ویرگول
ورودثبت نام
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
خواندن ۲۷ دقیقه·۴ سال پیش

نمونه سوال فارسی دهم نوبت اول با جواب (سری اول)


نمونه سوال فارسی دهم نوبت اول با جواب (سری اول)
نمونه سوال فارسی دهم نوبت اول با جواب (سری اول)


سری اول:

۱. معنی واژه‌های مشخص شده را بنویسید.

الف) پیران قبیله خویش را حرمت دار، ولیکن به ایشان مولع مباش.

پاسخ: شیفته، بسیار مشتاق، آزمند


ب) شیخ بفرمود تا آن روز موشی بگرفتند و در حقّه کردند.

پاسخ: جعبه، صندوق


۲. تفاوت معنایی واژه «خیره» را در ابیات زیر بررسی کنید.

الف) لیک چنان خیره و خاموش ماند / کز همه شیرین سخنی گوش ماند

ب) ای تشنه به خیره چند پویی / کاین ره که تو می‌روی سراب است

پاسخ: خیره در بیت اول به معنای سرگشته و حیران است و در بیت دوم به معنای بیهوده.


۳. با توجه به معنا و مفهوم جمله، واژه مناسب را انتخاب کنید.

الف) چندان که در حمام شدیم دلاک و …………… درآمدند و خدمت کردند. (مکاری / قیّم)

پاسخ: قیّم


ب) معلم را عادت آن بود که نقشه نیمه کاری با خود به کلاس آورد،‌ به تخته سیاه با گچ طرح جانوری می‌ریخت و خود به …………… نقشه خود می‌نشست. (رونگاری / نقطه چینی)

پاسخ: نقطه چینی


۴. واژه‌هایی را که از نظر املایی نادرست است، اصلاح کنید.

(لئیم و پست) (عرض و دین) (فراغ و آسودگی) (متلاطم و ناآرام) (مرگ و عجل) (قرابت و خویشی) (خزلان و خواری) (مهراب عبادت)

پاسخ: قرض و دین - مرگ و اجل - خذلان و خواری - محراب عبادت


۵. گزینه درست املایی را انتخاب کنید.

الف) به می ………… دل کن که این جهان خراب / بر آن سر است که از خاک ما بسازد خشت (عمارت / امارت)

پاسخ: عمارت


ب) با تو اخلاصم دگر شد بس که دیدم ……… عهد / من که در آتش نگردانم عیار خویش را (نغز / نقض)

پاسخ: نقض


۶. جهش ضمیر را در نمونه زیر مشخص کنید و جای اصلی ضمیر را نیز نشان دهید.

«گرت هواست که معشوق نگسلد پیمان / نگاه دار سررشته تا نگه دارد»

پاسخ: مضاف‌الیه برای کلمه «هوا» است.


۷. در کدام گزینه «واو» پیوندی دیده می‌شود؟

الف) خانه را اجاره می‌دادند. از قند و چای گرفته تا تره‌بار و بنشن همه را فراهم می‌کردند.

ب) نمایش نیم‌رخ زندگان رازی در بر داشت و از سر نیازی بود.

پاسخ: گزینه ب


۸. نقش دستور کلمات مشخص شده را بنویسید.

الف) یوسف صدیق، وفادار بود.

پاسخ: مسند


ب) خویشتن از حادثه برتر کشد.

پاسخ: مفعول


۹. میان واژه‌های زیر، کدام یک دو تلفظی است؟ مشخص کنید.

«بندگان، آسایش، مهربان، داستان»

پاسخ: مهربان


۱۰. زمان دقیق فعل در جمله زیر چیست؟

«چشم‌هایش دیگر نمی‌خندید.»

پاسخ: ماضی استمراری


۱۱. هسته و نوع دقیق وابسته‌ها را در گروه‌های اسمی زیر مشخص کنید.

«غبطه بزرگ زندگانی»

پاسخ: غبطه: هسته - بزرگ: صفت بیانی - زندگانی: مضاف‌الیه


۱۲. کدام قسمت جمله زیر حذف شده است؟ نوع حذف را مشخص کنید.

«نیکو خو بهتر هزار بار از نیکو رو»

پاسخ: فعل جمله: است - به قرینه معنوی


۱۳. معنای واژه مشخص شده را با کاربرد امروزی آن مقایسه کنید.

«شوخ از خود باز کنیم.»

پاسخ: معنای امروزی شوخ: بامزه یا شاداب یا گستاخ
معنای گذشته: چرک یا آلودگی


۱۴. عبارت زیر را بر اساس ترتیب اجزای جمله در زبان فارسی، مرتب کنید.

«بعد از تو روا باشد، نقض همه پیمان‌ها»

پاسخ: بعد از تو، نقض همه پیمان‌ها روا باشد یا نقض همه پیمان‌ها بعد از تو روا باشد.


ب) قلمرو ادبی

۱۵. آرایه‌های جناس و واج‌آرایی را در نمونه‌های زیر بیابید و بررسی کنید.

الف) چو در وقت بهار آیی پدیدار / حقیقت پرده برداری ز رخسار

پاسخ: واج‌آرایی صامت «ر»


ب) بوسه زن بر سر و بر دوش من

پاسخ: «بر» و «سر» جناس اختلافی


۱۶. در جمله زیر میان کدام واژگان سجع وجود دارد؟ آن‌ها را مشخص کنید.

«نبینی که یوسف را از روی نیکو، بند و زندان آمد و از خوی نیکو، امر و فرمان آمد.»

پاسخ: زندان و فرمان


۱۷. آرایه‌های ادبی ایهام، تلمیح و حس‌آمیزی را در نمونه‌های زیر بیابید و کاربرد آن را بررسی کنید. (دو معنی واژه دارای ایهام را بنویسید.)

الف)‌ شیرین‌ترین لبخند / بر لبان اراده توست

پاسخ: شیرین‌ترین لبخند: حس آمیزی (آمیختن حس چشایی با بینایی)


ب) به جز از علی که آرد پسری ابوالعجایب / که علم کند به عالم شهدای کربلا را

پاسخ: تلمیح به واقعه عاشورا


ج) گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد / گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید

پاسخ: «بو» ایهام دارد: رایحه و آرزو


۱۸. در بیت زیر بخش مشخص شده دارای چه آرایه‌ای است؟ منظور از این کلمه در متن چیست؟

«زین کاروانسرای بسی کاروان گذشت / ناچار کاروان شما نیز بگذرد»

پاسخ: استعاره از دنیا - مجاز از دنیا


۱۹. در نمونه‌های زیر معنای کنایه‌ها را بنویسید.

