تراریوم (Terrarium) یا خاکزیان در لغت به معنی باغ شیشهای است و عبارت است از محیطی برای پرورش و نگهداری گیاهان و به بیان دیگر محیطی برای ایجاد ریز اقلیمی با رطوبت بالا برای گیاهانی که بیشتر بومی جنگلهای مرطوب جنوب، مرکز آمریکا، جنوب شرقی آسیا و آفریقا هستند و سازگار با هم نیز هستند و در یک ظرف معمولاً شیشهای و سربسته رشد میکنند.
تراریوم اولین بار توسط پزشک جراح انگلیسی ناتانیل باگ شو وارد در سال ۱۸۲۹ ساخته شد که کاملاً اتفاقی بود و در تجربهای که هیچ ربطی به باغبانی نداشت، دکتر وارد آن را اختراع کرد.
تراریوم در واقع در لغت به معنای باغ شیشه ایست. سازه ای که در نگاه اول به سان آکواریومی می ماند که در آن گل و گیاه رشد می کند. تراریوم ها در ابعاد کوچک و بزرگ و برای فضاهای مختلفی همچون اتاق خواب، پذیرایی، اتاق کار، و محیط هایی چون لابی آپارتمانها، هتلها، مراکز اداری، صنعتی مورد استفاده قرار می گیرند، و قادرند باغ هایی زیبا و مینیاتوری را در دل زندگی شهری ایجاد کنند. عموما آن دسته از گیاهانی که به دلیل شرایط رطوبتی در حالت عادی توان رشد در محیط های ما را ندارند به خوبی در تراریوم رشد خواهند کرد.
یکی از خوبی های تراریوم در این است که گیاه کاشته شده در آن نیازی به آبیاری مداوم، کوددهی و تعویض خاک ندارد و تنها شاید به مقدار معینی آبیاری آن هم یک مرتبه در ماه نیاز باشد.
دلیل آنکه در تراریوم آبیاری نیاز نیست به این علت است که گیاه در تراریوم با محیط بیرون خود تماسی نداشته و آب بر روی برگها پس از تبخیر بر روی دیواره ها نشسته و سپس از آن طریق وارد خاک می شود و دوباره به مصرف گیاه می رسد. در واقع تراریوم در حکم یک گلخانه ای برای گیاه عمل می کند که تمام نیازهای او در آن باغ شیشه ای به راحتی براورده خواهد شد.
بهطورکلی گیاهان برگسارهای و آنهایی که رشد کندی دارند برای تراریوم مناسبترند. برای نمونه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تراریومها به مراقبت چندانی نیاز ندارند. بااینحال لازم میدانیم چند نکته ریزی را که باعث افزایش طول عمر تراریومها میشوند، با شما بهاشتراک بگذاریم.
نکته اول درمورد میزان آبدادن به تراریوم است. بله، تراریومها هم آب میخواهند، اما نه بهاندازه گیاهان آپارتمانی. در تراریومها معمولا از گیاهانی استفاده میشود که جانسختترند و به آبدهی زیادی نیاز ندارند. همانطور که گفتیم، ساختار گلخانهای تراریومها باعث بازگردانی آب تبخیرشده به خاک و حفظ رطوبت لازم برای رشد گیاه میشود. تراریومهای بسته را باید به طور میانگین ماهی یک بار آب داد. این هم البته به عوامل مختلفی ازجمله نوع گیاه تراریوم و شرایط محیطی آن بستگی دارد. تراریومهای باز هم میانگین هر سه تا شش هفته باید آب داده شوند. اما همین که رطوبت خاک را چک کنید، کمکم دستتان میآید که تراریومتان هر چند وقت آب میخواهد. ضمنا اگر زیادی آب بدهید، ریشه گیاهانی که کاشتهاید شروع به فساد میکنند و تراریومتان بوی بدی میگیرد.
نکته دوم درمورد نور است. درمورد نور هم باید بدانید که تراریومها به نور مستقیم یا غیرمستقیم خورشید نیاز دارند. برای تراریوم نور مصنوعی هم قابلاستفاده است. اگر نور مصنوعی استفاده میکنید، لامپهای فلوئورسنت یا الایدی بر لامپهای رشتهای ترجیح داده میشوند. ضمنا اگر تراریومتان را مقابل نور مستقیم خورشید قرار میدهید، بهتر است درپوش محفظه را بردارید تا هوای داخلش زیادی داغ نشود.
علاوهبر همه اینها به موارد زیر هم توجه داشته باشید:
اگر احیانا تراریومتان را آفت زد، جای نگرانی نیست. میتوانید از صابون حشرهکش به گیاهان آفتزدهتان بزنید. اما درصورتیکه هیچ ترفندی کارساز نشد، بهتر است که گیاه بیمار را از تراریومتان خارج کنید. گیاهان تراریومی معمولا گرانقیمت نیستند و با نگه داشتن گیاه بیمار فقط باعث سرایت بیماری به گیاهان همجوار میشوید.
از تراریومها بهعنوان عنصری تزئینی در طراحی دکوراسیون استفاده میشود. فقط کافی است گوشهای از منزل یا محل کارتان را با یک یا چند تراریوم زینت دهید تا از دیدنشان حسابی انرژی و نشاط بگیرید. تراریومها را میتوانید بهصورت آماده از گلفروشیها تهیه کنید. اما اگر سلیقه خوبی دارید، در بالا گفتیم که خودتان به چه ترتیبی میتوانید تراریوم بسازید. هزینه تمامشده این کار به عوامل زیادی بستگی دارد. جنس و کیفیت ساخت محفظه، نوع گیاهان انتخابی و سایر تزئینات همگی روی قیمت تمامشده تأثیر میگذارند. البته برای کاهش هزینهها میتوانید از مثلا شیشه مربا یا خیارشور هم استفاده کنید و همین وسایل دمدستی را با ابتکار و خوشسلیقگی خودتان به تراریومی بینهایت زیبا تبدیل کنید.
