صنعت میلگرد در ایران از بیرون ممکنه پرتوان و بزرگ به نظر بیاد، اما وقتی به ریشههایش نگاه میکنی، چند حقیقت عجیب و سختگیرانه وجود داره که کمتر دربارهش حرف زده میشه. اول اینکه صنعت فولاد و میلگرد یکی از بیشترین مصرفکنندههای انرژی در کشوره، اما همین انرژی در کشور با بحران و ناترازی جدی روبهروست؛ مشکل برق و گاز بهقدری جدی است که واحدهای فولادی بارها مجبور به کاهش تولید یا حتی توقف شدهاند. این یعنی تولید میلگرد نه بر اساس نیاز و برنامهریزی اقتصادی، بلکه بر اساس چراغ و خاموشی شبکه برق کشور پیش میرود.
این وابستگی شدید به انرژی، وقتی با فناوریهای قدیمی و نوسازینشده تجهیزات ترکیب میشود، هزینه تولید را بالاتر و کیفیت نهایی را در سطحی قرار میدهد که رقابت با تولیدکنندگان جهانی را سخت میکند. بسیاری از خطوط تولید فولاد و میلگرد از تکنولوژی مدرن خبری ندارند و همین باعث میشود مصرف انرژی و ضایعات فرآیند تولید بسیار بیشتر از استانداردهای جهانی باشد.
تحریمهای بینالمللی هم نقش خود را در این بازی سخت ایفا کردهاند. دسترسی محدود به بازارهای جهانی، مشکلات در واردات مواد اولیه تخصصی و تجهیزات نوین، و محدودیتهای بانکی باعث شده تا کارخانهها در تأمین منابع و توسعه فناوری به مانع بخورند. حتی با وجود ظرفیتهای خام بالا، تحریمها باعث شدهاند بخش بزرگی از تولید به بازار داخلی محدود شود.
از زاویه دیگر، بخش بزرگی از صنعت فولاد ایران – از جمله شرکتهای مهم – در دهه اخیر تحت بررسیهای فساد و مدیریت جنجالی قرار گرفتهاند. گزارشهای پارلمانی و رسانهای نشان دادهاند که برخی از بزرگترین فولادسازها مظنون به معاملات غیرشفاف، هزینههای بدون تحویل واقعی و فساد مالی چند میلیارد دلاری بودهاند؛ مسائلی که نهتنها چالش اقتصادی، بلکه چالش اعتماد عمومی به این صنعت را هم شدت دادهاند.
در کنار همه اینها، رقابت داخلی نیز پیچیده است: کارخانهها تحت فشار قیمتگذاری دستوری، هزینههای لجستیکی بالا، و نبود چشمانداز مشخص توسعه بلندمدت قرار دارند و همین باعث شده تا تولید میلگرد در ایران بیشتر شبیه به مدیریت بحران روزمره باشد تا یک صنعت هدفمند و رو به پیشرفت.
این مجموعه مشکلات نشان میدهد که ظرفیت تولید میلگرد در ایران اگرچه بالاست، اما کیفیت، رقابتپذیری جهانی، و ثبات تولید همه در سایه چالشهای زیرساختی، تحریمی و مدیریتی قرار دارند — یعنی مسیری بسیار پرپیچوخمتر از آنچه که شعارهای رسمی معمولاً نشان میدهند. لیست کامل کارخانه های میلگرد ایران رو اینجا ببینید و اگه نظری داشتید حتما زیر این پست برامون بنویسید.