الف) به دیوار و عمله بناها نگاه می‌کرد و همه بدبختی خود از چشم آن‌ها می‌دید.

پاسخ: کسی را مسئول دانستن - کسی را مقصر شمردن


ب) بر تیر جورتان ز تحمل سپر کنیم.

پاسخ: ایستادگی کردن


۲۰. بیت‌های زیر را کامل کنید.

الف) گر در طلبت رنجی ………………..

پاسخ: گر در طلبت رنجی ما را برسد شاید / چون عشق حرم باشد سهل است بیابان‌ها


ب) دل اگر خداشناسی ……………..

پاسخ: دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین / به علی شناختم من به خدا قسم خدا را


ج: قلمرو فکری

۲۱. معنای عبارت‌های زیر را به نثر روان بنویسید.

الف) راست به مانند یکی زلزله / داده تنش بر تن ساحل یله

پاسخ: دقیقا شبیه به زلزله‌ای بود که بر ساحل تکیه داده باشد


ب) در حضیض هم می‌توان عزیز بود.

پاسخ: در جای پست هم می‌توان گران‌قدر بود.


ج) آب اجل که هست گلوگیر خاص و عام / بر حلق و بر دهان شما نیز بگذرد

پاسخ: مرگ که سراغ همه انسان‌های مهم و معمولی می‌رود، روزی سراغ شما هم می‌آید.


د) تویی خلاق هر دانا و نادان

پاسخ: تو آفریننده همه موجوداتی.


ه) چنان که هستی برنشین و نزدیک من آی

پاسخ: با همین حالی که داری سوار اسب شو و به نزد من بیا.


و) در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود.

پاسخ: در کشیدن طرح اولیه اسب مشکل داشت.


ز) آهنگ کید و عداوت کردند

پاسخ: قصد حیله و دشمنی کردند.


۲۲. آیه «و مکروا و مَکَرَ الله و الله خیرُ الماکرین» با کدام گزینه ارتباط معنایی دارد؟

الف) در مقابله جفا، وفا کرد و ملک تعالی او را دولت بر دولت زیادت کرد.

ب) تدبیر برادران بر خلاف تقدیر رحمان آمد.

پاسخ: گزینه ب.


۲۳. در جمله زیر نویسنده بر کدام ویژگی اخلاقی تاکید می‌کند؟

«اثر غم و شادی پیش مردمان بر خود پیدا مکن.»

پاسخ: راز داری یا خویشتن‌داری.


۲۴. ویژگی شاعرانه «صبا» در بیت زیر چیست؟

«صبا بر آن سر زلف ار دل مرا بینی / ز روی لطف بگویش که جا نگه دارد»

پاسخ: پیک میان عاشق و معشوق. (پیام‌رسان عاشق به معشوق)


۲۵. در بیت زیر، شاعر چه دلیلی برای شکوفایی گل‌ها در فصل بهار آورده است؟

«گل از شوق تو خندان در بهار است / از آتش رنگ‌های بی‌شمار است»

پاسخ: شوق و عشق به خداوند


۲۶. مقصود از عبارت «همچون مروارید در دل صدف کج و کوله‌ای سال‌ها بسته ماند.» چیست؟

پاسخ: ارزش او هیچ‌گاه درک نشد. (قدر و ارزش نیما را نداشتند.)


۲۷. عبارت زیر به چه مفهومی اشاره می‌کند؟

«این هر دو حال به مدت بیست روز بود و این فصل بدان آوردم تا مردم بدانند که به شدتی که از روزگار پیش آید، نباید نالید و از فصل و رحمت کردگار ناامید نباید شد.»

پاسخ: ناپایداری در سختی‌ها و امید به لطف خداوند داشتن.


۲۸. در جمله زیر «عقل» با چه ویژگی‌هایی وصف شده است؟ چرا؟

«چندان تناوری و بلند / که به هنگام تماشا / کلاه از کودک عقل می‌افتد.»

پاسخ: ناتوان از درک و ناپخته - چون به کودک مانند شده است.


۲۹. گوینده بیت زیر دارای کدام ویژگی اخلاقی است؟

«گفت در این معرکه یکتا منم / تاج سر گلبن و صحرا منم»

پاسخ: غرور و تکبر


۳۰. مفهوم بیت زیر را بنویسید.

«چون داد عادلان به جهان در بقا نکرد / بیداد ظالمان شما نیز بگذرد»

پاسخ: ناپایداری عدل و داد عادلان و بیداد ظالمان.



سری دوم:

۱. معنی واژه‌های مشخص شده را بنویسید.

الف) وین بوم محنت از پی آن تا کند خراب

پاسخ: جغد


ب) در مقابله لئیمی، کریمی کرد.

پاسخ: پستی، فرومایگی


پ) شاید هم به حق از سر تسلیم است اما در واقع طمأنینه‌ای بود.

پاسخ: آرامش و قرار


ت) گریزی رندانه زد که به سود اسب انجامید.

پاسخ: زیرکانه


ث) رقعه‌ای نوشتم و عذری خواستم.

پاسخ: نامه


ج) زین نمط آن مست شده از غرور.

پاسخ: شیوه، روش


۲. در هر گزینه غلط املایی را بیابید و درست آن را بنویسید.

الف) ابر ز من هامل سرمایه شد.

پاسخ: حامل


ب) من به زبان تازی گفتم که:«راست می‌گویی.»

پاسخ: تازی


پ) شیخ بفرمود تا آن حغّه را به وی دادند.

پاسخ: حقّه


ت) فلق: محرابی / که تو در آن نماز صبح شهادت گذارده‌ای.

پاسخ: گزارده‌ای


ث) علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را / که به ما صوا فکندی همه سایه هما را

پاسخ: ماسوا


ج) سپس شکم را کشید و دو پا را تا زیر زانو گرطه زد.

پاسخ: گرته


۳. با توجه به مصراع «گرت هواست که معشوق نگسلد پیمان»:

الف) به جا به جایی ضمیر پیوسته در این مصراع چه می‌گویند؟

پاسخ: جهش ضمیر


ب) نقش دستوری ضمیر پیوسته «ـَت» در این مصراع چیست؟

(مفعول، متمم، مضاف‌الیه)

پاسخ: مضاف‌الیه


۴. زمان فعل جمله را بنویسید. سپس فعل امر و منفی آن را بنویسید.

«تو، حالا از خودت می‌پرسی.»

