این روزها علوم پزشکی قدم های بلندی به سمت ژنتیک برداشته و مسایل رو خیلی درونی تر بررسی می کنن. برای همین وقتی سر و کارتون به آزمایشگاه و پزشک های متخصص ژنتیک میوفته، اصطلاحاتی رو می شنوید که ممکن است به گوش تان ناآشنا باشند. در این مقاله، شما رو با برخی از این اصطلاحات مرتبط با DNA به زبان ساده آشنا می کنیم.
دی ان ای، مخفف دی اکسی ریبونوکلئیک اسید (Deoxyribonucleic Acid)، دستورات حیاتی است که ما با آن به دنیا می آییم. این دستورات شامل ویژگی های فیزیکی مانند رنگ پوست و جنس مو، ویژگی های رفتاری مانند همدل بودن و یا بیماری هایی مانند سرطان است.
بخشی از DNA که دستورالعمل تولید پروتئین را می دهد. این پروتئینها، ویژگیهای خاصی را به شما میدهند. ممکن است شما در مورد ژن عصبی بودن شنیده باشید. این ژن ها هستند که با تولید پروتئین به ماهیچهها و مغز کمک میکنند تا فرد نقش یک فرد عصبی را ایفا کند.
متخصصی که می تواند داده های ژنتیکی را بفهمد و بر اساس آن ها و سوابق خانوادگی در حوزه های مختلف سلامت مانند برنامه ریزی های خانواده برای فرزندآوری، آنکولوژی و نورولوژی تصمیم گیری کند.
دانشی که تاثیر داروها بر متابولیسم بدن را نشان می دهد. فارماکوژنومیکس می تواند پاسخ بدن هر فرد به طور شخصی به آسپرین و عوارض جانبی مصرف آن را مشخص کند. این دانش برای تعیین دوز داروهای بیمار در درمان بیماری ها به ویژه سرطان به پزشک کمک می کند.
خوانش بازهای DNA به صورتی که تمامی بازها در کنار هم خوانده شوند. این مدل خوانش مانند خواندن تمام الفبای یک جمله است. توالی یابی دی ان ای، اطلاعات بسیاری را در دسترس متخصصین قرار می دهید.
ویژگی هایی که والدین به فرزندان بیولوژیکی خود می دهند، ریشه ی ژنتیکی دارد. برخی خصوصیات مانند لذت بردن از تماشای فوتبال ارثی نیستند ولی برخی دیگر مانند داشتن موهای فر و برونگرا بودن از ویژگی های وراثتی هستند. ممکن است شما بازی والیبال را دوست نداشته باشید ولی ژن های شما مناسب والیبال باشند.
به ویژگی هایی که نتیجه ی ژنتیک . محیط باهم هستند، ویژگی های پیچیده می گویند. برای مثال، داشتن قد بلند تحت تاثیر ژنتیک است ولی به مدل تغذیه و ورزش کردن در دوران رشد هم وابسته است. چون نمی توان تعامل دقیق ژنتیک و محیط را فهمید، به این ویژگی ها صفت پیچیدگی داده اند.
به دسته ای از واریانت ها گفته می شود که ویژگی های فرد را کنترل می کنند. برای اینکه موهای فر داشته باشید، کافیست یک واریانت موی فر به ارث ببرید.
این آزمایش با شناخت ژنتیک زوج به آن ها کمک می کند تا در مورد بارداری تصمیمات درستی بگیرند. هر یک از ما دو کپی از هر ژن داریم: یک کپی از مادر و یک کپی از پدر. ممکن است بیماری هایی با نام های عجیب و ترسناک در ژن های پدر و مادر به صورت نهفته باشد. با به ارث بردن هر دو کپی از ژن معیوب، فرزند مبتلا به بیماری خواهد شد.
با آگاهی داشتن از ساختار ژنتیکی پدر و مادر قبل از بارداری، می توان تصمیمات درستی در مورد بارداری گرفت.
به احتمال اینکه فردی، ویژگی خاصی را داشته باشد می گویند. با به ارث بردن واریانت ها از والدین و یا فاکتورهای محیطی - سموم، اشعه ی UV و ... - ریسک ها افزایش می یابند.
اگر شما فست فود و خوراکی هایی مانند چیپس و پفک مصرف کنید و از والدین هم ریسک ابتلا به بیماری های قلبی را به ارث ببرید، با ریسک بسیار بالاتری مبتلا به بیماری های قلبی خواهید شد، چون هر دو فاکتور ژنتیک و محیط را دارید.
در اینجا به خلاصه ای از اصطلاحات رایج ژنتیکی اشاره کردیم. برای خواندن اصطلاحات بیشتر به نوشته ی دی ان ای (DNA) به زبان ساده در مجله ی مای اسمارت ژن سر بزنید.
مای اسمارت ژن؛ پیشرو در ارائه سرویسهای استعدادیابی ژنتیکی.
