سکانس‌هایی که در ایران ساخته نشد


در آسمان‌ها و زمین غوغایی بود و شکاف در طاق کسری، خاموشی آتشکده بزرگ فارس و چند رویداد مهم نجومی خواب برخی را ناخوش کرده بود. گویی قرار بود در آن دوران، تحولی عظیم رخ دهد و پس از 6 قرن مولودی پا به عرصه گذارد تا با آیین جهانی‌اش، پیام توحید را منعکس کند. محمد (ص) با آن پیش داده‌های قبل از میلادش به نامی بزرگ در عرصه گیتی بدل شد و سکانس‌های ماندگار زندگانی‌اش، درس‌هایی مهم برای هر فرد آزاداندیشی است که در پهنه جهان به دنبال رد و نشانی از پروردگار است. در متن پیش‌رو و به مناسبت میلاد پیامبر (ص) بخش‌های مهمی از زندگانی پیامبر عظیم الشان اسلام را که قابلیت پرداخت سینمایی در ایران را دارند باهم مرور می‌کنیم.

بازسازی کعبه

سیل بزرگی که درمکه به راه افتاد بخشی از بنای قدیمی کعبه را تخریب کرد. ولوله‌ای در میان قریش افتاد تا آن را بازسازی کنند. بحث چگونگی بازسازی نیز مطرح شد. این سؤال کلیدی نیز در میان گفت‌وگوها ردوبدل شد که آیا اقدام برای تخریب کامل کعبه ولو جهت بازسازی آن وجاهت دارد وکاردرستی است؟ گفتگوها به نتیجه‌ای مشخص رسید و قبایل بنای کعبه را به مانند روز اول بازسازی کردند. در حین بازسازی اتفاقی جالب افتاد. کلنگی که به حجرالاسود خورد باعث تکانش شدیدی در زمین شد و قریش را به رعب انداخت. قرار شد کار بازسازی را از همان‌جایی آغاز کنند که حجرالاسود قرار داشته و بدین گونه بود که همه کعبه بازسازی شد و تنها حجرالاسود روی زمین باقی ماند. نزدیک بود که درگیری ایجاد شود و میان قبایل نزاعی اتفاق افتد. در این میان پیشنهادی داده شد تا اولین فردی که از درب اصلی مسجدالحرام وارد می‌شود در میان قبایل داوری کند. جوانی از درب وارد می‌شود، تنها 25 سال دارد و به امانت و صدق شهره است، فردی فریاد می‌زند که او محمدامین است و لبخند رضایتی بر لبان همگی نقش می‌بندد. به پیشنهاد محمد حجرالاسود روی پارچه‌ای نهاده می‌شود و هریک از سران قبایل گوشه‌ای از آن را می‌گیرند و به روبروی جایگاه نصب می‌آورند و محمد با دستان خود حجرالاسود را برجایش می‌گذارد. گویی تقدیرمی‌خواست تا اولین نشانه‌های نبوت وی را به مردمی نشان دهد که در باورهای جاهلی خود دست‌وپا می‌زدند.

آغاز پیامبری

در بلندای کوه حرا بود که فرشته وحی پیام پروردگار را به او رساند. لرزان به سمت خانه به راه افتاد و از خدیجه خواست تا روی او را بپوشاند. فرشته وحی باز هم او را خطاب قرار می‌دهد: «ای جامه بر سر کشیده، برخیز و بیم ده و پیام پروردگارت را آشکار کن». محمد، پیامبر خدا شده بود و در اولین لحظات دو همراه قدرتمند در کنار خود می‌دید. همسرش خدیجه و پسر عمویش علی؛ ابوطالب نیز در خفا ایمان آورد تا بهتر از پیامبر در مجامع قریش دفاع کند.

محصور شدن در شعب ابی‌طالب

اگرچه روزبه‌روز برشدت شکنجه مسلمین افزوده می‌شد اما روند اسلام آوری نه‌تنها کاهش نمی‌یافت بلکه به میان بردگان نیز کشیده شد. سران قریش نیز از این اوضاع جدید برآشفته شدند و با محصور سازی مسلمین در شعب ابی‌طالب و قطع همه مراودات با پیامبر ویارانش، سعی در فروکش سازی میل جامعه به آیین اسلام داشتند اما مقاومت مسلمین تا حدی زیاد بود که قریش را به بازنگری در تصمیم غیرانسانی خود مجبور کرد اما قبل ازآنجایی‌که و به حکم پروردگار، موریانه مفاد این عهدنامه را خورد. این جریان به صورت مختصر در فیلم محمد ساخته مجید مجیدی به نمایش درآمد.