پاسخ: زمان: مضارع اخباری
امر: بپرس
منفی: نمی‌پرسی


۵. کدام واژه در شعر زیر حذف شده است؟ نوع حذف آن را مشخص کنید. (لفظی، معنوی)

«خون تو شرف را سرخ‌گون کرده است / شفق آینه‌دار نجابتت»

پاسخ: است - لفظی


۶. نوع دقیق «واو» را در عبارت بررسی کنید. (عطف، ربط، میان‌وند)

جواب نبشت که شهر را از عدل، دیوار کن و راه‌ها را از ظلم و خوف پاک کن.

پاسخ: «واو» اول: ربط
«واو» دوم: عطف


۷. در متن زیر یک واژه دو تلفظی بیابید.

یوسف صدیق وفادار بود و یعقوب خود او را به صبر آموزگار بود.

پاسخ: آموزگار


۸. کاربرد «را» در هر یک از موارد زیر چیست؟ (فک اضافه، نشانه مفعول، حرف اضافه)

الف) پیران قبیله را حرمت دار.

پاسخ: فک اضافه


ب) جز آن که وزیر ملک اهواز که او را ابوالفتح علی بن احمد می‌گفتند.

پاسخ: حرف اضافه


۹. نقش دستوری واژه‌های مشخص شده را بنویسید.

الف) پنداشت که ما دیوانه‌ایم.

پاسخ: مسند


ب) شوریده‌ای در آن سفر همراه ما بود، نعره‌ای برآورد.

پاسخ: مفعول


۱۰. از بین گروه‌های اسمی داده شده، کدام گروه معادل (هسته، مضاف‌الیه، مضاف‌الیه) است؟

الف) گوشه روشن وجدان

ب) نماز صبح شهادت

پ) غبطه بزرگ زندگانی

ت) فکر آن گودال

پاسخ: گزینه ب.


۱۱. واژه شوخ در گذر زمان تغییر معنایی پیدا کرده است. معنی قدیمی آن را با توجه به متن زیر بنویسید.

«شوخ از خود باز کنیم.»

پاسخ: چرک / آلودگی


۱۲. با توجه به بیت «بادی که در زمانه بسی شمع‌ها بکشت / هم بر چراغ‌دان شما نیز بگذرد» در واژه باد چه آرایه‌ای وجود دارد که بر پایه تشبیه ساخته شده است؟

پاسخ: استعاره یا مجاز


۱۳. با توجه به سروده زیر، آرایه حسن تعلیل را بیابید و دلیل آن را توضیح دهید.

«درختان را دوست دارم / که به احترام تو قیام کرده‌اند.»

پاسخ: علت قیام درختان احترام به امام حسین (ع) است یا هر توضیح صحیح دیگر.


۱۴. با توجه به عبارت «پس چون در او این چندین اندوه و طرب بود، در نهاد خود شگفت و عجب بود.» در کلمات مشخص شده چه آرایه‌ای وجود دارد؟

پاسخ: سجع


۱۵. با توجه به بیت «گفتم: که بوی زلفت گمراه عالمم کرد / گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید»:

الف) کدام واژه آرایه ایهام دارد؟

پاسخ: بو


ب) چگونگی به وجود آمدن این آرایه را در این واژه توضیح دهید.

پاسخ: زیرا بو در دو معنی رایحه و آرزو در این بیت کاربرد دارد یا هر توضیح صحیح دیگر.


۱۶. با توجه به بیت زیر به سوالات پاسخ دهید.

«برو ای گدای مسکین در خانه علی زن / که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را»

الف) کدام واژه در معنی مجازی به کار رفته است؟

پاسخ: نگین


ب) یک کنایه در بیت بیابید.

پاسخ: در خانه کسی زدن.


۱۷. با توجه به جمله «مادر با اوقات تلخی گفت: ...» در ترکیب مشخص شده چه آرایه‌ای وجود دارد؟

پاسخ: حس آمیزی


۱۸. آرایه تشخیص را در گزینه داده شده بیابید.

«مرگت چنان زندگی را به سخره گرفت / و آن را بی‌قدر کرد.»

پاسخ: مرگ زندگی را به سخره می‌گیرد.


۱۹. کتاب قابوس نامه جزء کدام یک از انواع ادبی است؟

الف) ادبیات تعلیمی

ب) ادبیات سفر و زندگی

پ) ادبیات پایداری

ت) ادبیات داستانی

پاسخ: گزینه الف.


۲۰. بیت بعدی هر بیت نوشته شده را بنویسید.

الف) گه نعره زدی بلبل، گه جامه دریدی گل / با یاد تو افتادم از یاد برفت آن‌ها

پاسخ: تا عهد تو در بستم عهد همه بشکستم / بعد از تو روا باشد نقض همه پیمان‌ها


ب) برو ای گدای مسکین در خانه علی زن / که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را

پاسخ: به جز از علی که گوید به پسر که قاتل من / چو اسیر توست اکنون به اسیر کن مدارا؟


۲۱. با توجه به بیت «زین کاروان‌سرای، بسی کاروان گذشت / ناچار کاروان شما نیز بگذرد»:

الف) مفهوم بیت چیست؟

پاسخ: فراگیری مرگ یا هر توضیح صحیح دیگر.


ب) منظور از کاروان‌سرا کجاست؟

پاسخ: دنیا


۲۲. مفهوم عبارت «شرف المکان بالمکین» در کدام گزینه وجود دارد؟

الف) خونت با خون‌بهایت، حقیقت، در یک تراز ایستاد.

ب) در فکر آن گودالم / که خون تو را مکیده است / هیچ گودالی چنین رفیع ندیده بودم / در حضیض هم می‌توان عزیز بود.

پ) و صداقت / شیرین‌ترین لبخند / بر لبان اراده توست

ت) بر تالابی از خون خویش / در گذرگاه تاریخ ایستاده‌ای

پاسخ: گزینه ب.


۲۳. با توجه به متن «او همچون مرواریدی در دل صدف کج و کوله‌ای سال‌ها بسته ماند.» به سوالات زیر پاسخ دهید:

الف) منظور از «او» چه کسی است؟

پاسخ: نیما


ب) چرا آن فرد به مروارید تشبیه شده است؟

پاسخ: ارزشمندی نیما.


پ) منظور از «بسته ماند» در این عبارت چیست؟

پاسخ: ناشناخته ماند.


