انواع حریق و راه‌های مقابله با آن

آیا می‌دانستید که هر آتشی را نمی‌توان با استفاده از آب مهار کرد؟

در واقع از جمله نکاتی که هنگام خاموش کردن آتش باید به آن توجه داشت، نوع حریق است. به عبارت دیگر برای یک اطفای حریق موثر، باید از خاموش کننده مخصوص همان نوع حریق استفاده کرد. اما منظور از انواع حریق و خاموش‌کننده‌‌های آن چیست؟ در ادامه به بررسی این موضوع می‌پردازیم.

انواع حریق

مطابق با استانداردهای جهانی، حریق‌ها به شش کلاس تقسیم می‌شوند:

• کلاس A

• کلاس B

• کلاس C

• کلاس D

• کلاس E

• کلاس F

هرکدام از این کلاس‌های ویژگی‌هایی دارند و به واسطه آن نیازمند خاموش کننده اختصاصی هستند. البته ممکن است یک نوع خاموش‌کننده برای چند کلاس استفاده شود، اما این به این معنا نیست که بتوان از یک نوع خاموش‌کننده واحد برای تمام آتش‌ها استفاده کرد.

در ادامه انواع حریق را به‌طور کامل بررسی می‌کنیم:

حریق نوع A

هر حریقی که بعد از سوختن وسایل از آن خاکستر باقی بماند، از نوع A است؛ آتش‌سوزی‌های ناشی از سوختن چوب، پارچه، مقوا و... جزء همین دسته هستند. بهترین عامل اطفای حریق برای این کلاس، خاموش‌کننده‌های آبی مثل اسپرینکلر یا کپسول‌های آتش‌نشانی است. باتوجه به شرایط و اندازه هر محیط باید یکی از این دو روش را انتخاب کرد که پیشنهاد ما به شما استفاده هم‌زمان از هردو این روش‌هاست.

حریق نوع B

کلاس B شامل تمام مایعات قابل اشتعال است؛ مانند بنزین، نفت، رنگ و...

خاموش‌کننده‌ها از نوع پودر خشک و کربن دی‌اکسید، مناسبت‌ترین عامل اطفا برای این دسته هستند. البته، قبل از استفاده از هرکدام از عاملان اطفاء، باید دقت کنید که منبع سوخت یا همان منبع مایعات قابل اشتعال در چه شرایطی است؛ اگر سوخت به‌صورت جاری باشد، باید از پودر خشک استفاده کرد و اگر در فضایی محبوس باشد، باید از عامل کربن دی‌اکسید آن هم به‌صورت کف یا فوم، استفاده کرد.

نکته: توجه داشته باشید تا زمانی که منبع سوخت تمام یا قطع نشده باشد، پس از مهار حریق باز هم احتمال آتش‌سوزی وجود دارد.

حریق نوع C

کلاس سوم شامل آتش‌سوزی‌هایی است که عامل آن گازهای قابل اشتعال هستند. گازهایی مانند بوتان، متان، و...

حریق نوع C از خطرناک‌ترین حریق‌ها به‌شمار می‌رود، زیرا گسترش آن همراه با انفجار است؛ بنابراین اگر این گونه آتش‌ها را سریع مهار نکنیم، احتمال انفجار بالا رفته و به میزان خسارات جانی و مالی افزوده می‌شود.

برای اطفای این نوع حریق، باید مانند کلاس قبلی از خاموش‌کننده‌های پودر خشک و CO2 استفاده کرد. فراموش نکنید که در اولین فرصت باید منبع سوخت را نیز قطع کرد تا هم از گسترش آتش جلوگیری شود و هم عملیات اطفاء سریع‌تر انجام شود.

حریق نوع D

منبع حریق دسته چهارم، فلزات قابل اشتعال است. این نوع آتش‌سوزی به‌ اندازه‌ای خطرناک است که درصورت مواجهه با آن، فقط باید فوراً محل حادثه را ترک کنید و به سازمان آتش‌نشانی خبر دهید. فلزاتی مانند منیزیم، پتاسیم، تیتانیوم، فسفات سدیم و لیتیوم از جمله فلزات قابل اشتعال محسوب می‌شوند.

مناسبت‌ترین و البته رایج‌ترین خاموش کننده کلاس D، کپسول‌های پودر خشک است.

نکته: با توجه به توضیحاتی که ارائه شد، خاموش‌کننده‌های پودر خشک برای بیشتر آتش‌سوزی‌‌ها مناسب هستند، بنابراین داشتن چنین کپسول آتش‌نشانی، تا حد بسیار زیادی تضمین‌کننده ایمنی ماست.

حریث نوع E

آتش‌سوزی که ناشی از سوختن تجهیزات برقی (مانند تلویزیون) باشد، در کلاس E قرار می‌گیرد. بهترین عامل مهارکننده این دسته حریق، کپسول CO2 است؛ کربن دی‌اکسید با از بین بردن اکسیژن محیط باعث خفه شدن آتش و در نتیجه خاموش شدن آن می‌شود.

حریق نوع F

آتش‌هایی که مربوط به سوختن روغن‌های پخت و پز هستند، در این دسته قرار می‌گیرند. همچنین گزارشات نشان می‌دهند که عامل بیشتر آتش‌سوزی‌ها در آشپزخانه یا رستوران‌ها مربوط به کلاس F است.

نکته قابل توجه درباره این کلاس، این است که برای مهار آن‌ها نباید به هیچ عنوان از آب استفاده کرد، زیرا در این صورت آب با روغن آمیخته و آتش شعله‌ورتر می‌شود. بهترین عامل برای اطفای این نوع حریق، استفاده از کپسول حاوی مواد شیمیایی مرطوب است.

روش‌های مقابله با آتش

برای برپا شدن یک حریق به سه عامل اصلی نیاز داریم:

• اکسیژن

• گرما

• مواد سوختنی

با ترکیب این سه عامل با یکدیگر، حریق به وجود می‌آید و در مقابل برای خاموش کردن آن، باید یکی از این سه عوامل که معروف به مثلث حریق هستند را حذف کنیم.

برای از بردن عامل گرما و حرارت، باید محیط را خنک کرده و بعد آتش را با تجهیزات مناسب خاموش کرد. حذف عامل اکسیژن، خود به خود باعث خاموش شدن آتش می‌شود و برای حذف این عامل باید آتش‌ را خفه کرد؛ بهترین روش برای این کار، استفاده از خاموش کننده پودری و CO2 است. قطع عامل سوخت از موثرترین روش‌های اطفای حریق است، زیرا زمانی که عاملی برای سوختن و ایجاد حرارت وجود ندارد، آتش خاموش می‌‎شود.

سخن پایانی؛ از این مطلب چه آموختیم؟

در نهایت دریافتیم که برای مقابله با حریق و سرکوب موثر آن، باید با ماهیت و عوامل تاثیرگذار بر آن آشنا بود؛ زیرا تنها در این صورت است که می‌توان با کمترین خسارات و تلفات آتش را مهار کرد. همچنین این نکته را دریافتیم که نباید تمام آتش‌ها را با آب خاموش کرد، زیرا گاهی آب خود یکی از عاملان گسترده شدن آتش است. بنابراین قبل از انجام هرگونه اقدام ایمنی ابتدا باید به ریشه و منبع حریق توجه کرد.