درباره شغل مقنی گری و حفر چاه

کاریز کار یا کاریزگر به کسی گفته می‌شود که به کار کندن کاریز و قنات اشتغال داردمقنی و چاه کن هم به این فرد گفته می‌شود. کاریزگر یا مقنی حرفه‌ای است که امروزه دیگر جزو پیشه‌های منسوخ به حساب می آید ولی هستند همچنان افرادی که به این کار نه بصورت دائم و بصورت پاره وقت مشغول هستند .

یک مقنی حرفه ای این روزها دیگر به سختی پیدا می شود و با وجود اینکه همچنان بسیاری از مناطق کشور از موهبت فاضلاب شهری برخوردار نیستند لزوم توجه بیشتر به این شغل سخت را بیشتر از پیش می طلبد.

قنات یا کاریز چیست؟

قنات یا کاریز راه‌آب یا کانالی است که در زیرِ زمین کنده شده، تا آب در آن برای رسیدن به سطح زمین جریان یابد. این جوی یا کانال در عمق زمین برای ارتباط دادنِ رشته‌چاه‌هایی است که از مادر چاه سرچشمه می‌گیرد. مادرچاه‌ها معمولاً یک چشمهٔ زیرزمینی هستند. قنات‌ها به‌منظور هدایت آب و مدیریّت آن برای کشاورزی و سایر مصارف به کار گرفته می‌شوند. این کانالِ قنات ممکن است تا رسیدن به سطح زمین چندین کیلومتر طول داشته باشد و به محل خروجیِ آب دهانهٔ کاریز یا سر قنات یا دهن فره می‌گویند.

قنات یکی از عمده‌ترین منابع تأمین آب به‌شمار میرفته و همین قنوات بود که ظرفیت آبدهی به مزارع بیش از ۶۰ هزار روستای کشور را داشت. با ورود تکنولوژی جدید، چاه‌های عمیق جانشین قنات گردید و استفاده از موتور پمپ به تدریج رایج شد و تمامی مناطق ایران را دربر گرفت. احداث چاه‌های عمیق بدون برنامه‌ریزی خود باعث خشک شدن ۹۰ درصد از قنوات گردید به گونه‌ای که احیای آن‌ها امکان‌پذیر نیست زیرا حفر چاه‌های عمیق سطح آب را به میزان زیاد پایین برده است.

تاریخچه شغل چاه کنی و مقنی گری

تاریخ ایران را که ورق بزنیم، پر است از افتخارات بزرگ و شیرین، افتخاراتی که یکی از نمادهای آن را در معماری می توان دید. قنات و کندن چاه های عمیق و نیمه عمیق نیز یکی از این افتخارات است. مهارتی که سابقه اش به هزار سال یا  بیش از آن بر می گردد. مهارتی که تا همین چندین دهه قبل نیز زنده بود و مردم از آن استفاده می‌کردند. اما  ورود تکنولوژی،  کندن قنات را  نیز مانند هر شغل دیگری رو به اضمحلال برد. به گونه ای که اکنون این شغل در معرض نابودی قرار دارد.

در کدامین شهر ها، مقنی کار وجود دارد؟ در شهر هایی مانند گز و برخوار و خمینی شهر نسبتا مقنی بیشتر وجود دارد.

این شغل هم با پیشرفت تکنولوژی و آمدن دستگاه های غول پیکر و سنگین دیگر جای خود را به این دستگاه ها داده تا این کار سخت و طاقت فرسا را این دستگاه ها انجام دهند.ما در ادامه به ابزارهایی که در این شغل استفاده می شوند می پردازیم.

برای اطلاعات بیشتر به این لینک مراجعه کنید: اطلاعاتی درباره شغل مقنی گری و حفر چاه