشنهادی روزانه
· زمان مطالعه: زیست را در زمانی که ذهنتان آمادگی کافی دارد بخوانید (برای بسیاری از افراد، صبحها یا اوایل شب زمان مناسبی است).
· مدت زمان: یک بازه ۲ تا ۲.۵ ساعته را به زیست اختصاص دهید.
· تقسیمبندی بازه:
· ۷۰ دقیقه: مطالعه عمیق و مفهومی کتاب (مراحل سهگانه).
· ۱۰ دقیقه: استراحت کوتاه.
· ۴۰ دقیقه: تست زدن (ابتدا آموزشی، سپس ترکیبی).
· ۲۰ دقیقه: تحلیل تستها و ثبت نکات در برگه خطا.