۲۴. با توجه به درس دیوار که داستانی نمادین است، هر یک از عناصر زیر نماد چه هستند؟

الف) بنا

پاسخ: عامل جدایی


ب) دیوار

پاسخ: جدایی


۲۵. با توجه به عبارت «به زبان دیگر مگو و به دل دیگر مدار» از کتاب قابوس نامه،‌ عنصرالمعالی انسان را از چه صفت اخلاقی بدی بر حذر می‌دارد؟

پاسخ: ریاکاری یا دورویی


۲۶. با توجه به عبارت «تا روزی خدا تمام نشده، به در خانه دیگری نروم» گوینده متن چه پیامی به انسان می‌دهد؟

پاسخ: روزی رسانی خداوند و عدم نیاز به بنده یا داشتن عزت نفس


۲۷. با توجه به بیت «گرت هواست که معشوق نگسلد پیمان / نگاه دار سر رشته تا نگه دارد» شرط وفاداری معشوق چیست؟

پاسخ: این که عاشق هم به عهد و پیمانش وفادار بماند.


۲۸. مفهوم هر یک از کلمات مشخص شده در ستون سمت راست را به مورد مناسب آن در ستون سمت چپ با پیکان وصل کنید.

الف) قطره باران که در افتد به خاک / زو بدمد بس گهر تابناک

ب) ای تو رمه سپرده به چوپان گرگ طبع / این گرگی شبان شما نیز بگذرد

(ستاره - مردم - حاکمان ظالم - گل و گیاه رنگارنگ)

پاسخ: گهر: گل و گیاه رنگارنگ
چوپان: حاکمان ظالم


۲۹. با توجه به مفهوم نوشته شده جلوی هر بیت صحیح یا غلط بودن مفهوم را علامت بزنید.

الف) چون بدوم سبزه در آغوش من / بوسه زند بر سر و بر دوش من (فرار به خاطر ترس)

پاسخ: غلط


ب) لیک چنان خیره و خاموش ماند / کز همه شیرین سخنی گوش ماند (غرور چشمه)

پاسخ: غلط


۳۰. معنی سروده‌ها و نوشته‌های زیر را به فارسی روان بنویسید.

الف) تا سختی کمان شما نیز بگذرد.

پاسخ: تا قدرت و سلطه شما بگذرد.


ب) شفق آینه دار نجابتت

پاسخ: سرخی غروب مثل آینه داری، اصالت تو را نمایش می‌دهد.


پ) غبار راه‌گذارت کجاست تا حافظ / به یادگار نسیم صبا نگه دارد

پاسخ: ای معشوق غبار عبور کننده از راه تو یا غبار راه تو کجاست تا حافظ به عنوان یادگاری که نسیم صبحگاهی آورده نزد خودش نگه دارد.


ت) آهنگ کید کردند.

پاسخ: تصمیم به حیله گیری گرفتند.


ث) اما در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود.

پاسخ: اما در کشیدن طرح اولیه اسب مشکل داشت.


ج) ما را با اکرام به راه دریا گسیل کرد.

پاسخ: ما را با بزرگداشت به سمت دریا فرستاد.


چ) بزرگان به هر باطلی از جای نشوند.

پاسخ: افراد بزرگ با هر بدی (ناحقی) عصبانی نمی‌شوند.



سری سوم:

معنی واژه‌های مشخص شده را بنویسید.

۱. در بن این پرده نیلوفری / کیست کند با چو من همسری

پاسخ: آسمان لاجوردی


۲. بدان کوش که به هر مُحالی، از حال و نهاد خویش بنگردی.

پاسخ: بی‌اصل، ناممکن، اندیشه باطل


۳. صبا بر آن سر ز زلف ار دل مرا بینی / ز روی لطف بگویش که جا نگه دارد

پاسخ: بادی که از طرف شمال شرقی وزد، باد بهاری


۴. وین بوم محنت از پی آن تا کند خراب / بر دولت آشیان شما نیز بگذرد

پاسخ: آشیانه خوشبختی، دارایی، زمان فرمانروایی


۵. الف) دست معلم از وقب حیوان روان شد.

پاسخ: هر فرورفتگی اندام مانند گودی چشم


ب) در حضیض هم می‌توان عزیز بود / از گودال بپرس

پاسخ: جای پست در زمین یا پایین کوه، فرود


۶. «غلط‌های املایی» ترکیبات داده شده را تصحیح کنید.

بهایم در بیشه - طالع مسعود خویشتن - لئیمی و پستی و فرومایه گی - تومئنینه و آرامش

پاسخ: فرومایه گی = فرومایگی
تومئنینه = طمأنینه


۷. با توجه به معنی، املای درست واژه‌ها را از داخل پرانتز انتخاب کنید.

الف) (امارت، عمارت): آبادانی

پاسخ: عمارت


ب) (فرقت، فرغت): جدایی و دوری

پاسخ: فرقت


۸. در اشعار زیر چند غلط املایی وجود دارد؟

«آه، ای مرگ تو معیار! / مرگت چنان زندگی را به صُخره گرفت / و آن را بی‌غدر کرد که مردنی چنان غبطه بزرگ زنده گانی شد.»

پاسخ: صخره: سخره
بی‌غدر: بی‌قدر
زنده گانی: زندگانی


۹. انواع کاربرد «و» را (از نظر حرف عطف یا حرف ربط بودن) در بیت زیر مشخص کنید.

تا مه و مهر فلک والی روزند و شبند / تا شب و روز جهان اصل ظلام است و ضیاست

پاسخ: واو اول: عطف
واو دوم: ربط
واو سوم: عطف
واو چهارم: ربط


۱۰. در کدام بیت «جهش ضمیر» به چشم می‌خورد؟

الف) همتم بدرقه راه کن ای طایر قدس / که دراز است ره مقصد و من نوسفرم

ب) نسیم زلف تو چون بگذرد به تربت حافظ / ز خاک کالبدش صد هزار لاله برآید

پاسخ: گزینه الف: همت را بدرقه راهم


۱۱. کدام قسمت جمله در ابیات زیر حذف شده است؟ نوع حذف را مشخص کنید.

الف) یکی را که سعی قدم پیش‌تر / به درگاه حق منزل بیش‌تر

پاسخ: یکی را که سعی قدم پیش‌تر (است یا باشد) / به درگاه حق منزل بیش‌تر (است یا باشد) - حذف معنوی


ب) درختان را دوست می‌دارم / که به احترام تو قیام کرده‌اند / و آب را / که مهر مادر توست.

پاسخ: درختان را دوست می‌دارم / که به احترام تو قیام کرده‌اند / و آب را (را دوست می‌دارم) / که مهر مادر توست. - حذف لفظی


۱۲. معنای افعال مشخص شده در ابیات زیر را بنویسید.

