واقعیت اینه که وقتی این نگاه منفی تو جامعه وجود داره، کلاً باعث میشه تولید ثروت و کارآفرینی تو کشور به مشکل بخوره. این چند سال هر وقت یه کسبوکار ایرانی بزرگ میشه یا اسمش زیاد سر زبونها میافته، یه عده سریع میگن «نه بابا، اینها حکومتیان!». در حالی که واقعاً همیشه اینطور نیست. خیلی وقتها این قضاوتها از دور و بدون داشتن اطلاعات دقیق زده میشه. انگار برامون راحتتره فکر کنیم یه شرکت فقط به خاطر یه «حمایت خاص» رشد کرده، تا اینکه قبول کنیم پشت این موفقیت، سالها تلاش، ریسکپذیری، نوآوری و کار شبانهروزی بوده.
وقتی شرکتهایی مثل دیجیکالا، تپسی یا کاله بزرگ شدن، خیلیها همین برچسب رو بهشون زدن. اما واقعیت اینه که بخش بزرگی از رشدشون نتیجه این بوده که فهمیدن مردم دقیقاً چی میخوان، چطور باید خدمات بهتری بدن و چطور از تکنولوژی برای بالا بردن سرعت و کیفیت کارشون استفاده کنن. اگه پشت صحنه خیلی از این کسبوکارها رو نگاه کنیم، میبینیم که یه عالمه نیروی متخصص و نخبه که از بهترین دانشگاههای کشور فارغالتحصیل شدن، فکر و زحمت گذاشتن تا این مجموعهها پلهپله پیش برن و به جایگاهی که الان هستن برسن.
مثلاً با یه جستجوی ساده و دیدن صورتهای مالی شرکتهایی مثل اسنپ و دیجیکالا، میتونیم اطلاعات شفافشون رو ببینیم. با این حال همیشه حرف و حدیث زیاده؛ مثلاً بحثهایی با عنوان افق کوروش و سپاه هر از گاهی شنیده میشه. اما وقتی کمی دقیقتر میشیم، میبینیم که خیلی از این کسبوکارهای بزرگ کاملاً خصوصی هستن و حتی درصد زیادی از مالکیتشون دست آدمهایی مثل من و شماست که رفتن سرمایهگذاری کردن یا نمایندگی و فرانچایز گرفتن.
در مورد شرکتهای شناختهشده، ساختار سهامداری ممکنه کمی پیچیده باشه و برای رسیدن به آمار دقیق باید منابع رسمی، گزارشهای ثبتی یا فایلهای بورس بررسی بشن. اما نکته مهم اینه که این شرکتها مسیر رشدشون رو با نوآوری و مدلهای جدید ساختن؛ دیجیکالا با فرهنگسازی برای خرید آنلاین، تپسی با آوردن تکنولوژی به حملونقل شهری و کاله با توسعه صنعتی و برندسازی جدی تونستن موفق بشن. اینها همه نتیجه کار و زحمت واقعی بوده، نه یکشبه به دست اومده و نه بدون برنامه.
در نهایت، اینکه به هر کسبوکاری که رشد کرده سریع انگ «حکومتی بودن» بزنیم، هم کملطفیه و هم باعث میشه زحمت آدمهای پشت اون شرکت دیده نشه. خیلی از این مجموعهها با هزار جور محدودیت و چالش ساخته شدن، امتحان کردن، شکست خوردن، دوباره بلند شدن و کمکم جون گرفتن. واقعاً حقشونه که موفقیتشون رو به چشم «نتیجه تلاش» ببینیم، نه یک «برچسب».
