گواهی عدم سوء پیشینه چیست و چه قوانینی دارد؟

ماده 25 و تبصره 2 ماده 26 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به مقوله سوء پیشینه کیفری پرداخته و مقررات آن را وضع نموده است. بر اساس این مقررات، زمانی که فرد بعضی جرایم عمدی را مرتکب می شود، وضعیتی برای وی مطابق قانون ایجاد می گردد که به آن سوء سابقه کیفری گفته می شود. در حقیقت می توان گفت سوء پیشینه یک نوع مجازات تبعی در خصوص برخی جرایم عمدی است. در این نوشتار قصد داریم مقوله فوق را بر اساس قوانین و مقررات موجود و نیز رویه قضایی بررسی نموده و اطلاعات جامعی در این زمینه ارائه نماییم. همچنین می توانید جهت کسب اطلاعات دقیق تر و بیشتر در این خصوص با وکیل کیفری تهران مشورت نمایید.

سوء پیشینه چیست

سوء پیشینه یا سوء سابقه کیفری در واقع یکی از انواع مجازات های تبعی است که در ماده 25 قانون مجازات اسلامی بدان پرداخته شده است. این ماده مقرر می دارد:

«محکومیت قطعی کیفری در جرائم عمدی، پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان، در مدت زمان مقرر در این ماده محکوم را از حقوق اجتماعی "به عنوان مجازات تبعی" محروم می‌کند»

در واقع مجازات تبعی، مجازاتی است که مطابق مقررات قانونی و به تبع مجازات اصلی بر مرتکب بار می شود. صرف اتهام یک جرم به فرد برای ایجاد سوء پیشینه کیفری کفایت نمی کند و حتی اگر فرد در بازداشت موقت یا زندان باشد و هنوز جرم وی در دادگاه صالح به موجب قوانین و مقررات اثبات نشده باشد، سوء پیشینه برای این فرد تشکیل نخواهد شد. اما به محض اثبات جرم وی در دادگاه ذیصلاح، بر اساس ماده 25 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به شرح فوق برای وی سوء پیشینه ایجاد می شود. یکی از تبعاتی که داشتن سوء پیشینه کیفری برای افراد به دنبال دارد، تأثیر آن بر روی استخدام افراد چه به صورت موقت و چه به صورت دائم در سازمان ها و شرکت های دولتی و غیردولتی می باشد و این امر نشان دهنده اهمیت مقوله سوء پیشینه کیفری است. در این زمینه مشاوره با وکیل پایه یک دادگستری یکی از بهترین راهکارها جهت کسب اطلاعات بیشتر می باشد.

گواهی عدم سوء پیشینه چیست

گواهی عدم سوء پیشینه به عنوان برگ رسمی به خصوصی است که طی آن، سوابق و پیشینه کیفری فرد مشخص می شود. البته همانگونه که گفته شد تمام جرایم در این گواهی منعکس نمی شود بلکه بر اساس ماده 25 قانون مجازات اسلامی صرفاً برخی جرایم و محکومیت های موثر کیفری که در قسمت بعدی به آنها اشاره خواهیم نمود در این گواهی منعکس و درج خواهد شد. این گواهی از طریق اینترنتی و سامانه ثنا و نیز از طریق حضوری با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک نظامی یا پلیس +10 قابل دریافت می باشد. البته در این خصوص می توانید ضمن دریافت مشاوره حقوقی رایگان بسیاری از مسائل خود را حل و فصل نمایید.

سوء پیشینه شامل چه جرایمی می شود؟

سوء پیشینه شامل جرایم ذیل می باشد:

جرایمی که مجازات آنها حبس ابد می باشد همچون ارتکاب سرقت حدی برای بار سوم.

جرایمی که مجازات آن ها قصاص است همچون حمل مواد مخدر و قتل.

جرایمی که مجازات آن ها مشتمل بر قطع عضو فرد محکوم می شود مانند ارتکاب سرقت حدی برای بار اول.

جرایمی که مجازات آن ها مشتمل بر قصاص عضو است.

جرایمی مانند محاربه که یکی از مجازات های آن ها نفی بلد می باشد.

جرایمی که مجازات آنها حبس درجه یک تا درجه پنج است از قبیل آدم ربایی، سرقت تعزیری درجه سه و …

جرایمی که مجازات آن ها مشتمل بر شلاق حدی باشد مانند حد مسکر یا شراب خواری.

در این خصوص بهترین وکیل حقوقی نیز می تواند راهنمای بسیار مناسبی برای شما باشد.

سوء پیشینه پس از چه مدت حذف می شود؟

سوء پیشینه یا سوء سابقه کیفری پس از مدتی از گواهی های مربوطه پاک شده و اصطلاحاً وضع فرد به حالت سابق اعاده می گردد. بنابراین وقتی این مدت سپری شود، دیگر سوء پیشینه کیفری فرد قابل استعلام نخواهد بود. مدت زمان لازم برای از بین رفتن سوء پیشینه در گواهی ها و استعلام ها، بستگی به نوع جرم ارتکاب یافته دارد. مطابق قوانین و مقررات مجازات اسلامی اکثر موارد سوء پیشینه کیفری در کمتر از 5 سال بعد از دوران مجازات فرد پاک خواهد شد. البته این امر در مورد جرایمی که مجازات آن حبس ابد و اعدام می باشد، دارای استثنا بوده و مطابق شرح ذیل می توان مدت از بین رفتن سوء پیشینه را محاسبه نمود:

الف) در جرایمی که مجازات آنها حبس ابد و یا اعدام باشد، هفت سال پس از توقف مجازات، سوء پیشینه فرد مرتکب پاک می شود و دیگر در گواهی های صادره منعکس نخواهد شد.

ب) در جرایمی که مجازات آن حبس درجه چهار است و یا جرایمی که دارای محکومیت قصاص یا قطع عضو باشد و نیز در جرایمی که مجازات آن نفی بلد است، فرد صرفاً تا سه سال دارای سوء پیشینه خواهد بود و بعد از این مدت، دیگر سوء سابقه کیفری فرد قابل استعلام و انعکاس در گواهی صادره مراجع قضایی نیست.

ج) در صورتی که مجازات جرمی، حبس درجه پنج، شلاق حدی و یا قصاص عضو در مواردی باشد که دیه آن کمتر از نصف دیه مجنی علیه است، فرد فقط تا دو سال دارای سوء پیشینه بوده و پس از این مدت، سوء پیشینه فرد پاک خواهد شد.

نکته مهم دیگر این است که مدت های فوق الذکر جهت پاک شدن سوء پیشینه کیفری، از هنگامی خواهد بود که فرد مرتکب، محکومیت های فوق را به طور کامل گذرانده باشد.

رفع اثر از سوء پیشینه

همانطور که در قسمت های قبلی بیان شد، محکومیت مؤثر کیفری یا به عبارت دیگر، محکومیت قطعی کیفری به برخی جرایم موجب تحمیل مجازات تبعی با عنوان سوء پیشینه کیفری بر شخص مجرم خواهد شد. این سوء پیشینه برای مدت مشخصی فرد را از برخورداری از برخی حقوق اجتماعی محروم می سازد. به عنوان مثال برخی شرکت ها از استخدام این افراد خودداری می نمایند. البته همانگونه که بیان شد پس از مدت زمان مشخص شده در قانون، پیشینه کیفری محکوم پاک شده و اصطلاحاً رفع اثر از سوء پیشینه به عمل می آید و فرد می تواند از طریق حضوری یا اینترنتی استعلام رفع سوء اثر از پیشینه کیفری خود را انجام داده و گواهی عدم سوء پیشینه کیفری دریافت دارد.

دریافت گواهی عدم سوء پیشینه

دریافت گواهی عدم سوء پیشینه به دو طریق حضوری و یا اینترنتی امکان پذیر می باشد. در هر دو روش مذکور لازم است که افراد متقاضی مدارکی را جهت اخذ این گواهی ارائه نمایند. این مدارک مشتمل بر موارد ذیل می باشد:

الف) اصل شناسنامه و کارت ملی

ب) ارائه عکس بیومتریک که در پلیس + 10 از افراد گرفته می شود.

ج) ارائه فرم درخواست گواهی عدم سوء پیشینه و عنداللزوم معرفی نامه از محل کار در صورت موجود بودن

د) داشتن آدرس کامل پستی به همراه کد پستی دقیق

ه) نهایتاً واریز هزینه دریافت گواهی عدم سوء پیشینه

همچنین قابل ذکر است موارد فوق الذکر صرفاً در خصوص اخذ گواهی از طریق حضوری بوده و جهت دریافت گواهی عدم سوء پیشینه به طریق اینترنتی، صرفاً ثبت نام در سامانه ثنا به عنوان تنها مدرک مورد نیاز به شمار می رود.