الف) بادی که در زمانه بسی شمع‌ها بکشت / هم بر چراغ‌دان شما نیز بگذرد

پاسخ: خاموش کرد


ب) منزل حافظ کنون بارگه پادشاست / دل بر دلدار رفت، جان بر جانانه شد

پاسخ: رفت، مرد، روانه شد


۱۳. با توجه به جمله زیر نقش ضمیر پیوسته «ش» را در ابیات زیر مشخص نمایید.

«ضمیر پیوسته غالباً در متن ادبی، در جایگاه و نقش مفعول، متمم، مضاف‌الیه قرار می‌گیرد.»

الف) گفتم ببینمش مگرم درد اشتیاق / ساکن شود بدیدم مشتاق‌تر شدم

پاسخ: مفعول


ب) صبا بر آن سر زلف ار دل مرا بینی / ز روی لطف بگویش که جا نگه دارد

پاسخ: متمم


۱۴. کامل کنید.

فعل: داشتی می‌نوشتی

امر:

ساخت منفی:

مضارع اخباری:

پاسخ: امر: بنویس
ساخت منفی: نمی‌نوشتی
مضارع اخباری: می‌نویسی


۱۵. در شعر زیر گروه اسمی مناسب با (اسم + وابسته + وابسته) یا (هسته + مضاف‌الیه + مضاف‌الیه) را مشخص کنید.

و صداقت / شیرین‌ترین لبخند / بر لبان اراده توست / و چندان تناوری و بلند / که به هنگام تماشا / کلاه از سر کودک عقل می‌افتد.

پاسخ: لبان اراده تو - سر کودک عقل


۱۶. در بیت زیر کنایه را بیابید و مفهوم آن را بنویسید.

«بر تیر جورتان ز تحمل سپر کنیم / تا سختی کمان شما نیز بگذرد»

پاسخ: سپر کنیم: مقاومت کنیم
تا سختی کمان: بی‌رحمی و زورمندی


۱۷. بیت زیر را از نظر آرایه ادبی «مجاز» بررسی کنید.

«پشت دیوار آنچه گویی هوش دار / تا نباشد در پس دیوار، گوش»

پاسخ: گوش مجاز از انسان


۱۸. آرایه ادبی «ایهام» چیست؟ با ذکر مثال تعریف کنید.

پاسخ: هر گاه در عبارت یا بیتی، یک کلمه به چند معنا به کار رود، آرایه ایهام پدید می‌آید. مثال:
گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد
بو: امید - عطر و رایحه


۱۹. «شعر سپید» چه نوع شعری است؟

پاسخ: شعر سپید گونه‌ای از شعر معاصر است که آهنگ دارد اما وزن عروضی ندارد و جای قافیه‌ها در آن مشخص نیست.


۲۰. از آرایه‌های ادبی موجود در بیت زیر، فقط دو مورد را بنویسید.

«شکر بر خویشتن خندد گر آن ماه / به شکر خنده بگشاید دهان را»

پاسخ: شکر خندد: تشخیص
ماه: استعاره از معشوق
شکر خنده: تشبیه، حس آمیزی
واج آرایی «ش»
دهان گشودن: کنایه


۲۱. هر یک از شعر‌ها را به آرایه ادبی مربوط خود ربط دهید.

«ایهام - حسن تعلیل - حس آمیزی - استعاره مصرحه»

الف) ترش بنشین و تیزی کن که ما را تلخ ننمایند / چه می‌گویی چنین شیرین که شوری در من افکندی

پاسخ: حس آمیزی


ب) خورشید را ز مشک زره‌پوش کرده‌اند / و آن گه بهانه زلف و بناگوش کرده‌اند

پاسخ: استعاره مصرحه


پ) مرغ شب‌خوان که دم از پرده عشاق زند / گو نوا از من شب‌خیز بیاموز امشب

پاسخ: ایهام


ت) سرخی چشم کبوتر هیچ می‌دانی ز چیست؟ / نامه‌ام می‌برد و بر درد دلم خون می‌گریست

پاسخ: حسن تعلیل


حفظ شعر

۲۲. الف) …………………………………. / به پیام آشنایی بنوازد آشنا را

پاسخ: همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهی


ب) تا خار غم عشقت آویخته در دامن / …………………………………..

پاسخ: کوته نظری باشد رفتن به گلستان‌ها


۲۳. بیت سوم شعر «همای رحمت» اشاره به بخشندگی و کرم امام علی (ع) دارد. آن بیت را از حفظ بنویسید.

پاسخ: برو ای گدای مسکین در خانه علی زن / که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را


درک مطلب

۲۴. مفهوم کلی گزینه‌های زیر چیست؟

الف) گفتم این شرط آدمیت نیست / مرغ تسبیح‌گوی و من خاموش

پاسخ: توصیه به عبادت خدا


ب) جواب نبشت که شهر را از عدل، دیوار کن و راه‌ها از ظلم و خوف پاک کن، که حاجت نیست به گل و خشت و سنگ و گچ.

پاسخ: توصیه به برقراری عدالت در جامعه


۲۵. در بیت زیر مقصود شاعر از «رمه» و «گرگی شبان» چیست؟

‌«ای تو رمه سپرده به چوپان گرگ طبع / این گرگی شبان شما نیز بگذرد»

پاسخ: رمه: مردم غافل - گرگی شبان: درندگی و ستمگری حاکمان و رفتار ظالمانه


۲۶. بیت داده شده با کدام گزینه از ابیات زیر ارتباط مفهومی دارد؟

«تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی / گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش»

الف) هر آن که جانب اهل وفا نگه دارد / خداش در همه حال از بلا نگه دارد

ب) حدیث دوست نگویم مگر به حضرت دوست / که آشنا سخن آشنا نگه دارد

پاسخ: گزینه ب


۲۷. کدام بیت با مفهوم «گندم نمای جو فروش مباش» ارتباط معنایی و قرابت مفهومی ندارد؟

الف) رو رو جانا همی غلط پنداری / گندم نتوان درود چون جو کاری

ب) همه گندم‌نمای جو دارند / همه گل صورت‌اند و پُرخارند

پاسخ: گزینه الف


۲۸. بیت کدام گزینه با عبارت «در بدایت، بند و چاه بود، و در نهایت تخت و گاه بود» تقابل (تضاد) معنایی دارد؟

الف) هر آن کس کو به عالم شهسوار است / به آخر زیر مرکب استوار است

ب) چاه کند و به گنج راه نیافت / یوسف خویش را به چاه نیافت

پاسخ: گزینه الف


۲۹. پس از رسیدن به دریا، چه تغییری در نگرش و نحوه تفکر «چشمه» ایجاد شد؟

پاسخ: تصمیم گرفت خودش را از آن جای خطرناک کنار بکشد و از آسیب دریا در امان ماند. اما چنان شگفت‌زده و خاموش در جای خودش ساکت ماند که همه شیرین سخنی خود را از یاد برد و خاموش شد. با دیدن شکوهمندی دریا، کوچکی خودش را دریافت و سکوت کرد.


