"رایانش فضایی"... اسم شیکیه، نه؟ اپل این اسم رو انداخت سر زبونها تا محصول ۳۵۰۰ دلاریش رو خاص و متفاوت نشون بده. اما اون طرف رینگ، متا کوئست ۳ (Meta Quest 3) رو داریم؛ یه رقیب ۵۰۰ دلاری که هم خیلی ارزونتره، هم کلی تجربه پشتشه. حالا سوال اصلی اینجاست: واقعاً هدست لوکس اپل هفت برابر بهتر از رقیب قدرتمند و خوشقیمتشه؟
اگه تو هم بین دوراهی "اکوسیستم خفن ولی بسته اپل" و "دنیای آزاد و باحال متا" گیر کردی، جای درستی اومدی. اینجا نمیخوایم فقط مشخصات فنی رو ردیف کنیم؛ میخوایم ببینیم تو دنیای واقعی چه خبره! آیا ویژن پرو واقعاً میتونه جای لپتاپت رو بگیره یا کوئست ۳ با اون همه قابلیت باحالش برنده میشه؟ از دردسرهای عجیب وصل کردن هارد به اپل گرفته تا داستان ترک خوردن شیشه و بازیهای هیجانی متا، همه رو بررسی میکنیم تا ببینی کدومش راست کار خودته.
فرق اصلی این دو تا دقیقاً همینجاست: صفحه نمایش و دوربینهای بیرون. اپل اینجا هیچ کم و کسری نذاشته و حسابی گرد و خاک کرده.
Apple Vision Pro: از پنلهای Micro-OLED استفاده میکنه. یعنی چی؟ یعنی ۲۳ میلیون پیکسل رو چپونده تو یه صفحه به اندازه تمبر پستی! انقدر کیفیت بالاست که دیگه خبری از اون خطهای سیاه بین پیکسلها (که تو VRهای قدیمی میدیدیم) نیست. متنها رو دقیقاً مثل یه مانیتور 4K شفاف میبینی. چیپستهای قدرتمندش هم باعث میشن تصویر بدون هیچ تاخیری حرکت کنه. یه نکته مهم: تصویر محیط بیرون (Passthrough) توی اپل کاملاً ثابته و مثل واقعیت میمونه.
Meta Quest 3: از پنلهای LCD استفاده میکنه. کیفیتش نسبت به قیمت ۵۰۰ دلاریش شاهکاره و تصویر شفافی داره، ولی خب LCD نمیتونه سیاهی مطلق تولید کنه. یه نکته فنی هم درباره دوربینهای بیرونش هست: وقتی دستت رو جلوی صورتت تکون میدی یا به خطوط صاف (مثل چارچوب در) نگاه میکنی، تصویر یه کم "موج" برمیداره (بهش میگن Warping). این همون جاییه که تفاوت قیمت خودش رو نشون میده.
خلاصه که اگه بخوایم روراست باشیم، اپل با اون پیکسلهای میکروسکوپیش یه تصویر شیشهای و بدون نقص بهت میده که جون میده واسه کارای گرافیکی و فیلم دیدن. ولی متا چی؟ با اینکه کیفیتش خوبه، هنوز اون سیاهی عمیق و شفافیت مطلق رو نداره؛ هرچند واسه یه تجربه ۵۰۰ دلاری، کیفیتش فراتر از انتظاره و کاملاً راضیت میکنه.
واقعاً میشه مانیتور و لپتاپ رو جمع کرد و فقط با یه هدست کار کرد؟
ویژن پرو با یه قابلیت باحال به اسم Mac Virtual Display، مکبوک شما رو تبدیل میکنه به یه مانیتور غولپیکر و شفاف. تازه توی آپدیتهای جدیدش میتونی یه تصویر عریض و پانوراما داشته باشی که انگار دو تا مانیتور 4K رو گذاشتی کنار هم.
اما یه مشکل بزرگ: چالش انتقال فایل!
اگه کاربر حرفهای هستی، حواست باشه: اون پورت USB-C روی باتری ویژن پرو فقط واسه شارژ کردنه!