هجرت مبدأ گاه‌شماری اسلامی

طرح ترور پیامبر در خانه‌اش با حماسه حضرت علی (ع) و خوابیدن در بستر ایشان ناکام ماند و ازاین‌روست که گفته‌اند هجرت به مدینه سرفصلی نوین در حیات سیاسی اسلام بود. مدینه به عنوان پایگاهی قدرتمند مقابل مکه قد برافراشت و نظام‌نامه مدینه به تدوین و اجرای اصول جامعه مدنی در میان افرادی منجر شد که به زندگی بادیه‌نشینی عادت کرده بودند. به‌واقع با هجرت، اسلام به یک مرکزیت سیاسی و اعتقادی دست یافت و قریش بیش از پیش در هراس از دست دادن جایگاه تعریف‌شده قبلی در مناسبات جامعه عربی فرورفت.

جنگ بدر

نبرد سرنوشت ساز بدر که به مرگ مهمترین ارکان قدرت قریش منجرشد تا حدود زیادی جایگاه اسلام را درمیان قبایل تثبیت کرد و میل دوباره‌ای را در قبایل جزیره العرب به وجود آورد تا به عنوان هم‌پیمان پیامبر درآیند.

جنگ احد

مرگ حمزه سیدالشهدا عموی پیامبر و سست‌عنصری برخی مسلمین باعث نزول آیه‌ای عتاب گونه از سوی پروردگار شد که خطر بازگشت مسلمین به عهد جاهلی را بازگو می‌کرد و اگر رشادت امیرمومنان علی (ع) در این نبرد نبود، گسترش اسلام در سال‌های ابتدایی خود متوقف می‌شد.

جنگ خندق

پیشنهاد حفر خندق دور مدینه توسط سلمان فارسی و کار بی‌وقفه مسلمانان، سپاه ده‌هزارنفری کفار را با خندقی روبرو کرد که تا آن زمان مانند آن را ندیده بودند. پرش عمرو بن عبدود جنگاور نامی عرب از روی خندق و هماورد طلبی از مسلمانان، جوی استرس‌زا را پدید آورده بود.

سران نامی سپاه اسلام نگاه خود را از پیامبر دزدیده بودند و در این میان تنها یک جوان نگاهش را به پیامبر دوخته بود و مصمم بود تا با حضورش در میدان نبرد از آیین الهی اسلام دفاع کند. پیامبر پس از سومین درخواست حضور علی در میدان نبرد با این مسئله موافقت کرد و جمله تاریخی تمام اسلام در برابر تمام کفر صف‌آرایی کرد را به زبان آورد.

فتح مکه

پس از نامه‌نگاری به سران دیگر کشورها و اعلام جهانی آیین اسلام، موقعیت مناسبی پیش آمد تا برای فتح مکه اقدام شود. محمد (ص) که نماد و نشانه انسانی آیین مهرورز اسلام بود با رأفتی چشم‌نواز تمام بدی‌های قریش اموی را بخشید و روز فتح مکه را روز مهر و رحمت نامید.

حجه الوداع و واقعه غدیر خم

پیامبر به‌روزهای آخر عمر خود نزدیک شده بود. خداوند نیز پایان مأموریت بزرگ وی را در ابلاغ پیامی مهم به مسلمانان دانسته بود. پیامی که ادامه راه نبی را در دستان علی میسر می‌دید و با انذار و هشداری که درغدیرخم به مسلمانان داد راه هرگونه توجیه را بر جامعه اسلامی بست. علی در این مقطع مهم تاریخی جانشین پیامبر نامیده شد اما دستان توطئه‌گران آینده شومی را برای جامعه ترسیم کرده بود. آینده‌ای که در آن علی و هر آنچه به او وصل است مغضوب بودند.