معنی و مفهوم نثر و شعر

۳۰. معلم دور نبود، صورتک به رو نداشت.

پاسخ: معلم بسیار صمیمی بود و اهل دروغ و ریاکاری و ظاهرسازی نبود.


۳۱. در چنان بیغوله‌ای آشنایی [با نیما] غنیمتی بود.

پاسخ: در چنان جای دور افتاده‌ای یا ویرانه‌ای آشنایی با نیما فرصت خوبی بود.


۳۲. تدبیر برادران [یوسف] بر خلاف تقدیر رحمان آمد.

پاسخ: چاره اندیشی برادران یوسف، برخلاف تقدیر خداوند بود.


۳۳. تا باشد که ما را دمکی زیادت‌تر در گرمابه بگذارد که شوخ از خود باز کنیم.

پاسخ: به امید این که به ما اجازه دهد تا زمان بیشتری در حمام بمانیم تا چرک و آلودگی را از بدن‌مان پاک کنیم.


۳۴. شفق، آینه‌دار نجابتت.

پاسخ: سرخی آفتاب نشان دهنده نجابت و بزرگواری تو است.


۳۵. داد عادلان به جهان در، بقا نکرد.

پاسخ: عدل و انصاف انسان‌های عادل در جهان باقی نمی‌ماند.


۳۶. چو گفتمش که دلم را نگاه‌دار چه گفت / ز دست بنده چه خیزد خدا نگه دارد

پاسخ: وقتی به زلف یار گفتم که مقام و منزلت دل مرا نگه دار، چه پاسخی داد؟ گفت: از دست من کاری ساخته نیست. خدا باید نگه دارد.


۳۷. راست به مانند یکی زلزله / داده تنش بر تن ساحل، یله

پاسخ: درست مانند زلزله‌ای بود که تنش را بر تن ساحل تکیه داده بود.



سری چهارم:

۱. معنی واژگان مشخص شده را بنویسید.

الف) دید یکی بحر خروشنده‌ای / سهمگنی، نادره جوشنده‌ای

پاسخ: ترسناک


ب) در مقابله لئیمی، کریمی کرد.

پاسخ: نامردی


ج) مکاری از ما سی دینار مغربی می‌خواست.

پاسخ: کرایه دهنده چهارپا


د) و دو دست را تا فراز کُلّه نمایان ساخت.

پاسخ: برآمدگی پشت پای اسب


ه) ای مفتخر به طالع مسعود خویشتن / تاثیر اختران شما نیز بگذرد

پاسخ: ستاره‌ها


و) شفق، آیینه‌دار نجابتت.

پاسخ: سرخی غروب آفتاب


۲. املا درست واژگان را از داخل کمانک انتخاب کنید.

الف) (زهی - ذهی) گویا ز تو کام و زبانم / تویی هم آشکارا، هم نهانم

پاسخ: زهی


ب) حق‌شناس باش؛ خاصّه (غرابت - قرابت) خویش را.

پاسخ: قرابت


ج) هر که در (مسلخ - مصلخ) گرمابه بود، همه بر پای خاسته بودند.

پاسخ: مسلخ


د) وین بوم (مهنت - محنت) از پی آن تا کند خراب / بر دولت آشیان شما نیز بگذرد

پاسخ: محنت


۳. شکل صحیح کلماتی که املا آن‌ها نادرست است را بنویسید.

«در پیچ و تاب اِرفانی اسلیمی، آدم چکاره بود؟»

پاسخ: ارفانی: عرفانی


۴. رابطه معنایی کلمات زیر را مشخص کنید.

الف) بند و زندان

پاسخ: مترادف

ب) رفیع و حضیض

پاسخ: تضاد


۵. نوع نقش دستوری ضمایر پیوسته (متصل) را در عبارات زیر مشخص کنید.

الف) صبا بر آن سر زلف ار دل مرا بینی / ز روی لطف بگویش که جا نگه دارد

پاسخ: به او بگو، متمم


ب) غبار راهگذارت کجاست تا حافظ / به یادگار نسیم صبا نگه دارد

پاسخ: راهگذار تو، مضاف الیه


ج) هر آن که جانب اهل وفا نگه دارد / خداش در همه حال از بلا نگه دارد

پاسخ: خدا او را، مفعول


۶. نوع «و» در عبارت زیر کدام است؟

«کارش نگار نقاشی قالی بود و در آن دستی داشت.»

پاسخ: نشانه ربط یا پیوند


۷. در گزینه‌های زیر کدام «ـَک» معنی تصغیر نمی‌دهد؟

الف) دِرَمک

ب) خورجینک

ج) طفلک

د) دَمَک

پاسخ: گزینه ج


۸. نقش مسند را در بیت زیر مشخص کنید.

«گشت یکی چشمه ز سنگی جدا / غلغله زن، چهره‌نما، تیزپا»

پاسخ: جدا


۹. در کدام بیت زیر آرایه‌های ادبی «مجاز و حس آمیزی» با هم آمده است؟

الف) تویی رزاق هر پیدا و پنهان / تویی خلاق هم دانا و نادان

ب) لیک چنان خیره و خاموش ماند / کز همه شیرین‌سخنی، گوش ماند

ج) چون بدوم، سبزه در آغوش من / بوسه زند بر سر و بر دوش من

پاسخ: گزینه ب


۱۰. آرایه‌های ادبی را که در کمانک مشخص شده‌اند در عبارات زیر نشان دهید.

الف) تو تنهاتر از شجاعت / در گوشه روشن وجدان تاریخ ایستاده‌ای / به پاسدای از حقیقت (تشخیص)

پاسخ: وجدان تاریخ: تشخیص (دادن صفت انسان به غیر انسان)


ب) سر و زر و دل و جانم فدای آن یاری / که حق صحبت مهر و وفا نگه دارد (ایهام)

پاسخ: مهر و وفا: ایهام. دارای دو معنی است: ۱. نام عاشق و معشوقی ۲. محبت و وفاداری


ج) در بهشت از هزار گونه نعمت است و در قرآن از هزار گونه پند و حکمت است. (سجع)

پاسخ: نعمت - حکمت: سجع (نقش قافیه در نثر)


د) اما در بی‌رنگ اسب حرفی به کارش بود و مرا حدیثی از اسب پردازی معلم در یاد است. (کنایه)

پاسخ: حرفی به کارش بود: کنایه. معنی غیرمستقیم: ایراد داشت، مشکل داشت


۱۱. در تشبیه زیر موارد خواسته شده را مشخص کنید.

