?با توجه به سیر پیشرفت هوشمصنوعی، فناوری شناختی و مترجمهای دیجیتال ممكن است در جهان آينده دسترسي به محتويات علمي لزوماً نياز به تسلط بر يك زبان خارجي نداشته باشد. نميتوان انتظار داشت زبان فارسي (يا هر زبان ديگر) در آينده بتواند موقعيت بلامنازع زبان انگليسي در حال حاضر را داشته باشد. اما این بدان معنا نیست که زبان فارسی نمیتواند در پنجاه سال آینده به عنوان یکی از زبانهای علمی مطرح شود؛ به عبارت دیگر ممكن است كشور ما به دليل سياستهاي مشوق توليد علم به جايگاهي برسد كه سهم درخوري از توليد علم به ايرانيان اختصاص داشته باشد و توليدات علمي به زبان فارسي حجم قابل توجهي يابد (كه در این یادداشت شواهدی مبنی بر دست یافتنی بودن این آرزو ارائه گردیده است) ولي شايد چندان لازم نباشد دانشمندان عالم براي دستيابي به علوم توسعه يافته توسط ايرانيان به فراگيري زبان فارسي بپردازند. به هر حال به نظر ميرسد که حفظ قاموس فارسي و گسترش آن بدون توجه به الزامات ديجيتال (اعم از سازگاركردن اين زبان با محيطهاي رايانه اي و پرداختن به مترجمهاي توانمند كامپيوتري) ناممكن است. لذا پیشنهاد میشود ابتدا مبحث مترجمهای دیجیتال آینده نگاری شود، سپس در صورت مستعد بودنش؛ برنامه ای ملی (با حمایت ونظارت مستقیم دولت) جهت ایجاد و توسعه ی مترجمهای دیجیتال آغاز شود که نیاز به تشکیل تیمهای بین رشته ای (زبانشناسان، مترجمان، متخصصان علوم شناختی، متخصصان هوش مصنوعی و متخصصان نرم افزار) دارد. شاید الگوی رویان در توسعه ی زیستفناوری بتواند برای این پروژه قابل تقلید باشد لیکن باید متذکر بود که این مهم هم اکنون وجهه ی همت پژوهشگران فراوانی در سراسر جهان است و چه بهتر است که در چارچوب پارادیم نوآوری باز پیگیری گردد.
? و نهایتاً در شکل زیر تلاش شده برآیندی از همهی دستاوردهایِ تحقیق در یک نمودار فازی شناختی منعکس و خلاصه شود که با اندکی تأمل و با رجوع به راهنمایی که در گوشهی جنوب شرقی نقشه آمده، قابل فهم است.
?جهت دریافتِ شرح مستوفای سرخطهای این یادداشت، توصیه میشود به مقالات زیر مراجعه فرمایید.
• امیر علی سیف الدین، امیر حسین رهبر، علیرضانصراصفهانی، محمد میثم صفرزاده، بررسی چگونگی افزایش ظرفیت زبان فارسی برای تبدیل شدن به زبان علمی جهانی، فصلنامه مجلس و راهبرد، شمارهی 81، بهار 94، صص1-35
• امیر علی سیف الدین، امیر حسین رهبر، علیرضانصراصفهانی، محمد میثم صفرزاده، زبان فارسی در آینهی اسناد بالا دستی جمهوری اسلامی ایران؛ رویکردی آیندهپژوهانه، فصلنامه مطالعات آینده پژوهی ، سال اول، شماره سوم، پاییز 1391، صص 107-131
