🎬 امپراطوری در حصار
وقتی قدرت، خودش را زندانی میکند
نویسنده: حجت بقایی | دوره نگارش: ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۸
ژانر: درام فلسفی – اجتماعی
وضعیت: فیلمنامه منتشر نشده / تولید نشده
در میانه دهه هفتاد، زمانی که سینمای ایران به بازتعریف انسان پس از جنگ میاندیشید، حجت بقایی در خلوت خود فیلمنامهای نوشت با عنوان «امپراطوری در حصار» روایتی تمثیلی از قدرتی که در بند خویش گرفتار میشود. اثری که هرگز ساخته نشد، اما از لایههای درونی آن میتوان ردّی از یکی از اندیشهمندترین روایتهای گمشده آن دوران را بازیافت.
دهه هفتاد برای سینمای ایران، دوره گذار بود؛ میان واقعگرایی تلخ پس از جنگ و جستجوی زبان شاعرانه در بیان اجتماعی. در چنین فضایی، حجت بقایی فیلمنامهای نوشت که نه در چهارچوب جریانهای رایج میگنجید و نه در پی همراهی با مد روز سینما بود.
«امپراطوری در حصار» در ظاهر، داستان یک نظام بسته است که درون دیوارهایش نظم را حفظ میکند، اما در عمق روایت، تماشاگر با ذهن انسان معاصر روبهرو میشود: ذهنی که میان میل به اقتدار و ترس از فروپاشی در نوسان است.
در این اثر، امپراطوری استعارهای از ذهن انسان یا ساختار قدرت است؛ جایی که دیوارها نه از سنگ، بلکه از باور و ترس ساخته شدهاند. بقایی شخصیتهایش را در فضایی انتزاعی و در عین حال ملموس جان میدهد؛ فضایی که گاه به تئاتر ذهنی پهلو میزند و یادآور آثار نویسندگانی چون کوکتو، برشت و حتی هدایت است.
از نظر ساختار، فیلمنامه بر گفتگو و تصویرسازی ذهنی استوار است؛ کنش بیرونی اندک است، اما درون شخصیتها طوفانی از تردید، سکوت و بیداری جریان دارد. شاید همین ویژگی باعث شده که متن هرگز به مرحله تولید نرسد، زیرا اجرای چنین جهان استعاری، جسارت و درک عمیق کارگردانی میطلبد که بتواند فلسفه را در قاب تصویر بنشاند.
با اینحال، «امپراطوری در حصار» هنوز ارزش مطالعه دارد؛ نه فقط بهعنوان یک فیلمنامه دیدهنشده، بلکه بهمثابه سندی از نگاه متفاوت یک نویسنده در سالهایی که سینما بیش از هر چیز به بازسازی واقعیت بیرونی مشغول بود.
بقایی در سکوت، از درون انسان گفت، از قدرتی که میترسد، از حصاری که خود ساختهایم، و از امپراطوریهایی که پیش از هر چیز، در ذهنمان برپا میشوند.
بازخوانی این فیلمنامه پس از دو دهه، فرصتی است برای بازنگری در مفاهیمی چون اقتدار، ترس و خودفریبی در بستر درام.
«امپراطوری در حصار» اثری است که نشان میدهد گاهی بزرگترین مرزها، نه میان ملتها بلکه درون انسانها کشیده میشود.