«از برهنگی و عاجزی به دیوانگان ماننده بودیم.»

مشبه به:

پاسخ: دیوانگان


وجه شبه:

پاسخ: برهنگی و عاجزی


۱۲. در عبارات زیر آرایه ادبی استعاره را بیابید و مفهوم آن را بنویسید.

«بادی که در زمانه بسی شمع‌ها بکشت / هم بر چراغ‌دان شما نیز بگذرد»

پاسخ: باد استعاره از مرگ - شمع استعاره از حاکمان - چراغ‌دان استعاره از زندگی پررونق


۱۳. گزینه‌های مرتبط به هم را متصل کنید.

«نصرالله منشی - سهراب سپهری - محمد بن منور - عطار نیشابوری - سید علی موسوی گرمارودی »

الف) الهی نامه

پاسخ: عطار نیشابوری


ب) گوشواره عرش

پاسخ: سید علی موسوی گرمارودی


ج) کلیله و دمنه

پاسخ: نصرالله منشی


د) اسرار التوحید

پاسخ: محمد بن منور


۱۴. ابیات زیر را تکمیل کنید.

الف) به جز از علی که آرد پسری ابوالعجایب / ………………………………..

پاسخ: که علم کند به عالم شهدای کربلا را


ب) ……………………………………………… / می‌گویم و بعد از من گویند به دوران‌ها

پاسخ: گویند مگو سعدی، چندین سخن از عشقش


۱۵. مفهوم بیت زیر را بنویسید.

«نمی‌دانم، نمی‌دانم، الهی / تو دانی و تو دانی، آنچه خواهی»

پاسخ: ناآگاهی انسان در برابر علم و آگاهی خداوند


۱۶. شاعر در عبارت زیر چگونه مردنی را غبطه بزرگ زندگانی می‌داند؟

«مرگت چنان زندگی را به سخره گرفت / و آن را بی‌قدر کرد / که مردنی چنان / غبطه بزرگ زندگانی شد»

پاسخ: شهادت


۱۷. مفهوم کنایه زیر چیست؟

«تا گندم‌نمای جو فروش نباشی.»

پاسخ: پرهیز از دورویی و ریاکاری


۱۸. در عبارت زیر، مقصود نویسنده از قسمت مشخص شده چیست؟

«سه ماه بود که موی سر، باز نکرده بودیم و می‌خواستم که به گرمابه روم.»

پاسخ: موی سر خود را نتراشیده بودیم.


۱۹. عبارات و ابیات زیر را به فارسی روان معنی کنید.

الف) از آموختن ننگ مدار تا از ننگ رسته باشید.

پاسخ: از یادگیری خجالت نکش تا از عیب و عار نجات پیدا کنی.


ب) خلف صدق نیاکان هنرور خود بود.

پاسخ: جانشین راستین پدران هنرمند خود بود.


ج) در بن این پرده نیلوفری / کیست کند با چو منی همسری؟

پاسخ: در زیر این آسمان آبی چه کسی می‌تواند با من برابری کند؟ (هیچ کس نمی‌تواند با من برابری کند.)


د) چون داد عادلان به جهان در، بقا نکرد / بیداد ظالمان شما نیز بگذرد

پاسخ: زمانی که عدل و انصاف افراد عادل ناپایدار است، ظلم و ستم شما هم از بین می‌رود.




سری پنجم:

الف) زبانی

۱. معنی واژه‌های مشخص شده را بنویسید.

الف) زین نمط آن مست شده از غرور.

پاسخ: روش


ب) ولیکن به ایشان مولع نباشد.

پاسخ: شیفته


ج) آنکه حزم زیادت داشت.

پاسخ: دوراندیشی


د) ای مفتخر به طالع مسعود خویشتن.

پاسخ: بخت


ه) در بدایت بند و چاه بود، در نهایت تخت و گاه بود.

پاسخ: تخت


و) که به ماسوا فکندی.

پاسخ: مخلوقات


۲. در نوشته‌های زیر شکل درست املایی واژگان را مشخص کنید.

الف) نماز صبح شهادت (گذارده‌ای - گزارده‌ای)

پاسخ: گزارده‌ای


ب) بر قصر ستمکاران، گویی چه رسد (خذلان - خزلان)

پاسخ: خذلان


ج) آب (عجل - اجل) که هست گلوگیر خاص و عام.

پاسخ: اجل


د) تا (خوار - خار) غم عشقت آویخته در دامن.

پاسخ: خار


ه) مثل آب است روان؛ در آب، (حیات - حیاط) تن‌ها بود.

پاسخ: حیات


و) در دفع مکاید دشمن تاخیر (ثواب - صواب) نبیند.

پاسخ: صواب


۳. بیت زیر را بر اساس ترتیب اجزای جمله در زبان فارسی مرتب کنید.

«قطره باران که در افتد به خاک / زو بدمد بس گهر تابناک»

پاسخ: قطره باران که به خاک در افتد / زو بس گهر تابناک بدمد


۴. نوع حذف را در عبارات زیر بنویسید و بگویید دقیقا چه چیزی حذف شده است.

الف) و نومیدی را در امید، بسته دان و امید را در نومیدی.

پاسخ: حذف لفظی


ب) به علی شناختم من به خدا قسم خدا را.

پاسخ: به خدا قسم می‌خورم - حذف به قرینه معنوی


۵. معانی هر یک از افعال مشخص شده را بنویسید.

الف) آه و دریغا که چرخ پیر مرا کشت / گردش گردونک حقیر مرا کشت

پاسخ: به قتل رساندن


ب) شمع را باید از این خانه به در بردن و کشتن / تا به همسایه نگوید که تو در خانه مایی

پاسخ: خاموش کردن


۶. نقش دستوری هر یک از کلمات مشخص شده را بنویسید.

الف) این عو عو سگان شما نیز بگذرد.

پاسخ: نهاد


ب) شفق آیینه‌دار نجابتت.

پاسخ: مسند


۷. درستی و نادرستی عبارات زیر را مشخص کنید.

الف) ای صبح‌دم ببین که کجا می‌فرستمت. (نقش دستوری ضمیر «ت» متممی است.)

پاسخ: نادرست


ب) رقیب را نتوان مهربان به احسان کرد / به طعمه کی سگ دیوانه آشنا گردد؟ (یک واژه دو تلفظی است.)

پاسخ: درست


۸. در اشعار زیر سه گروه اسمی با فرمول زیر را پیدا کرده و بنویسید.