کابل جواب نمیده: نمیتونی هارد اکسترنال یا فلش رو بزنی بهش و فایل کپی کنی.
راه حل چیه؟ باید بیخیال سیم بشی! اپل مجبورت میکنه از شبکه (Wi-Fi) استفاده کنی. باید فایلهات رو روی مک یا هارد تحت شبکه (NAS) بریزی و با وایفای بهشون دسترسی داشته باشی. پس اگه اینترنت یا مودم خوب نداری، کارِت لنگه.
دانگل گرون: اگه اصرار داری با کابل وصل شی (مثلاً واسه دولوپ)، باید ۳۰۰ دلار دیگه پیاده شی و یه قطعه به اسم Developer Strap بخری که اونم محدودیتهای خودشو داره.
کوئست ۳ با برنامههایی مثل Virtual Desktop بهت اجازه میده ۳ تا مانیتور مجازی جداگانه و همزمان داشته باشی. درسته که شفافیت تصویرش به پای اپل نمیرسه، ولی واسه کسایی که میخوان چند تا کار رو با هم انجام بدن و نمیخوام پول زیادی خرج کنن، خیلی بهصرفهتر و کارراهاندازتره.
تهش اینکه اگه کاربر مک هستی و رویای داشتن یه دفتر کار متحرک با مانیتورهای غولپیکر رو داری، ویژن پرو با همه محدودیتهای انتقال فایلش، باز هم یه تجربه خاصه که هیچجا پیداش نمیکنی. اما اگه میخوای با هزینه کم، یه ستاپ چند مانیتوره و منعطف داشته باشی که دنگ و فنگ دانگل ۳۰۰ دلاری نداشته باشه، کوئست ۳ برنده بیچون و چراست.
گذاشتن یه کامپیوتر روی صورت، شوخیبردار نیست و کلی داستان داره.
ویژن پرو: وزنش حدود ۶۰۰-۶۵۰ گرمه و بدیش اینه که همش میفته روی گونه و پیشونیت. خیلی از کاربرا میگن بعد از نیم ساعت، صورتشون درد میگیره و مجبورن برن سراغ بندهای متفرقه تا وزنش رو متعادل کنن.
کوئست ۳: وزنش متعادلتره و بندهاش طوری طراحی شدن که فشار کمتری به صورتت بیارن. راحتتر میتونی باهاش کنار بیای.
یه سری از کاربرای ویژن پرو گزارش دادن که شیشه جلویی دستگاه بدون اینکه ضربهای بخوره، یهو از وسط ترک برداشته! ظاهراً وقتی دستگاه داغ میشه و تو قاب محافظه، فشار به شیشه میاد و... تق! اگرچه اپل بعضی وقتها قبول کرده که مشکل از خودشه، ولی ریسکش بالاست. پس اگه خریدی، حتماً بیمه AppleCare+ رو هم بگیر که خیالت راحت باشه.
خستگی چشم: هر دو تا هدست چون فاصله کانونی ثابتی دارن، اگه زیاد باهاشون کار کنی چشم رو خسته میکنن.
عینکیها توجه کنن: تو ویژن پرو نمیتونی با عینک خودت کار کنی! باید لنزهای مخصوص زایس (Zeiss) سفارش بدی که مگنتی میچسبن به لنز دستگاه. اگه چشمت آستیگمات بالا داره، ممکنه اصلا نتونی براش لنز پیدا کنی.
انعطاف متا: کوئست ۳ دمش گرم، یه دکمه داره که فاصله رو تنظیم میکنه تا بتونی با عینک خودت هم راحت ازش استفاده کنی.
راستش رو بخوای، "راحتی" توی استفاده طولانیمدت حرف اول رو میزنه. کوئست ۳ سبکتره، با عینک راحتتره و استرس شکستن شیشه ۳۵۰۰ دلاری رو هم نداره. درسته که ویژن پرو یه شاهکار مهندسیه، ولی وزنش ممکنه زود خستهت کنه؛ پس قبل از خرید حتماً یه فکری به حال گردن و صورتت بکن!
