سردرد خوشه ای یکی ازانواع سردرد ها است که علائم، علل و درمان خاص خود را دارد. اکثر افراد فکر میکنند میگرن دردناک ترین سردردی می تواند باشد که یک فرد ممکن است تجربه کند، اما در این مقاله این یکی از انواع سردرد آشنا خواهد شد که درد شدیدی را به فرد متحمل می کند، اما خوشبختانه زیاد شایع نیست. این نوع سردرد نادر و طاقت فرسا، سردرد خوشه ای نام دارد.
سردرد خوشه ای در الگوهای خوشهای یا دوره ای رخ می دهد و از دردناکترین انواع سردردها است. سردرد خوشه ای ممکن است با دردی شدید در اطراف یا داخل چشم در یک طرف سر، شما را از خواب در نیمهی شب بیدار میکند.
معمولا پس از دوره های حملات مکرر که به دورههای خوشهای معروفند و عموما از چند هفته تا چند ماه طول میکشند، دورهی بهبودی موقت وجود دارد که در این زمان سردرد متوقف میشود. در طول این زمان بهبودی، به مدت چند ماه و یا حتی چند سال، هیچ سردردی رخ نمی دهد.
سردرد خوشه ای سردردی نادر است و جان فرد مبتلا را تهدید نخواهد کرد. اقدامات درمانی می توانند شدت و مدت حملات سردرد خوشه ای را کم تر کنند و همچنین تعداد سردردهای خوشه ای را نیز کاهش دهد.
برای تشخیص و درمانم این نوع سردرد به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.
علائم سردرد خوشه ای معمولا بدون مقدمه و به سرعت آغاز میشود، همچنین ممکن است در ابتدا آورا Aura (اختلال در بینایی) و حالت تهوع داشته باشید.
علائم شایع در طول سردرد خوشه ای عبارتند از:
دورهی خوشهای معمولا از ۶ تا ۱۲ هفته به طول میکشد. مدت و تاریخ شروع هر دورهی خوشهای می تواند مانند دیگر دورهها باشد. دورههای خوشهای میتوانند به صورت فصلی مثلا هر پاییز یا بهار رخ دهند.
اغلب افراد مبتلا، سردرد خوشه ای اپیزودیک دارند. در این نوع سردرد، ممکن است یک هفته تا یک سال طول بکشد و سپس، دورهی بهبودی موقتی بدون درد وجود خواهد داشت. این دوره میتواند تا ۱۲ ماه قبل از شروع سردرد خوشه ای بعدی ، به طول بکشد.
دورهی خوشهای که مزمن است ، ممکن است تا بیش از یک سال ادامه داشته باشد. همچنین ، دورهی بدون درد کمتر از یک ماه می تواند به طول بیانجامد.
برای رد کردن احتمال دیگر اختلالات و همچنین پیداکردن مؤثرترین راه درمانی اگر که جدیدا دچار سردردهای خوشه ای شدهاید، به پزشک مراجعه کنید.
گاهی اوقات سردردها میتوانند نشانه ی یک وضعیت جدی پزشکی مانند تومور مغزی یا پارگی رگ خونی (آنوریسم) باشند.
همچنین اگر سابقهی سردرد دارید و یا زیاد دچار سردرد می شوید، هنگامیکه تغییری در الگوی سردرد شما پیش آمد، یا حسی جدید هنگام سردرد تجربه کردید، حتما به پزشک مراجعه کنید.
درصورت بروز هرکدام از این علائم به اورژانس مراجعه کنید:
علت سردرد خوشهای به طور دقیق مشخص نیست با این حال الگوهای این نوع سردرد نشان از این است که اختلال در ساعت بیولوژیک بدن ممکن است نقشی در به وجود آمدن آن داشته باشد.
سردرد خوشه ای معمولا با عوامل تحریککننده از جمله غذاها، تغییرات هورمونی یا استرس برخلاف سردرد میگرنی و سردرد تنشی ارتباط ندارد. با این وجود زمانی سردرد خوشه ای شروع میشود، نوشیدن الکل می تواند باعث تشدید سردرد شود.
از جمله محرکهای احتمالی می توان به داروهایی مانند نیتروگلیسرین که برای درمان بیماری قلبی کاربرد دارد، اشاره کرد.
عوامل خطر برای سردردهای خوشهای عبارتند از:
جنسیت. سردردهای خوشه ای در مردان شایع تر از زنان است.
سن. اکثر افرادی مبتلا به سردردهای خوشه ای ، بین ۲۰ تا ۵۰ سال سن دارند، البته این نوع سردرد در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد.
سیگارکشیدن. اغلب افراد مبتلا به سردردهای خوشهای، سیگاری هستند. با این وجود، ترک کردن سیگار معمولا تأثیری بر رفع این نوع سردرد ندارد.
مصرف الکل. اگر در معرض خطر ابتلا به سردرد خوشه ای هستید، مصرف الکل ممکن است در شروع حملهی سردرد شما نقش داشته باشد.
سابقهی خانوادگی. اگر اقوام درجه یک شما مانند مادر، پدر، خواهر یا برادر سردرد خوشه ای دارد، احتمال بروز این عارضه در شما افزایش مییابد.
سردرد خوشه ای، نوعی خاص از درد و الگوی حملات را دارد. تشخیص این نوع سردرد براساس توصیف شما از حمله ها مانند درد، محل و شدت سردرد و علائم مرتبط با آن که دارید، انجام میشود.
اینکه هر چند وقت یک بار رخ می دهد و چه مدت طول میکشد نیز در تشخیصاین نوع سردرد، از عواملی مهم هستند. پزشک یا متخصص مغز و اعصاب، با استفاده از روشهایی خاص نوع و علت سردرد شما را مشخص میکند.
معاینهی عصبی میتواند به پزشک شما کمک کند تا علائم فیزیکی سردرد خوشه ای را شناسایی کند. پزشک از روشهایی برای ارزیابی عملکرد مغزتان از جمله تست کردن حس ها، واکنش ها و اعصاب استفاده میکند.
اگر نتایج معاینهی عصبی شما عادی نباشد یا سردردهای غیرطبیعی یا پیچیده داشته باشید ، معمولا پزشک برای ردکردن احتمال سایر مشکلات و علل جدی سردرد همچون تومور یا آنوریسم مغزی، انجام آزمایشات دیگری را توصیه کند.
متداول ترین تستهای تصویربرداری از مغز عبارتند از:
سیتیاسکن.در این روش از اشعهی ایکس برای ایجاد تصاویر مقطعی دقیقی از مغز شما استفاده میشود.
MRI ام آر آی. در این روش از میدان مغناطیسی قوی و امواج رادیویی برای به وجود آوردن تصاویری دقیق از مغز و رگهای خونی شما استفاده میشود.