«هسته + مضاف الیه + مضاف الیه»

درختان را دوست دارم / که به احترام تو قیام کرده‌اند / و آب را / که مهر مادر توست / در گوشه وجدان تاریخ ایستاده‌ای / و شیرین‌ترین لبخند / بر لبان اراده توست.

پاسخ: مهر مادر تو - گوشه وجدان تاریخ - لبان اراده تو


۹. در مصراع «بی‌خویشتنم کردی بوی گل و ریحان‌ها»

الف) نقش دستوری ضمیر مشخص شده را بنویسید.

پاسخ: مفعول


ب) زمان و نوع فعل «کردی» را بنویسید. (مثلا مضارع اخباری)

پاسخ: ماضی استمراری


ب) بخش ادبی

۱. آرایه مشترک دو بیت زیر را دقیق توضیح دهید.

  • بید مجنون در تمام عمر، سر بالا نکرد / حاصل بی‌حاصلی نبود به جز شرمندگی
پاسخ: دلیل پایین بودن سر بید مجنون شرمندگی‌ش برای بار نداشتن است. (حسن تعلیل)


  • زان در این عالم نمی‌گنجم که شوق روی دوست / می‌کشد هر دم به سوی عالم دیگر مرا
پاسخ: دلیل نگنجیدن من در این عالم این است که خدا مرا به سوی خود می‌خواند. (حسن تعلیل)


۲. کدام آرایه در کدام بیت وجود دارد؟

«تشبیه - مجاز - تشخیص - ایهام - حس آمیزی»

الف) بر تیر جورتان ز تحمل سپر کنیم / تا سختی کمان شما نیز بگذرد

پاسخ: تشبیه


ب) کلاه از سر کودک عقل می‌افتد.

پاسخ: تشخیص


ج) گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد / گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید

پاسخ: ایهام


د) پشت دیوار آنچه گویی هوش دار / تا نباشد در پس دیوار گوش

پاسخ: مجاز


۳. آرایه بخش‌های مشخص شده را بنویسید و دقیق توضیح دهید.

الف) همه اخم کرده بودند و با او سر دعوا داشتند.

پاسخ: مجاز از فکر و خیال


ب) زین کاروانسرای بسی کاروان گذشت.

پاسخ: استعاره مصرحه از دنیا


ج) حرف‌هایم مثل یک تکه چمن روشن بود.

پاسخ: حس آمیزی. حرف شنیدنی و شیرین چشیدنی است.


۴. جاهای خالی را پر کنید.

الف) شعر سپیدگونه‌ای از شعر معاصر است که آهنگ دارد اما وزن عروضی ندارد و جای ………. در آن مشخص نیست.

پاسخ: قافیه


ب) نویسنده کتاب «سیاست‌نامه» ………… است.

پاسخ: خواجه نظام الملک


۵. ابیات زیر را کامل کنید.

الف) برو ای گدای ……….. در خانه علی زن / که ……….. پادشاهی دهد از کرم گدا را

پاسخ: مسکین / نگین


ب) …………………….. / چو اسیر توست اکنون به اسیر کن مدارا

پاسخ: به جز از علی که گوید به پسر که قاتل من


ج) تا عهد تو دربستم عهد همه بشکستم / …………………………..

پاسخ: بعد از تو روا باشد نقض همه پیمان‌ها


د) گر در طلبت رنجی ما را برسد ……… / چون عشق حرم باشد …….. است بیابان‌ها

پاسخ: شاید / سهل


ج) بخش فکری

۱. معنی اشعار و عبارات زیر را بنویسید.

الف) ای مفتخر به طالع خویشتن / تاثیر اختران شما نیز بگذرد

ب) آهنگ کید و مکر و عداوت کردند.

ج) گرت هواست که معشوق نگسلد / نگاه دار سر رشته تا نگاه دارد

د) خواست کزان ورطه قدم درکشد.

ه) بدان گوش که به هر محالی از حال و نهاد خویش بنگردی.


۲. شاعر در بیت زیر قصد بیان چه نکته‌ای را دارد؟

«چون داد عادلان به جهان در بقا نکرد / بیداد ظالمان شما نیز بگذرد»

پاسخ: وقتی دادگران می‌میرند چه برسد به بیدادگران.


۳. شعر «در فکر آن گودالم / که خون تو را مکیده است / هیچ گودالی چنین رفیع ندیده بودم / در حضیض هم می‌توان عزیز بود.» به کدام سخن اشاره دارد؟

پاسخ: شرف المکان بالمکین.


۴. مثل «گندم‌نمای جو فروش مباش» انسان را از چه کاری برحذر می‌دارد؟

پاسخ: دورویی.


۵. مفهوم هر یک از عبارات زیر را بنویسید.

الف) تا از عیب و گناه خود، پاک نگردم، عیب مردم نگویم.

پاسخ: عیب خود را دیدن


ب) به ایشان مولع مباش تا همچنان که هنر ایشان هم ببینی عیب نیز بتوانی دید.

پاسخ: نداشتن تعصب.


ج) نیکوخو بهتر هزار بار از نیکورو.

پاسخ: سیرت بهتر از صورت است.


۶. هر یک از مضامین زیر را روبروی بیت متناسب آن قرار دهید.

«ناپایداری قدرت - پاکبازی عاشق - درمان‌ناپذیری عشق - لزوم محرمیت - برخورداری و بخشش - عفو و چشم‌پوشی»

الف) سر و زر و دل و جانم فدای آن یاری / که حق صحبت مهر و وفا نگه دارد

پاسخ: پاکبازی عاشق


ب) تعلیم ز اره گیر در امر معاش / نیمی سوی خود می‌کش و نیمی می‌پاش

پاسخ: برخورداری و بخشش


ج) بادی که در زمانه بسی شمع‌ها بکشت / هم بر چراغ‌دان شما نیز بگذرد

پاسخ: ناپایداری قدرت


د) تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی / گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش

پاسخ: لزوم محرمیت


۷. در ادبیات فارسی، شاعران یا نویسندگان واژه «صبا» را در کدام مفهوم نمادین به کار می‌برند؟

پاسخ: پیک و خبر رسان.


۸. بیت «صورت زیبای ظاهر هیچ نیست / ای برادر، سیرت زیبا بیار» تاکید بر چه موضوعی دارد؟

پاسخ: اعتبار و ارزش با سیرت و خوی است نه صورت و ظاهر.
نمونه سوال
۳۹
۰
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
من به شما کمک می‌کنم که درس‌های مدرسه را بهتر یاد بگیرید
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید