چرا Backup سنتی دیگر کافی نیست؟
در دهه گذشته، حملات باجافزاری (Ransomware) از تهدیدی صرفاً دیجیتال به یک فاجعهی اقتصادی و عملیاتی بدل شدهاند. ویژگی مشترک اکثر این حملات:
رمزنگاری فایلها و از کار انداختن سرویسها
حمله به Volumeهای ذخیرهسازی و پاککردن Backupها
تخریب Snapshotها و حذف نسخههای قبلی (Version History)
در چنین شرایطی، داشتن Backup سنتی بدون محافظت منطقی و ساختار چندلایه فقط حس امنیت کاذب ایجاد میکند.
معماری دفاعی ضد Ransomware در لایه ذخیرهسازی
در رویکرد مدرن، باید سه تکنولوژی بهصورت همافزا مورد استفاده قرار گیرند:
Snapshot: اولین واکنش در برابر رمزنگاری لحظهای
Snapshot چیست؟
تصویر لحظهای از دادهها در یک زمان مشخص. در Storageهایی مانندZFS، Btrfs، NetApp، Open-E و VMware، این Snapshotها در سطح Block یا Volume گرفته میشوند.
مزایای Snapshot در حمله باجافزاری:
RPO نزدیک به صفر (در صورت Snapshot ساعتی/دقیقهای)
ایجاد بدون Downtime یا مصرف شدید منابع
قابلیت Rollback بهصورت آنلاین
توصیههای عملی:
ایجاد Snapshotهای ساعتی برای Volumeهای حساس
نگهداری Snapshotها تا ۷ روز کاری یا بیشتر
تفکیک Volumeهای کمارزش برای جلوگیری از مصرف فضای بیمورد
Versioning: تاریخچهای که مهاجم نمیتواند پاک کند
Versioning چیست؟
امکان نگهداری چندین نسخه از یک فایل در سطوح File System یا Backup Software.
کاربرد در مقابله با Ransomware:
امکان بازگردانی به نسخهای سالم حتی اگر Snapshot حذف شده باشد
قابل ترکیب با Object Storage (e.g., S3 Versioning)
ابزارهای دارای قابلیت Versioning:
NetApp ONTAP
Open-E JovianDSS با ZFS Dataset Cloning
Amazon S3 + Veeam + Immutable Storage
Windows Server with File History (برای سازمانهای کوچک)
Immutable Backup: غیرقابل حذف حتی توسط Admin تعریف:
نسخهای از Backup که پس از ایجاد، قابل حذف، ویرایش یا Overwrite نیست. حتی با دسترسی Admin یا از طریق API.
روشهای پیادهسازی:
استفاده از قابلیت WORM (Write Once Read Many) در Tape یا Object Storage
بهرهگیری از Snapshotهای Immutable در Open-E، Veeam Hardened Repository، NetApp SnapLock
تعیین زمان قفل (Retention Lock) برای عدم حذف اتفاقی
معماری پیشنهادی:
Primary Volume → Snapshot → Replication → Immutable Backup (Offsite or Cloud)
سناریوی عملی حمله باجافزاری + مسیر بازیابی پیشنهادی
ترکیب قدرتمند: ZFS + Snapshot + Encryption + Replication
در سیستمهایی مانند Open-E JovianDSS:
ZFS از Snapshotهای لحظهای با امکان Cloning پشتیبانی میکند
قابلیت Replication آفلاین به Storage ثانویه با ZFS Send
رمزنگاری در سطح Dataset با AES-256
Snapshot غیرقابل حذف تا زمان تعیینشده (Retention Policy)
نکات کلیدی برای طراحی یک سیستم ضد Ransomware
ایجاد Snapshot ساعتی برای Volumeهای حیاتی
ذخیره نسخهی Snapshot در سایت دوم یا Cloud
فعالسازی Versioning در فایلسرورها یا Object Storage
تعیین Immutable Lock برای Backupهای حیاتی
جداسازی شبکه مدیریت Snapshot از شبکه کاربران
پیادهسازی تست بازیابی منظم (Disaster Simulation)
آموزش تیم IT برای پاسخ فوری به Ransomware
نتیجهگیری: آنچه Backup نمیتواند، Snapshot و Immutable انجام میدهند
حمله باجافزاری تنها زمانی کشنده است که قربانی، زیرساختی واقعی برای بازگردانی داده نداشته باشد. ترکیب Snapshotهای منظم، نسخهگذاری فایلها، و Backupهای غیرقابل تغییر، نهتنها مانع پرداخت باج، بلکه ضامن تابآوری دیجیتال سازمان در بحرانیترین روزها خواهد بود.
اگر زیرساخت ذخیرهسازی شما هوشمندانه طراحی شده باشد، حتی مهاجم هم نمیتواند گذشتهتان را پاک کند.