اینجا دیگه بستگی داره که چه کاری میخوای بکنی:
اپل (جادوی نگاه + موس): اپل دسته بازی نداره! همه چی با چشم و دستت کنترل میشه. به آیکون نگاه میکنی، انگشتت رو بهم میزنی و کلیک میشه. حس جادویی داره ولی واسه کارهای طولانی، نگه داشتن دست روی هوا خستهکنندهست (اصطلاحاً "دست گوریلی"). خبر خوب: میتونی موس و کیبورد بلوتوثی بهش وصل کنی و مثل آدمیزاد باهاش کار کنی تا دستت نیفته!
متا (دستههای دقیق): متا دستههای بازی (کنترلر) داره که هم ویبره دارن و هم خیلی دقیقن. واسه بازی، ورزش و کارهایی که نیاز به سرعت و دقت دارن، کوئست ۳ حرف نداره. البته ردیابی دست هم داره، ولی کنترلرهاش یه چیز دیگهن.
اینجا عملاً جنگ بین "دقت" و "جادو" برقراره. اگه میخوای لم بدی و با یه نگاه فیلم پلی کنی، سیستم ردیابی چشم اپل واقعاً جادو میکنه (و واسه کار جدی هم موس وصل میکنی که راحت باشی). ولی اگه گیمری و میخوای تو بازیهای اکشن واکنشهای سریع و دقیق داشته باشی، هیچی جای دکمه و جویاستیک دستههای متا رو نمیگیره.
سینمای شخصی (قلمرو اپل): اگه عشقت اینه که فیلمهای ۳ بعدی و باکیفیت ببینی و تو دنیای فیلم غرق بشی، ویژن پرو بیرقیبه. انقدر رنگ مشکی رو عمیق و تصویر رو زنده نشون میده که از هر سینمایی بهتره. آواتار دیدن با این دستگاه یه تجربه فضاییه!
بازی و ورزش (قلمرو متا): اپل تو زمینه بازیهای پرتحرک تقریباً هیچی نداره. کوئست ۳ پادشاه بازیهای واقعیت مجازیه. بازیهایی مثل Beat Saber (شمشیرزنی با موزیک) یا Supernatural (ورزش و بوکس) فقط روی متا حال میدن.
نکته ریز: با اپل میتونی دستهی پلیاستیشن یا ایکسباکس رو وصل کنی و بازیهای معمولی (تخت) رو توی یه صفحه بزرگ بازی کنی، ولی خبری از بازیهای VR پرتحرک نیست.
پس اگه دنبال یه سینمای شخصی لوکس هستی که توش غرق بشی، اپل بهترین صندلی ردیف اول رو بهت میده. ولی اگه واقعیت مجازی برات یعنی تحرک، ورزش و شمشیربازی با آهنگ، متا کوئست ۳ دقیقاً همون زمین بازیه که دنبالشی.
خب، بالاخره کدوم رو بخریم؟ جدول زیر کمکت میکنه:
برو سراغ Apple Vision Pro اگه: بودجه برات مهم نیست، عاشق محصولات اپلی و مکبوک داری، برنامهنویسی یا میخوای خفنترین سینمای شخصی دنیا رو داشته باشی و حاضری سنگینیش رو تحمل کنی. (فقط یادت باشه برای انتقال فایل باید اینترنت و شبکه خوبی داشته باشی).
برو سراغ Meta Quest 3 اگه: گیمری، دوست داری تو خونه تحرک و ورزش داشته باشی، میخوای با یه هزینه منطقی (یک هفتم پول اپل!) ۹۰ درصدِ تجربه واقعیت ترکیبی رو داشته باشی و دلت میخواد دستت تو نصب برنامه باز باشه.
ختم کلام اینکه انتخاب بین این دو تا، انتخاب بین "امروز" و "فردا"ست. کوئست ۳ یه محصول بالغ، کاربردی و خوشقیمته که همین الان کلی کار برات انجام میده. ویژن پرو نمایی از آیندهست که هنوز گرون و کمی خامدسته، ولی تجربهای رو بهت میده که هیچجا پیدا نمیکنی. ببین کدومش با جیب و سلیقهت جورتره!
نیما بهکار مهر ۴۰۴
